Beleidsregels aanwijzen en toezicht accountantsopleidingen

CEA heeft de wettelijke taak opleidingen aan te wijzen die voldoen aan de door CEA vastgestelde eindtermen. De opleidingen vertalen deze eindtermen – al dan niet in samenwerking met andere opleidingen – naar opleidingsprogramma’s en examens. Het toezichtkader van CEA vormt de leidraad bij het beoordelen van een aanvraag voor een aanwijzing en de uitvoering van het doorlopende toezicht op de naleving van eindtermen.

In dit document is beschreven op welke wijze CEA bij de theoretische opleidingen toetst of aan de eindtermen wordt voldaan. Hiermee beoogt CEA heldere richtlijnen te geven aan de opleidingen en tijdig in te grijpen indien de borging van de eindtermen in het geding is.

CEA wijst op grond van artikel 49 Wab lid 2b. opleidingen aan die het theoretisch deel van de accountantsopleiding geheel of gedeeltelijk verzorgen voor zover deze opleidingen niet zijn geaccrediteerd overeenkomstig artikel 5a.9 en 5a.11 van de Wet op het Hoger Onderwijs (WHW). Dit houdt in principe in dat CEA toezicht houdt op het post-initiële deel van theoretische opleidingen. CEA heeft afspraken gemaakt met de NVAO voor wat betreft het toezicht op de initiële opleiding. Op grond van artikel 50 Wab dienen de opleidingsinstituten wier opleiding op grond van artikel 49, tweede lid, onderdeel b Wab, is aangewezen desgevraagd alle inlichtingen die de commissie voor haar taakuitvoering nodig heeft te verstrekken. De commissie kan voorwaarden verbinden aan de aanwijzing, bedoeld in artikel 49, tweede lid, onderdeel b Wab. De commissie kan de aanwijzing, bedoeld in artikel 49, tweede lid, onderdeel b Wab, intrekken indien de opleiding niet voldoet aan de eindtermen, bedoeld in dat onderdeel. In de beleidsregels Aanwijzen en toezicht op de eindtermen van de theoretische accountantsopleiding wordt invulling gegeven aan de wettelijke bevoegdheden van CEA. De beleidsregels en het toezichtkader vormen één geheel. [Link naar beleidsregels] Waar nodig werkt CEA bepaalde beleidsregels of criteria in het toezichtkader uit in beleidsrichtlijnen. Beleidsregels, toezichtkader en beleidsrichtlijnen staan gepubliceerd op de CEA website en zijn ook op te vragen bij CEA.

CEA acht onderstaande criteria essentieel voor de adequate borging en dekking van de eindtermen in de opleiding. Per criterium worden uitkomsten geformuleerd die richtinggevend zijn voor hetgeen CEA per criterium van de opleiding verwacht. Het niet voldoen aan het criterium kan betekenen dat CEA de opleiding in een intensiever toezichtcategorie indeelt.

Criteria beoordeling theoretische opleidingen

• 1

  Adequaat functionerend kwaliteitssysteem

  De opleiding toont aan dat opzet, bestaan en werking van het kwaliteitssysteem – noodzakelijk om te bewaken dat de eindtermen in de opleiding zijn gedekt, adequaat is.

  Uitkomsten:

  • –

    De opleiding draagt zorg voor periodieke evaluaties (student, docent, werkgevers) en treft adequate en tijdige maatregelen overeenkomstig de uitkomsten uit de evaluaties

  • –

    De opleiding voert een kwaliteits(zorg)beleid waarin rollen en verantwoordelijkheden duidelijk zijn gedefinieerd.

  • –

    De opleiding investeert in de ontwikkeling en instandhouding van een kwaliteitscultuur.

  • –

    De opleiding draagt zorg voor een goede verankering van het gevoerde kwaliteitsbeleid in organisatie en processen van de opleiding. E.e.a. kan daarbij zichtbaar gemaakt / verankerd worden in o.m. de studiegids, de onderwijs- en examenregeling van de opleiding, regelementen t.b.v. examencommissie en curriculumcommissie, overige beschrijvingen van procedures.

• 2

  De opleiding voldoet aan de actieve informatie- en meldplicht

  De opleiding getuigt van een proactieve en open houding m.b.t. de informatieverstrekking aan CEA. Zij geeft tijdig en op eigen initiatief (voorgenomen) veranderingen/wijzigingen en incidenten door daar waar zij van invloed zijn op de kwaliteit en organisatie van de opleiding of zelfs een risico vormen.

  Uitkomsten:

  • –

    De opleiding voorziet CEA tijdig van adequate informatie over de voortgang van de opleiding, belangrijke veranderingen in de organisatie van de opleiding en/of incidenten die zich hebben voorgedaan.

  • –

    De opleiding verleent medewerking aan de diverse informatie-uitvragen die CEA in het kader van haar toezicht verricht.

• 3

  Competente leiding van de opleiding

  De leiding (bestuur, directie en opleidingsmanagement) geeft op effectieve en competente wijze sturing en uitvoering aan de opleiding en passend bij de omstandigheden.

  Uitkomsten:

  • –

    De leiding getuigt van (zelf)inzicht en (zelf)vertrouwen in de eigen krachten en beperkingen en is in staat (zelfstandig en tijdig) risico’s voor de kwaliteit van de opleiding en de dekking van de eindtermen tegemoet te treden en op te lossen.

  • –

    De ‘toon aan de top’ is gericht op het vergroten en in standhouden van een kwaliteitsbewustzijn onder en kwaliteitshandelen door docenten en medewerkers.

  • –

    De leiding van de opleiding getuigt van een integere houding.

  • –

    De leiding bevordert afstemming respectievelijk integratie tussen de theoretische opleiding en de praktijkopleiding.

• 4

  Continuïteit en stabiliteit van de opleiding gewaarborgd

  De leiding van de opleiding treft adequate maatregelen om de continuïteit en de stabiliteit van de opleiding te waarborgen. De organisatie kan zich voldoende focussen op het onderwijsleerproces waardoor geen risico ontstaat dat eindtermen niet of onvoldoende aan bod komen. Het onderwijs wordt niet verstoord door problemen van discontinuïteit en de leiding draagt er zorg voor dat het onderwijs niet verstoord wordt door veranderingen bij de opleiding of in de omgeving van de opleiding.

  Uitkomsten:

  • –

    De leiding draagt zorg voor maatregelen die de levensvatbaarheid van een opleiding garanderen en er voldoende instroom in de opleiding wordt gegenereerd.

  • –

    De leiding draagt er zorg voor dat voldoende mensen en middelen beschikbaar zijn voor de opleiding.

  • –

    De leiding draagt er zorg voor dat (potentieel verstorende) veranderingen bij de opleiding of in de omgeving van de opleiding, zoals bijv. een overname/fusie, reorganisatie, personele problemen of (negatieve) publiciteit, het onderwijsleerproces niet verstoren.

  • –

    De leiding treft adequate en tijdige maatregelen om negatieve effecten als gevolg van verstorende veranderingen op te lossen.

• 5

  De kwaliteit van docenten is geborgd

  De opleiding kan aantonen dat competente docenten (zowel m.b.t. didactiek, vakdeskundigheid alsmede actuele praktijkervaring) het onderwijs verzorgen en de eindtermen in het onderwijs door docenten zijn geborgd.

  Uitkomsten:

  • –

    De opleiding draagt er zorg voor dat docenten van de opleiding beschikken over actuele vakkennis, actuele praktijkervaring en didactische vaardigheden

  • –

    De opleiding draagt er zorg voor dat docenten de eindtermen die in het curriculum zijn geborgd adequaat naar het onderwijs vertalen.

  • –

    De opleiding monitort de kwaliteit van docenten door de medewerkerstevredenheid en de studenttevredenheid regelmatig te peilen en indien nodig naar aanleiding daarvan adequate maatregelen te treffen.

  • –

    De leiding van de opleiding investeert in de deskundigheidsbevordering van docenten, heeft beleid en visie hierop ontwikkeld en stelt voldoende middelen ter beschikking.

• 6

  De omvang van het docentencorps is geborgd

  De opleiding kan aantonen dat de kwaliteit van het onderwijs is gegarandeerd door voldoende omvang en capaciteit van het docentencorps en er sprake is van adequate kennisuitwisseling tussen de docenten binnen het vakgebied en over de vakgebieden heen.

  Uitkomsten

  • –

    De opleiding draagt zorg voor voldoende docenten om het onderwijs te verzorgen passend bij de omvang van de opleiding.

  • –

    De opleiding draagt er zorg voor dat het docentencorps zodanig breed is samengesteld dat voor alle vakgebieden voldoende deskundigheid aanwezig is.

  • –

    De opleiding draagt er zorg voor dat adequate kennisuitwisseling, inhoudelijke overleg en afstemming binnen het vakgebied en over de vakgebieden heen (integratie) mogelijk is.

• 7

  Curriculumbeschrijving voldoet aan eindtermen

  De opleiding kan aantonen dat de eindtermen op alle niveaus (per eindterm, per vakgebied, per opleidingsoriëntatie, per opleiding en tussen initiële en post-initiële opleiding) adequaat vertaald zijn naar programma’s.

  • –

    De opleiding draagt er zorg voor dat de eindtermen per vakgebied op het juiste niveau in het curriculum zijn verankerd.

  • –

    De opleiding is er verantwoordelijk voor dat de eindtermen op eindniveau zijn geborgd;

  • –

    Daar waar de eindtermen in het initiële opleiding worden verzorgd draagt de opleiding er zorg voor dat inhoudelijke afstemming met de initiële opleiding plaatsvindt en volledige dekking van de eindtermen in de initiële en post-initiële fase is gegarandeerd.

  • –

    De opleiding bevordert integratie tussen vakgebieden en tussen theoretische opleiding en praktijkopleiding.

  • –

    De opleiding is verantwoordelijk voor doorlopende curriculumontwikkeling en curriculumvernieuwing.

• 8

  Niveau en kwaliteit van toetsing gewaarborgd

  De toetsen sluiten aantoonbaar aan op de eindtermen en de opleiding heeft een adequaat kwaliteitssysteem rondom toetsing/examinering.

  Uitkomsten:

  • –

    De opleiding draagt er zorg voor dat de examens aansluiten op de eindtermen en van een zodanig niveau en kwaliteit zijn dat de eindtermen op eindniveau zijn geborgd en op het juiste niveau worden getoetst.

  • –

    De opleiding beschikt over een adequaat kwaliteitssysteem rondom toetsing en examinering en evalueert de werking van dit systeem periodiek.

  • –

    De opleiding beantwoordt aan de CEA-beleidsrichtlijnen met betrekking tot de toetsing

• 9

  De opleiding voldoet aan instroom- en uitstroomvereisten

  De opleiding kan aantonen dat de student alle eindtermen heeft gerealiseerd

  Uitkomsten:

  • –

    De opleiding is bij toelating van de student verantwoordelijk voor het uitvoeren van een deficiëntie- en vrijstellingenonderzoek, zodat gewaarborgd is dat een student aan alle eindtermen heeft voldaan.

  • –

    De opleiding is bij uitgifte van een getuigschrift aan een student verantwoordelijk dat geborgd is dat een student aan alle eindtermen heeft voldaan.

  • –

    De opleiding beschikt over een gecontroleerd en gedocumenteerd proces met criteria en voorwaarden voor in- en uitstroom en kan aantonen dat een trainee alle eindtermen heeft gerealiseerd.

  • –

    De opleiding beantwoordt aan de CEA-beleidsrichtlijnen hieromtrent.

CEA beschikt over verschillende instrumenten om haar toezicht uit te oefenen. Afhankelijk van haar bevindingen en de risico’s die zij waarneemt kan zij één of meerdere instrumenten inzetten.

• I.

  Rapportage door de opleidingen

  Van opleidingen wordt een proactieve houding verwacht waarbij opleidingen CEA informeren m.b.t. belangrijke wijzigingen en ontwikkelingen in de opleiding. Instellingen informeren op basis van een basisset informatie jaarlijks over de voortgang van de opleiding. Veranderingen en incidenten dienen direct te worden gemeld. Uit het door de opleiding beschikbaar gestelde materiaal moet duidelijk blijken hoe de opleiding toetst dat aan de eindtermen wordt voldaan. Bovendien moet de opleiding kunnen aantonen waar in de opleiding eindtermen aan bod komen. Daar waar opleidingen zaken in samenwerkingsverbanden oppakken verwacht CEA dat zij wordt geïnformeerd over aard, inhoud en afspraken in deze samenwerkingsverbanden.

  A. Basisset van informatie	De basisset van opleidingen bevat o.a.: ○ Kerncijfers instroom, uitstroom, rendement, docentbezetting ○ Uitkomsten student- en docentevaluaties ○ Studiegids en OER ○ Stand van zaken accreditatie initiële opleiding Basisset van informatie van samenwerkingsverband: ○ Samenwerkingsafspraken ○ Kerncijfers instroom, uitstroom, rendement, docentbezetting ○ Uitkomsten student- en docentevaluaties ○ Studiegids en OER ○ Evaluatie en vooruitblik van de samenwerking	Bij aanvang ieder studiejaar Opleidingen en samenwerkingsverbanden kunnen in beginsel (elektronisch) documentatie aanleveren die van toepassing is voor de eigen uitvoering van de administratie en gegenereerd wordt uit interne systemen. Daar waar CEA het voor haar beoordeling noodzakelijk zal zij standaardformulieren beschikbaar stellen.
  B. Melding van majeure veranderingen organisatie opleiding	Veranderingen zoals: ○ Fusie ○ Overname ○ Uitbreiding, nevenvestiging ○ Samenwerking ○ Discontinuïteit ○ Conflictsituaties ○ Structurele uitval van sleutelfunctionarissen	Direct melden van (voorgenomen) verandering (inclusief maatregel(en) en follow up)
  C. Incident-meldingen	Incidenten op het gebied van: ○ Verstoring en/of uitval onderwijs ○ Tentaminering/examinering ○ Uitgifte getuigschriften ○ ICT-storingen/ veranderingen	Direct melden van incident (inclusief maatregel(en) en follow up)

• II.

  Aanvullend onderzoek CEA

  CEA zal in het kader van haar doorlopend toezicht minimaal 1x per 4-6 jaar een uitgebreide schriftelijke informatie uitvraag doen naar de opleidingen. Deze frequentie hanteert zij in de regel bij opleidingen bij wie CEA geen aanleiding ziet om (eerder) nader te informeren. Daar waar CEA wel bevindingen heeft en/of risico’s ziet zal zij de frequentie van de schriftelijke informatie uitvraag kunnen verhogen. Ook kan ze specifiek vragen naar de uitvoering van door CEA gestelde voorwaarden of bij een opleiding een verbeterplan eisen. Ongeacht in welk toezichtregime een opleiding zich bevindt, kan CEA informatie opvragen t.b.v. een thema-onderzoek. Bij een thema-onderzoek staat niet de individuele opleiding centraal maar meerdere opleidingen of een sector van opleidingen. De bedoeling van een themaonderzoek is om (opleidingsoverstijgende) ontwikkelingen, trends, algemene risico’s en ‘best practices’ in beeld te krijgen. Het themaonderzoek kan ook behulpzaam zijn bij het bepalen van een ‘benchmark’.

  Daar waar CEA naar de inhoud diepgaander beeld van de uitvoering door een opleiding of ontwikkelingen over de opleidingen heen wil verkrijgen kan zij een dossieronderzoek (laten) verrichten of om advies van externe deskundigen vragen.

  A. Uitvraag	○ Vragen n.a.v. de jaarlijkse rapportage van de opleiding ○ Vragen n.a.v. door CEA gestelde voorwaarden ○ Verbetermaatregelen en effect maatregelen n.a.v. risico’s en bevindingen	Minimaal 1 x per 4-6 jaar Bij categorie normaal toezicht. Minimaal 1 x per 1-2 jaar bij categorie actief toezicht.
  B. Themaonderzoek	○ Ontwikkelingen ○ Algemene bevindingen ○ Risico’s ○ Best practices	Naar behoefte

• III.

  Gesprek

  Onderwerp en frequentie van het gesprek hangt af van de risico’s en bevindingen bij de opleiding. Ongeacht in welk toezichtregime een opleiding zich bevindt, zal periodiek informatie-uitwisseling plaatsvinden. CEA bepaalt met welke delegatie een gesprek wordt gevoerd.

  A. Beleidsgesprek	○ Informatie-uitwisseling ○ Met opleidings-management ○ docenten, studenten ○ Focus op inhoud	Minimaal eens per 4-6 jaar bij normaal toezicht. Minimaal 1 x per 1-2 jaar bij categorie actief toezicht.
  B. Vaststellingsgesprek	○ Intensivering toezicht naar een zwaarder categorie toezicht i.v.m. geconstateerde risico’s en bevindingen. CEA zal dit schriftelijk middels een brief aan de opleiding vastleggen.	Naar behoefte
  C. Bestuursgesprek	○ Escaleren van bevindingen m.b.t. organisatie opleiding	Naar behoefte

CEA hanteert de volgende uitgangspunten om te bepalen in welke toezichtcategorie een opleiding valt:

Om in de categorie ‘normaal toezicht’ te vallen, zal een opleiding een positieve beoordeling moeten krijgen op alle criteria. CEA is van mening dat alle bovenstaande criteria essentieel zijn voor de kwaliteit van de opleiding. In het geval een opleiding onvoldoende beoordeeld wordt op één van de criteria, zal de opleiding in beginsel komen te vallen in de categorie actief toezicht. CEA zal daarbij een weging maken van de ernst van de bevinding op dit criterium of de opleiding daadwerkelijk in het actieve toezicht zal moeten vallen. CEA zal daarbij zwaar laten wegen het oordeel of er risico is voor de dekking van de eindtermen. In de categorie ‘actief toezicht’ gaat CEA wel ervan uit dat sprake is van een competente leiding (vertrouwen) die in staat is om de geconstateerde bevindingen adequaat te adresseren. In het kader van het actieve toezicht zal CEA de verbetermaatregelen door de opleiding monitoren, aanvullende uitvraag kunnen doen of follow up eisen.

In het geval een opleiding niet voldoet aan het criterium ‘competente leiding’, of in het geval een opleiding op meerdere (andere) criteria onvoldoende scoort, komt een opleiding onder verscherpt toezicht van CEA. In deze categorie is CEA van mening dat de situatie bij de opleiding zodanig zorgelijk is dat zij zich afvraagt of de opleiding in staat is de problemen zelfstandig te adresseren. CEA zal intensieve gesprekken met de (leiding van de) opleiding voeren en verbetermaatregelen eisen.

Bij de beoordeling aan de hand van de criteria neemt CEA in ieder geval in acht:

• −

  Of eerder sprake is geweest van een (ernstig) tekortkoming of verzuim aan de kant van de opleiding;

• −

  In welke mate de tekortkoming de opleiding direct verwijtbaar is;

• −

  De ernst en de duur van de tekortkoming bij de opleiding;

• −

  In hoeverre betrokkenen van de opleiding medewerking verlenen aan het onderzoek door CEA;

• −

  De wijze waarop de opleiding (open) communiceert en de bevinding adresseert.

Het gesprek dat CEA periodiek zal voeren met de opleiding kan variëren in karakter en frequentie. Met opleidingen die in de categorie ‘normaal toezicht’ vallen zal CEA gemiddeld 1x per 4–6 jaar een beleidsgesprek voeren. Dit gesprek zal daar waar geen aanleiding is voor intensiever toezicht vooral gericht zijn op informatie uitwisseling. Met opleidingen die in de categorie ‘actief toezicht’ vallen ligt de frequentie afhankelijk van noodzaak gemiddeld op 1x per 1-2 jaar. Dit gesprek zal (vooral) gericht zijn op de verbeteringen van de geconstateerde bevindingen. CEA bereidt de gesprekken voor aan de hand van een uitvraag bij de opleiding. Voor het verkrijgen van een volledig en inhoudelijk beeld van de opleiding zal CEA nader bepalen met welke personen en sleutelfiguren (studenten, docenten, management) binnen de opleiding zij een gesprek wenst.

In het geval er reden is om een opleiding onder verscherpt toezicht te plaatsen, zal CEA een vaststellingsgesprek met de betreffende opleiding voeren. CEA voert dit gesprek met de leiding van de opleiding. In dit gesprek zal zij de gronden toelichten voor de wijziging van categorie. Het gesprek heeft een waarschuwend karakter dat CEA van oordeel is dat de dekking van de eindtermen in gevaar is. Een vaststellingsgesprek kan uiteraard gecombineerd worden met het beleidsgesprek dat CEA met een opleiding heeft gepland.

CEA kan m.b.t. een opleiding die onder verscherpt toezicht is geplaatst, besluiten dat zij een bestuursgesprek met het College van Bestuur van de opleiding wil voeren. CEA zal in het bestuursgesprek toelichten welke bevindingen CEA heeft en welke gevolgen dit voor de opleiding heeft. In het gesprek zal worden bepaald op welk termijn de opleiding aan de voorwaarden respectievelijk eisen moet voldoen en hoe zij denkt voor de toekomst de door CEA geconstateerde risico’s en overtredingen te voorkomen. Afhankelijk van CEA’s beoordeling over de uitvoering van de verbetermaatregelen, kan CEA in het uiterste geval een voornemen tot het intrekken van de aanwijzing aankondigen. Dit voornemen zal dan de basis zijn waarop CEA de aanwijzing van een opleiding kan intrekken. Indien CEA voornemens is een aanwijzing in te trekken zal zij vooraf een waarschuwing geven en de punten kenbaar maken waar verbetering dient te worden bereikt. CEA stelt de opleiding in de gelegenheid hier haar zienswijze op te geven.

CEA stelt jaarlijks een Jaarbericht waarin zij belanghebbenden informeert over de prioriteiten van haar toezicht en de voor dat jaar geplande toezichtactiviteiten. Ook zal zij jaarlijks op geaggregeerd niveau communiceren over de bevindingen en uitkomsten van haar toezicht in het voorgaand jaar.