Onderwerpen centraal en schriftelijk examen aardrijkskunde v.w.o., h.a.v.o., m.a.v.o. en v.b.o.-C/D schooljaar 1994–1995

• a.

  Van de kandidaten wordt verwacht dat zij kennis hebben van de volgende onderdelen van het fysisch milieu:

  • reliëf, klimaat, natuurlijke vegetatie en waterhuishouding.

  Dit ‘kennis hebben’ houdt in, dat de kandidaten:

  • het reliëf (gebergten, bekkens, hoogvlakten) kunnen beschrijven

  • het klimaat (Middellandse Zeeklimaat, landklimaat en gematigd zeeklimaat zoals aangegeven op kaart 60C van de Grote Bos 50-e druk), kunnen beschrijven

  • het verschil in neerslag en temperatuur tussen de kustgebieden en het binnenland kunnen verklaren

  • de natuurlijke vegetatie en de waterhuishouding kunnen beschrijven.

• b.

  Wat betreft de relatie tussen mens en milieu wordt van de kandidaten verwacht dat zij kennis hebben van:

  • de betekenis van klimaat en waterhuishouding voor de landbouw (differentiatie in gewassen, groeiseizoen, irrigatie, droogterisico's)

  • de nadelige milieu-effecten die het gevolg zijn van het bedrijven van land- en bosbouw (bodemerosie, verzilting, verwoestijning, bosbranden)

  • de watertekorten die het gevolg zijn van wateronttrekking voor niet-agrarische doeleinden.

  • de nadelige milieu-effecten van het massatoerisme langs de kust van de Middellandse Zee voor het kustgebied en het zeewater.

• c.

  Specifieke termen en begrippen:

  • vega, huerta, meseta, sierra.

NB: Klimaattermen behorend bij een bepaald systeem zijn niet verplicht.

• a.

  Van de kandidaten wordt verwacht dat zij kennis hebben van de volgende onderdelen van het thema ‘bevolking’:

  • demografie, bevolkingsspreiding, verstedelijking, geschiedenis, politieke organisatie.

    Dit ‘kennis hebben’ houdt in, dat de kandidaten:

    • de na 1940 opgetreden veranderingen in een aantal demografische kerncijfers (aantal, dichtheid, geboorte, sterfte, migratie, leeftijdsopbouw) kunnen verklaren

    • kennis hebben van een beperkt aantal geografisch relevante historische gebeurtenissen, waarbij de kandidaten zich mogen beperken tot enige summiere kennis over de Moorse periode, de koloniale periode (de mondiale gevolgen daarvan) en de burgeroorlog

    • kennis hebben van een tweetal belangrijke fases in de politieke organisatie namelijk:

  • de periode Franco, waarbij een onderscheid gemaakt dient te worden tussen het aanvankelijk isolement van Franco-Spanje (met als gevolg economische stagnatie) en de laatste fase van het Franco-regime (vanaf 1960), waarin het land werd opengesteld met als gevolg een sterke economische opbloei (Spaanse gastarbeiders naar West-Europa, buitenlandse investeerders naar Spanje, opkomst massa-toerisme)

  • de overgang (in 1977) van een dictatuur naar een parlementaire democratie en de gevolgen daarvan voor de regionale autonomie en voor het tot stand komen van een verzorgingsstaat.

• b.

  De kandidaten dienen in het bijzonder kennis te hebben van het verstedelijkingsproces, waarbij aan de orde dienen te komen:

  • de veranderingen in het verstedelijkingsproces (urbanisatiegraad, urbanisatietempo, de suburbanisatie en de verschillen daarin naar sociale klasse) met als voorbeeld-studie Barcelona.

  • de veranderingen in de ‘stroomrichting’ van de binnenlandse migratie die blijken bij vergelijking van de periode 1960–1973 met de periode van 1973 – heden.

• c.

  Specifieke termen en begrippen:

  • regionale autonomie, autonome gebieden, ETA, verzorgingsstaat.

• a.

  Van de kandidaten wordt verwacht, dat zij kennis hebben van de volgende bestaanswijzen:

  • landbouw, industrie en diensten.

  Dit ‘kennis hebben’ houdt in dat de kandidaten:

  • de inhaalrace van de Spaanse economie die geleid heeft tot het ontstaan van een diensteneconomie naar Westeuropees model kunnen beschrijven aan de hand van cijfers die de veranderingen in de beroepsbevolking aangeven vanaf 1950

  • de terugloop van de industrie in het noordwesten (problemen in de scheepsbouw, de zware metaal en de chemie) en de groei van de ‘high-tech’-bedrijven in Madrid en Barcelona kunnen verklaren.

• b.

  De kandidaten dienen in het bijzonder kennis te hebben van:

  • de gevolgen van de toetreding tot de EG voor de economie, waarbij aan de orde dienen te komen:

    • de hulp die Spanje ontvangt uit Europese fondsen (in het bijzonder het ‘Europees Regionaal Fonds’) ten behoeve van verbetering van de infrastructuur

    • de enerzijds gunstige (toegenomen uitvoer van citrusvruchten en tuinbouw produkten) en de anderzijds ongunstige (problemen voor de zuivelsector in het noordwesten) gevolgen voor de landbouw.

  • de beschrijving van het toerisme waarbij aan de orde komen:

    • spreiding van de toeristen, overnachtingsvormen, herkomstgebieden,

    • de toenemende rol van het binnenlands toerisme,

    • de (afnemende) economische betekenis van het buitenlandse massatoerisme mede ten gevolge van de toenemende internationale concurrentie.

  • de veranderingen die na 1960 zijn opgetreden in de landbouw in Andalusië waarbij aan de orde dienen te komen de gevolgen van mechanisatie, het bewust verwaarlozen van agrarische taken en de overgang op minder-arbeidsintensieve teelten, met als voorbeeldstudie de problemen in de olijfolie- en de graansector.

• c.

  Specifieke termen en begrippen:

  • high-tech industrie, technopool of technopark.