Besuit vaststelling Beleidsregel toewijzing slots in geval van overschrijding historische aanspraak

Hoe vindt de toewijzing van slots plaats op grond van de Slotverordening?

• 1.

  De luchthavenbeheerders bepalen de coördinatieparameters voor de toewijzing van slots. In Nederland is het gebruikelijk dat het aantal beschikbare slots voor toewijzing een van de coördinatieparameters vormt.

• 2.

  ACNL heeft de wettelijke taak om slots in Nederland toe te wijzen. Als slotcoördinator wijst ACNL slots toe aan luchtvaartmaatschappijen binnen de coördinatieparameters op basis van de prioriteitsregels in VERORDENING (EEG) nr. 95/93 van de Raad betreffende gemeenschappelijke regels voor de toewijzing van slots op communautaire luchthavens (Slotverordening), zoals gewijzigd. Deze prioriteitsregels bepalen dat wanneer een luchtvaartmaatschappij ten minste 80% van haar geregelde en geplande niet-geregelde luchtdiensten heeft uitgevoerd, zij aanspraak kunnen maken op om in de volgende overeenkomstige dienstregelingsperiode dezelfde reeks slots aan te vragen. Deze worden ook wel historische slots of slots met historische aanspraak genoemd. Historische aanspraak kan bepaalde kenmerken van slots omvatten (zoals vliegtuigtype en route) die relevant zijn in het kader van de coördinatieparameters.

• 3.

  De resterende beschikbare slots (ook wel slotpool genoemd) worden toegewezen op basis van criteria zoals nieuwe toetreding, jaarrond exploitatie en aanvullende criteria.

Waarom deze beleidsregel?

• 4.

  De Slotverordening bevat geen bepalingen over hoe te handelen wanneer op basis van de coördinatieparameters het aantal beschikbare slots lager is dan het aantal aangevraagde historische slots (en/of het aantal beschikbare slots met bepaalde kenmerken lager is dan het aantal aangevraagde historische slots met die kenmerken). Met deze beleidsregel legt ACNL uit hoe de toewijzing van slots zal plaatsvinden als zich een dergelijk geval voordoet. Er zijn een aantal ontwikkelingen die aanleiding geven tot het ontwikkelen van beleid, zoals herzieningen van luchthavenverkeersbesluiten en coördinatieparameters met betrekking tot operationele en technische beperkingen op Amsterdam Airport Schiphol (AMS), Eindhoven Airport (EIN) en Rotterdam The Hague Airport (RTM).

Aanwijzing van gecoördineerde luchthavens en verantwoordelijkheden

• 5.

  Luchthavens worden door de lidstaten aangewezen als gecoördineerd wanneer de capaciteit schaars is. De beschikbare capaciteit wordt uitgedrukt in coördinatieparameters die technische, operationele en milieubeperkingen weerspiegelen. De capaciteitsdeclaratie, die alle bovengenoemde coördinatieparameters bevat, wordt in Nederland afgegeven door de luchthavenbeheerder.

  Artikel 3, lid 5, van Verordening (EEG) nr. 95/93, zoals gewijzigd

  Wanneer zich gedurende ten minste één dienstregelingsperiode capaciteitsproblemen voordoen, zorgt de lidstaat ervoor dat de luchthaven alleen voor de desbetreffende perioden als gecoördineerd wordt aangewezen indien: a) het tekort zo ernstig is dat aanzienlijke vertragingen op de luchthaven niet kunnen worden voorkomen, en b) er geen mogelijkheden zijn om deze problemen op korte termijn op te lossen.

  Artikel 2, onder m), van Verordening (EEG) nr. 95/93, zoals gewijzigd

  ‘coördinatieparameters’: de operationele uitdrukking van alle capaciteit die tijdens elke coördinatieperiode op een luchthaven beschikbaar is voor de toewijzing van slots, rekening houdend met alle technische, operationele en milieufactoren die van invloed zijn op de prestaties van de luchthaveninfrastructuur en de verschillende subsystemen daarvan.

  Artikel 6, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 95/93, zoals gewijzigd

  Op een gecoördineerde luchthaven zorgt de verantwoordelijke lidstaat ervoor dat de parameters voor de toewijzing van slots tweemaal per jaar worden vastgesteld, waarbij rekening wordt gehouden met alle relevante technische, operationele en milieubeperkingen en eventuele wijzigingen daarin.

  Artikel 5a van Besluit Slotallocatie

  • 1.

    De exploitant van een gecoördineerde luchthaven:

    • a.

      stelt tweemaal per jaar de coördinatieparameters vast overeenkomstig artikel 6 van de verordening, rekening houdend met de door de verlener van luchtverkeersbegeleidingsdiensten vastgestelde ATM-capaciteit; en

    • b.

      deelt de vastgestelde coördinatieparameters tijdig vóór de eerste toewijzing van slots aan de luchthavencoördinator mee met het oog op de voorbereiding van de planningsconferenties.

Slottoewijzing

• 6.

  Op een gecoördineerde luchthaven kan een luchtvaartmaatschappij alleen toegang krijgen als er een slot is toegewezen.

  Artikel 2, onder g, van Verordening (EEG) nr. 95/93, zoals gewijzigd

  ‘gecoördineerde luchthaven’: elke luchthaven waarop een luchtvaartmaatschappij of andere exploitant van vliegtuigen, om te kunnen landen of opstijgen, moet beschikken over een door een coördinator toegewezen slot, met uitzondering van overheidsvluchten, noodlandingen en humanitaire vluchten.

  Artikel 2, onder a), van Verordening (EEG) nr. 95/93, zoals gewijzigd

  ‘slot’: door een coördinator overeenkomstig deze verordening gegeven toestemming om op een welbepaalde datum en tijd de gehele voor de uitvoering van een luchtdienst noodzakelijke luchthaveninfrastructuur op een gecoördineerde luchthaven te gebruiken om te landen of op te stijgen, zoals toegewezen door een coördinator overeenkomstig deze verordening.

• 7.

  De slotcoördinator hanteert prioriteitsregels bij de toewijzing van de beschikbare slots. Luchtvaartmaatschappijen kunnen aanspraak maken op dezelfde reeks slots in de volgende overeenkomstige dienstregelingsperiode wanneer zij hebben voldaan aan de ‘use-it or lose-it’-vereisten.

  Artikel 8, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 95/93, zoals gewijzigd

  Reeksen slots worden uit de slotpool aan luchtvaartmaatschappijen die een aanvraag hebben ingediend, toegewezen als toestemming om de luchthaveninfrastructuur te gebruiken om te landen of op te stijgen gedurende de dienstregelingsperiode waarvoor zij zijn aangevraagd. Na afloop van deze dienstregelingsperiode worden zij teruggegeven aan de overeenkomstig artikel 10 gevormde slotpool.

  Artikel 8, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 95/93, zoals gewijzigd

  Onverminderd de artikelen 7, 8 bis en 9, artikel 10, lid 1, en artikel 14, lid 1, is dit artikel niet van toepassing indien aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:

  • •

    een reeks slots is door een luchtvaartmaatschappij gebruikt voor de uitvoering van geregelde en geplande niet-geregelde luchtdiensten, en

  • •

    de luchtvaartmaatschappij kan tot tevredenheid van de coördinator aantonen dat zij de door de coördinator toegewezen slots in kwestie voor ten minste 80% van de tijd heeft geëxploiteerd in de dienstregelingsperiode waarvoor zij zijn toegewezen.

  In dat geval geeft de reeks slots de betrokken luchtvaartmaatschappij aanspraak op dezelfde reeks slots in de volgende overeenkomstige dienstregelingsperiode.

  Artikel 8, lid 3, van Verordening (EEG) nr. 95/93, zoals gewijzigd

  Wanneer niet tot tevredenheid van de betrokken luchtvaartmaatschappijen aan alle aanvragen voor slots kan worden voldaan, wordt onverminderd artikel 10, lid 2, voorrang verleend aan commerciële luchtdiensten, inzonderheid aan geregelde diensten en geplande niet-geregelde diensten. In geval van concurrerende aanvragen binnen dezelfde dienstencategorie wordt prioriteit gegeven aan diensten die gedurende het hele jaar worden uitgevoerd.

• 8.

  ACNL heeft een beleidsregel vastgesteld met betrekking tot additionele toewijzingscriteria overeenkomstig artikel 1:3, lid 4, juncto artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht. Deze beleidsregel betreft de toepassing van additionele toewijzingscriteria in overeenstemming met artikel 8.4.1 van de Worldwide Airport Slot Guidelines (WASG).

• 9.

  De WASG bevat bepalingen inzake capaciteitsvermindering, waarmee de slotcoördinator rekening moet houden.

  Artikel 8, lid 5, van Verordening (EEG) nr. 95/93, zoals gewijzigd

  De coördinator houdt tevens rekening met de wereldwijd of in de gehele Gemeenschap door de luchtvaartsector opgestelde aanvullende regels en richtsnoeren en met de door het coördinatiecomité voorgestelde lokale richtsnoeren die door de voor de luchthaven in kwestie verantwoordelijke lidstaat of een andere bevoegde instantie zijn goedgekeurd, mits deze regels en richtsnoeren geen afbreuk doen aan de onafhankelijkheid van de coördinator, stroken met het gemeenschapsrecht en tot doel hebben de luchthavencapaciteit efficiënter te benutten. Deze regels worden door die lidstaat meegedeeld aan de Commissie.

  Artikel 6.10.1 WASG

  Indien een geplande capaciteitsvermindering onvermijdelijk is, moet het coördinatiecomité geconsulteerd worden tijdens het besluitvormingsproces en zo spoedig mogelijk vóór de vermindering van de capaciteit plaatsvinden. In alle gevallen dienen de historische slots van luchtvaartmaatschappijen te worden gerespecteerd.

  De coördinator of een andere bevoegde instantie dient de capaciteitswijziging aan alle relevante belanghebbenden door te geven ruim voor elke dienstregelingsperiode, zo snel als mogelijk en tenminste 14 dagen en uiterlijk 7 dagen vóór de uiterste datum voor de deadline voor eerste indiening van slotaanvragen voor de planningsconferentie.

  Artikel 6.10.3 WASG

  Een capaciteitsvermindering na de deadline voor eerste indiening van slotaanvragen, of een capaciteitsvermindering die geen ruimte biedt voor historische slots, moet worden vermeden, behalve in uitzonderlijke omstandigheden.

• 10.

  Op basis van de toepasselijke wetgeving hebben zowel de luchthavenbeheerder als de slotcoördinator duidelijke taken. Eerst bepaalt de luchthavenbeheerder de coördinatieparameters op basis van een objectieve analyse van de mogelijkheden om het luchtverkeer te verwerken, waarbij de beschikbare capaciteit in technische, operationele en milieubeperkingen wordt uitgedrukt. Vervolgens wijst de slotcoördinator de beschikbare slots voor de gehele dienstregelingsperiode binnen de coördinatieparameters toe aan de luchtvaartmaatschappijen die slots hebben aangevraagd in overeenstemming met de Slotverordening.

• 11.

  Vanwege deze taakverdeling is het voor de slotcoördinator niet mogelijk om de coördinatieparameters te overschrijden. Dit geldt ook in het geval dat niet alle slotaanvragen met historische aanspraak voor het betreffende seizoen kunnen worden toegewezen. De slotcoördinator kan eenvoudigweg niet meer capaciteit toewijzen dan de luchthavenbeheerder beschikbaar heeft gesteld voor de toewijzing van slots.

• 12.

  In de huidige praktijk worden de coördinatieparameters onder meer bepaald in termen van:

  • a.

    een maximum aantal slots/bewegingen voor een seizoen, rekening houdend met milieubeperkingen;

  • b.

    een maximum aantal slots/bewegingen voor een specifieke tijdsperiode waarvoor beperkingen gelden (bijvoorbeeld ’s-nachts) die een milieubeperking weerspiegelt;

  • c.

    een maximum aantal aankomende en vertrekkende vluchten in een bepaald tijdsbestek, dat de capaciteit van de start- en landingsbaan weerspiegelt;

  • d.

    een maximum aantal vertrekkende en aankomende passagiers dat de capaciteit van de terminal weerspiegelt;

  • e.

    een maximum aantal vertrekkende en aankomende vluchten op bepaalde routes, dat een weerspiegeling is van de capaciteit van de grenscontrole en de douane;

  • f.

    een maximum aantal vliegtuigtypes dat binnen een bepaald tijdsbestek kan aankomen, dat de vliegtuigopstelplaatscapaciteit weerspiegelt.

• 13.

  Uit bovenstaande voorbeelden blijkt dat de historische aanspraak – naast het slot zelf – ook het vliegtuigtype, het servicetype, de route en het aantal zitplaatsen kunnen omvatten (wanneer dit relevant is in verband met de coördinatieparameters).

• 14.

  Artikel 8, lid 5, van de Slotverordening verplicht ACNL om bij de toewijzing van slots rekening te houden met de WASG, behalve wanneer de WASG in strijd is met het Gemeenschapsrecht, de onafhankelijkheid van de slotcoördinator aantast en niet gericht is op een efficiënter gebruik van de luchthavencapaciteit. Met betrekking tot de artikelen 6.10.1 en 6.10.3 van de WASG blijft ACNL alleen verantwoordelijk voor de toewijzing van de beschikbare capaciteit. Als de luchthavenbeheerder minder capaciteit beschikbaar stelt dan er slots met historische aanspraak zijn, kan ACNL op basis van de bepalingen van de Slotverordening eenvoudigweg niet (in eerste instantie) alle aangevraagde historische slots toewijzen.

• 15.

  Dit roept de volgende vraag op: welke beginselen en prioriteitsregels moet de slotcoördinator toepassen in een situatie waarin het aantal slots met historische aanspraak wordt overschreden?

Beginselen en prioriteitsregels

• 16.

  Prioritering is zo specifiek mogelijk; het doel is om de overschrijding van de relevante coördinatieparameter op te lossen door:

  • •

    de vastgestelde limieten te handhaven;

  • •

    de historische aanspraak zo min mogelijk aan te tasten;

  • •

    het gebruik van de capaciteit te maximaliseren.

• 17.

  ACNL zal het evenredigheidsbeginsel hanteren en een holistische benadering volgen bij het spreiden van verplichte wijzigingen in de dienstregeling over de betrokken luchtvaartmaatschappijen (zoals opgenomen in het document met aanbevelingen voor het managen van tijdelijke capaciteitsvermindering (17 juli 2020) dat is uitgegeven door de World Airport Slot Board (WASB). Dit document bevat het volgende principe: ‘Alle verplichte dienstregelingsverminderingen moeten op een eerlijke, transparante en niet-discriminerende manier worden verdeeld over alle betrokken luchtvaartmaatschappijen die gebruikmaken van de betrokken infrastructuur, door een onafhankelijk opererende slotcoördinator’ en de volgende bepaling: ‘De vereiste dienstregelingsverminderingen worden gemeten op basis van een bepaalde periode waarin congestie optreedt en/of als totaal per dag, op voorwaarde dat een eerlijke verdeling van annuleringen over de luchtvaartmaatschappijen wordt gewaarborgd’.

• 18.

  ACNL zal rekening houden met de periode waarin de historische aanspraak kan worden behouden. Overwegingen zijn onder andere, maar niet beperkt tot:

  • a.

    de gevolgen van het overschrijden van de coördinatieparameter;

  • b.

    mogelijke onderbenutting van de coördinatieparameter;

  • c.

    de mogelijkheid om afspraken te maken (bijvoorbeeld toewijzingen onder voorwaarden) met de luchtvaartmaatschappijen om overschrijding van de parameters zoals opgenomen in de capaciteitsverklaring en/of de onderliggende beperkingen (bijvoorbeeld een milieubeperking) te voorkomen;

  • d.

    lopende gerechtelijke procedures;

  • e.

    het aantal seizoenen waarin de overschrijding in termen van historische aanspraak naar verwachting zal worden opgelost door slots die worden teruggegeven aan de slotpool;

  • f.

    de doorlooptijd voor luchtvaartmaatschappijen om de verplichte wijzigingen in de dienstregeling door te voeren.

  De periode waarin historische aanspraak kan worden behouden is de dienstregelingsperiode waarin de toewijzing plaatsvindt en kan bij wijze van uitzondering worden verlengd tot meer opeenvolgende soortgelijke dienstregelingsperiodes.

• 19.

  De luchtvaartmaatschappij krijgt zoveel mogelijk vrijheid om bij te dragen aan het oplossen van de overschrijding. Bijvoorbeeld:

  • a.

    als een beperking voor nachtelijke vluchten zou worden overschreden, kan de luchtvaartmaatschappij ervoor kiezen (indien mogelijk binnen de andere coördinatieparameters) om slots naar eigen keuze te herschikken;

  • b.

    als de vliegtuigopstelplaatscapaciteit voor grotere vliegtuigen wordt overschreden, kan de luchtvaartmaatschappij ervoor kiezen om het vliegtuigtype te wijzigen of de slot te herschikken;

  • c.

    als een seizoensgebonden limiet wordt overschreden, kan de luchtvaartmaatschappij kiezen welke (reeks) slots in aanmerking komen om niet toegewezen te worden.

• 20.

  Als ACNL verwacht dat de coördinatieparameters met alle aangevraagde historische slots zullen worden overschreden, publiceert ACNL een werkprocedure om de overschrijding van de relevante coördinatieparameter(s) op te lossen. De werkprocedure beschrijft hoe ACNL de principes zal toepassen en biedt luchtvaartmaatschappijen aanvullende informatie over hun slotaanvragen bij de eerste indiening. ACNL streeft ernaar deze werkprocedure te publiceren op op het moment dat de coördinatieparameters worden gepubliceerd.

• 21.

  Slots met historische aanspraak die niet kunnen worden toegewezen bij de Slot Allocation List (SAL) worden op de wachtlijst geplaatst en krijgen voorrang op alle aanvragen die niet op historische aanspraak zijn gebaseerd. ACNL neemt in de werkwijze op voor welke periode deze voorrang geldt.

• 22.

  Deze versie van de beleidsregel gaat in per IATA noordelijk zomerseizoen 2026 (S26).