Protocol bij het Verdrag van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand, inzake persistente organische verontreinigende stoffen

Protocol to the 1979 Convention on long-range transboundary air pollution on persistent organic pollutants

The Parties,

Determined to implement the Convention on Long-range Transboundary Air Pollution,

Recognizing that emissions of many persistent organic pollutants are transported across international boundaries and are deposited in Europe, North America and the Arctic, far from their site of origin, and that the atmosphere is the dominant medium of transport,

Aware that persistent organic pollutants resist degradation under natural conditions and have been associated with adverse effects on human health and the environment,

Concerned that persistent organic pollutants can biomagnify in upper trophic levels to concentrations which might affect the health of exposed wildlife and humans,

Acknowledging that the Arctic ecosystems and especially its indigenous people, who subsist on Arctic fish and mammals, are particularly at risk because of the biomagnification of persistent organic pollutants,

Mindful that measures to control emissions of persistent organic pollutants would also contribute to the protection of the environment and human health in areas outside the United Nations Economic Commission for Europe's region, including the Arctic and international waters,

Resolved to take measures to anticipate, prevent or minimize emissions of persistent organic pollutants, taking into account the application of the precautionary approach, as set forth in principle 15 of the Rio Declaration on Environment and Development,

Reaffirming that States have, in accordance with the Charter of the United Nations and the principles of international law, the sovereign right to exploit their own resources pursuant to their own environmental and development policies, and the responsibility to ensure that activities within their jurisdiction or control do not cause damage to the environment of other States or of areas beyond the limits of national jurisdiction,

Noting the need for global action on persistent organic pollutants and recalling the role envisaged in chapter 9 of Agenda 21 for regional agreements to reduce global transboundary air pollution and, in particular, for the United Nations Economic Commission for Europe to share its regional experience with other regions of the world,

Recognizing that there are subregional, regional and global regimes in place, including international instruments governing the management of hazardous wastes, their transboundary movement and disposal, in particular the Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and their Disposal,

Considering that the predominant sources of air pollution contributing to the accumulation of persistent organic pollutants are the use of certain pesticides, the manufacture and use of certain chemicals, and the unintentional formation of certain substances in waste incineration, combustion, metal production and mobile sources,

Aware that techniques and management practices are available to reduce emissions of persistent organic pollutants into the air,

Conscious of the need for a cost-effective regional approach to combating air pollution,

Noting the important contribution of the private and non-governmental sectors to knowledge of the effects associated with persistent organic pollutants, available alternatives and abatement techniques, and their role in assisting in the reduction of emissions of persistent organic pollutants,

Bearing in mind that measures taken to reduce persistent organic pollutant emissions should not constitute a means of arbitrary or unjustifiable discrimination or a disguised restriction on international competition and trade,

Taking into consideration existing scientific and technical data on emissions, atmospheric processes and effects on human health and the environment of persistent organic pollutants, as well as on abatement costs, and acknowledging the need to continue scientific and technical cooperation to further the understanding of these issues,

Recognizing the measures on persistent organic pollutants already taken by some of the Parties on a national level and/or under other international conventions,

Have agreed as follows:

Article

1 Definitions

For the purposes of the present Protocol,

1.
“Convention” means the Convention on Long-range Transboundary Air Pollution, adopted in Geneva on 13 November 1979;
2.
“EMEP” means the Cooperative Programme for Monitoring and Evaluation of the Long-range Transmission of Air Pollutants in Europe;
3.
“Executive Body” means the Executive Body for the Convention constituted under article 10, paragraph 1, of the Convention;
4.
“Commission” means the United Nations Economic Commission for Europe;
5.
“Parties” means, unless the context otherwise requires, the Parties to the present Protocol;
6.
“Geographical scope of EMEP” means the area defined in article 1, paragraph 4, of the Protocol to the 1979 Convention on Long-range Transboundary Air Pollution on Long-term Financing of the Cooperative Programme for Monitoring and Evaluation of the Long-range Transmission of Air Pollutants in Europe (EMEP), adopted in Geneva on 28 September 1984;
7.
“Persistent organic pollutants” (POPs) are organic substances that: (i) possess toxic characteristics; (ii) are persistent; (iii) bioaccumulate; (iv) are prone to long-range transboundary atmospheric transport and deposition; and (v) are likely to cause significant adverse human health or environmental effects near to and distant from their sources;
8.
“Substance” means a single chemical species, or a number of chemical species which form a specific group by virtue of (a) having similar properties and being emitted together into the environment; or (b) forming a mixture normally marketed as a single article;
9.
“Emission” means the release of a substance from a point or diffuse source into the atmosphere;
10.
“Stationary source” means any fixed building, structure, facility, installation, or equipment that emits or may emit any persistent organic pollutant directly or indirectly into the atmosphere;
11.
“Major stationary source category” means any stationary source category listed in annex VIII;
12.
“New stationary source” means any stationary source of which the construction or substantial modification is commenced after the expiry of 2 years from the date of entry into force for a Party of:
- a)
  the present Protocol; or
- b)
  an amendment to the present Protocol that, with respect to a stationary source, either introduces new limit values in Part II of annex IV or introduces the category in annex VIII in which that source falls.
It shall be a matter for the competent national authorities to decide whether a modification is substantial or not, taking into account such factors as the environmental benefits of the modification.

Article

2 Objective

The objective of the present Protocol is to control, reduce or eliminate discharges, emissions and losses of persistent organic pollutants.

Article

3 Basic obligations

1

Except where specifically exempted in accordance with article 4, each Party shall take effective measures:

a)
To eliminate the production and use of the substances listed in annex I in accordance with the implementation requirements specified therein;
b)
- (i)
  To ensure that, when the substances listed in annex I are destroyed or disposed of, such destruction or disposal is undertaken in an environmentally sound manner, taking into account relevant subregional, regional and global regimes governing the management of hazardous wastes and their disposal, in particular the Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and their Disposal;
- (ii)
  To endeavour to ensure that the disposal of substances listed in annex I is carried out domestically, taking into account pertinent environmental considerations;
- (iii)
  To ensure that the transboundary movement of the substances listed in annex I is conducted in an environmentally sound manner, taking into consideration applicable subregional, regional, and global regimes governing the transboundary movement of hazardous wastes, in particular the Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and their Disposal;
c)
To restrict the substances listed in annex II to the uses described, in accordance with the implementation requirements specified therein.

2

The requirements specified in paragraph 1 b) above shall become effective for each substance upon the date that production or use of that substance is eliminated, whichever is later.

3

For substances listed in annex I, II, or III, each Party should develop appropriate strategies for identifying articles still in use and wastes containing such substances, and shall take appropriate measures to ensure that such wastes and such articles, upon becoming wastes, are destroyed or disposed of in an environmentally sound manner.

4

For the purposes of paragraphs 1 to 3 above, the terms waste, disposal, and environmentally sound shall be interpreted in a manner consistent with the use of those terms under the Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and their Disposal.

5

Each Party shall:

a)
Reduce its total annual emissions of each of the substances listed in annex III from the level of the emission in a reference year set in accordance with that annex by taking effective measures, appropriate in its particular circumstances;
b)
No later than the timescales specified in annex VI, apply:
- (i)
  The best available techniques, taking into consideration annex V, to each new stationary source within a major stationary source category for which guidance adopted by the Parties at a session of the Executive Body identifies best available techniques;
- (ii)
  Limit values at least as stringent as those specified in annex IV to each new stationary source within a category mentioned in that annex, taking into consideration annex V. A Party may, as an alternative, apply different emission reduction strategies that achieve equivalent overall emission levels;
- (iii)
  The best available techniques, taking into consideration annex V, to each existing stationary source within a major stationary source category for which guidance adopted by the Parties at a session of the Executive Body identifies best available techniques, insofar as this is technically and economically feasible. A Party may, as an alternative, apply different emission reduction strategies that achieve equivalent overall emission reductions;
- (iv)
  Limit values at least as stringent as those specified in annex IV to each existing stationary source within a category mentioned in that annex, insofar as this is technically and economically feasible, taking into consideration annex V. A Party may, as an alternative, apply different emission reduction strategies that achieve equivalent overall emission reductions.

6

In the case of residential combustion sources, the obligations set out in paragraph 5 b) (i) and (iii) above shall refer to all stationary sources in that category taken together.

7

Where a Party, after the application of paragraph 5 b) above, cannot achieve the requirements of paragraph 5 a) above for a substance specified in annex III, it shall be exempted from its obligations in paragraph 5 a) above for that substance.

8

Each Party shall develop and maintain emission inventories for the substances listed in annex III, and shall collect available information relating to the production and sales of the substances listed in annexes I and II, for those Parties within the geographical scope of EMEP, using, as a minimum, the methodologies and the spatial and temporal resolution specified by the Steering Body of EMEP, and, for those Parties outside the geographical scope of EMEP, using as guidance the methodologies developed through the work plan of the Executive Body. It shall report this information in accordance with the reporting requirements set out in article 9 below.

Article

4 Exemptions

1

Article 3, paragraph 1, shall not apply to quantities of a substance to be used for laboratory-scale research or as a reference standard.

2

A Party may grant an exemption from article 3, paragraphs 1 a) and c), in respect of a particular substance, provided that the exemption is not granted or used in a manner that would undermine the objectives of the present Protocol, and only for the following purposes and under the following conditions:

a)
For research other than that referred to in paragraph 1 above, if:
- (i)
  No significant quantity of the substance is expected to reach the environment during the proposed use and subsequent disposal;
- (ii)
  The objectives and parameters of such research are subject to assessment and authorization by the Party; and
- (iii)
  In the event of a significant release of a substance into the environment, the exemption will terminate immediately, measures will be taken to mitigate the release as appropriate, and an assessment of the containment measures will be conducted before research may resume;
b)
To manage as necessary a public health emergency, if:
- (i)
  No suitable alternative measures are available to the Party to address the situation;
- (ii)
  The measures taken are proportional to the magnitude and severity of the emergency;
- (iii)
  Appropriate precautions are taken to protect human health and the environment and to ensure that the substance is not used outside the geographical area subject to the emergency;
- (iv)
  The exemption is granted for a period of time that does not exceed the duration of the emergency; and
- (v)
  Upon termination of the emergency, any remaining stocks of the substance are subject to the provisions of article 3, paragraph 1 b);
c)
For a minor application judged to be essential by the Party, if:
- (i)
  The exemption is granted for a maximum of five years;
- (ii)
  The exemption has not previously been granted by it under this article;
- (iii)
  No suitable alternatives exist for the proposed use;
- (iv)
  The Party has estimated the emissions of the substance resulting from the exemption and their contribution to the total emissions of the substance from the Parties;
- (v)
  Adequate precautions are taken to ensure that the emissions to the environment are minimized; and
- (vi)
  Upon termination of the exemption, any remaining stocks of the substance are subject to the provisions of article 3, paragraph 1 b).

3

Each Party shall, no later than ninety days after granting an exemption under paragraph 2 above, provide the secretariat with, as a minimum, the following information:

a)
The chemical name of the substance subject to the exemption;
b)
The purpose for which the exemption has been granted;
c)
The conditions under which the exemption has been granted;
d)
The length of time for which the exemption has been granted;
e)
Those to whom, or the organization to which, the exemption applies; and
f)
For an exemption granted under paragraphs 2 a) and c) above, the estimated emissions of the substance as a result of the exemption and an assessment of their contribution to the total emissions of the substance from the Parties.

4

The secretariat shall make available to all Parties the information received under paragraph 3 above.

Article

5 Exchange of information and technology

The Parties shall, in a manner consistent with their laws, regulations and practices, create favourable conditions to facilitate the exchange of information and technology designed to reduce the generation and emission of persistent organic pollutants and to develop cost-effective alternatives, by promoting, inter alia:

a)
Contacts and cooperation among appropriate organizations and individuals in the private and public sectors that are capable of providing technology, design and engineering services, equipment or finance;
b)
The exchange of and access to information on the development and use of alternatives to persistent organic pollutants as well as on the evaluation of the risks that such alternatives pose to human health and the environment, and information on the economic and social costs of such alternatives;
c)
The compilation and regular updating of lists of their designated authorities engaged in similar activities in other international forums;
d)
The exchange of information on activities conducted in other international forums.

Article

6 Public awareness

The Parties shall, consistent with their laws, regulations and practices, promote the provision of information to the general public, including individuals who are direct users of persistent organic pollutants. This information may include, inter alia:

a)
Information, including labelling, on risk assessment and hazard;
b)
Information on risk reduction;
c)
Information to encourage the elimination of persistent organic pollutants or a reduction in their use, including, where appropriate, information on integrated pest management, integrated crop management and the economic and social impacts of this elimination or reduction; and
d)
Information on alternatives to persistent organic pollutants, as well as an evaluation of the risks that such alternatives pose to human health and the environment, and information on the economic and social impacts of such alternatives.

Article

7 Strategies, policies, programmes, measures and information

1

Each Party shall, no later than six months after the date on which this Protocol enters into force for it, develop strategies, policies and programmes in order to discharge its obligations under the present Protocol.

2

Each Party shall:

a)
Encourage the use of economically feasible, environmentally sound management techniques, including best environmental practices, with respect to all aspects of the use, production, release, processing, distribution, handling, transport and reprocessing of substances subject to the present Protocol and manufactured articles, mixtures or solutions containing such substances;
b)
Encourage the implementation of other management programmes to reduce emissions of persistent organic pollutants, including voluntary programmes and the use of economic instruments;
c)
Consider the adoption of additional policies and measures as appropriate in its particular circumstances, which may include non-regulatory approaches;
d)
Make determined efforts that are economically feasible to reduce levels of substances subject to the present Protocol that are contained as contaminants in other substances, chemical products or manufactured articles, as soon as the relevance of the source has been established;
e)
Take into consideration in its programmes for evaluating substances, the characteristics specified in paragraph 1 of Executive Body decision 1998/2 on information to be submitted and procedures for adding substances to annex I, II or III, including any amendments thereto.

3

The Parties may take more stringent measures than those required by the present Protocol.

Article

8 Research, development and monitoring

The Parties shall encourage research, development, monitoring and cooperation related, but not limited, to:

a)
Emissions, long-range transport and deposition levels and their modelling, existing levels in the biotic and abiotic environment, the elaboration of procedures for harmonizing relevant methodologies;
b)
Pollutant pathways and inventories in representative ecosystems;
c)
Relevant effects on human health and the environment, including quantification of those effects;
d)
Best available techniques and practices, including agricultural practices, and emission control techniques and practices currently employed by the Parties or under development;
e)
Methodologies permitting consideration of socio-economic factors in the evaluation of alternative control strategies;
f)
An effects-based approach which integrates appropriate information, including information obtained under subparagraphs a) to e) above, on measured or modelled environmental levels, pathways, and effects on human health and the environment, for the purpose of formulating future control strategies which also take into account economic and technological factors;
g)
Methods for estimating national emissions and projecting future emissions of individual persistent organic pollutants and for evaluating how such estimates and projections can be used to structure future obligations;
h)
Levels of substances subject to the present Protocol that are contained as contaminants in other substances, chemical products or manufactured articles and the significance of these levels for long-range transport, as well as techniques to reduce levels of these contaminants, and, in addition, levels of persistent organic pollutants generated during the life cycle of timber treated with pentachlorophenol.

Priority should be given to research on substances considered to be the most likely to be submitted under the procedures specified in article 14, paragraph 6.

Article

9 Reporting

1

Subject to its laws governing the confidentiality of commercial information:

a)
Each Party shall report, through the Executive Secretary of the Commission, to the Executive Body, on a periodic basis as determined by the Parties meeting within the Executive Body, information on the measures that it has taken to implement the present Protocol;
b)
Each Party within the geographical scope of EMEP shall report, through the Executive Secretary of the Commission, to EMEP, on a periodic basis to be determined by the Steering Body of EMEP and approved by the Parties at a session of the Executive Body, information on the levels of emissions of persistent organic pollutants using, as a minimum, the methodologies and the temporal and spatial resolution specified by the Steering Body of EMEP. Parties in areas outside the geographical scope of EMEP shall make available similar information to the Executive Body if requested to do so. Each Party shall also provide information on the levels of emissions of the substances listed in annex III for the reference year specified in that annex.

2

The information to be reported in accordance with paragraph 1 a) above shall be in conformity with a decision regarding format and content to be adopted by the Parties at a session of the Executive Body. The terms of this decision shall be reviewed as necessary to identify any additional elements regarding the format or the content of the information that is to be included in the reports.

3

In good time before each annual session of the Executive Body, EMEP shall provide information on the long-range transport and deposition of persistent organic pollutants.

Article

10 Reviews by the parties at sessions of the executive body

1

The Parties shall, at sessions of the Executive Body, pursuant to article 10, paragraph 2 a), of the Convention, review the information supplied by the Parties, EMEP and other subsidiary bodies, and the reports of the Implementation Committee referred to in article 11 of the present Protocol.

2

The Parties shall, at sessions of the Executive Body, keep under review the progress made towards achieving the obligations set out in the present Protocol.

3

The Parties shall, at sessions of the Executive Body, review the sufficiency and effectiveness of the obligations set out in the present Protocol. Such reviews will take into account the best available scientific information on the effects of the deposition of persistent organic pollutants, assessments of technological developments, changing economic conditions and the fulfilment of the obligations on emission levels. The procedures, methods and timing for such reviews shall be specified by the Parties at a session of the Executive Body. The first such review shall be completed no later than three years after the present Protocol enters into force.

Article

11 Compliance

Compliance by each Party with its obligations under the present Protocol shall be reviewed regularly. The Implementation Committee established by decision 1997/2 of the Executive Body at its fifteenth session shall carry out such reviews and report to the Parties meeting within the Executive Body in accordance with the terms of the annex to that decision, including any amendments thereto.

Article

12 Settlement of disputes

1

In the event of a dispute between any two or more Parties concerning the interpretation or application of the present Protocol, the Parties concerned shall seek a settlement of the dispute through negotiation or any other peaceful means of their own choice. The parties to the dispute shall inform the Executive Body of their dispute.

2

When ratifying, accepting, approving or acceding to the present Protocol, or at anytime thereafter, a Party which is not a regional economic integration organization may declare in a written instrument submitted to the Depositary that, in respect of any dispute concerning the interpretation or application of the Protocol, it recognizes one or both of the following means of dispute settlement as compulsory ipso facto and without special agreement, in relation to any Party accepting the same obligation:

a)
Submission of the dispute to the International Court of Justice;
b)
Arbitration in accordance with procedures to be adopted by the Parties at a session of the Executive Body, as soon as practicable, in an annex on arbitration.

A Party which is a regional economic integration organization may make a declaration with like effect in relation to arbitration in accordance with the procedures referred to in subparagraph b) above.

3

A declaration made under paragraph 2 above shall remain in force until it expires in accordance with its terms or until three months after written notice of its revocation has been deposited with the Depositary.

4

A new declaration, a notice of revocation or the expiry of a declaration shall not in any way affect proceedings pending before the International Court of Justice or the arbitral tribunal, unless the parties to the dispute agree otherwise.

5

Except in a case where the parties to a dispute have accepted the same means of dispute settlement under paragraph 2, if after twelve months following notification by one Party to another that a dispute exists between them, the Parties concerned have not been able to settle their dispute through the means mentioned in paragraph 1 above, the dispute shall be submitted, at the request of any of the parties to the dispute, to conciliation.

6

For the purpose of paragraph 5, a conciliation commission shall be created. The commission shall be composed of equal numbers of members appointed by each Party concerned or, where the Parties in conciliation share the same interest, by the group sharing that interest, and a chairperson chosen jointly by the members so appointed. The commission shall render a recommendatory award, which the Parties shall consider in good faith.

Article

13 Annexes

The annexes to the present Protocol shall form an integral part of the Protocol. Annex V is recommendatory in character.

Article

14 Amendments

1

Any Party may propose amendments to the present Protocol.

2

Proposed amendments shall be submitted in writing to the Executive Secretary of the Commission, who shall communicate them to all Parties. The Parties meeting within the Executive Body shall discuss the proposed amendments at its next session, provided that the proposals have been circulated by the Executive Secretary to the Parties at least ninety days in advance.

3

Amendments to the present Protocol and to annexes I to IV, VI and VIII shall be adopted by consensus of the Parties present at a session of the Executive Body, and shall enter into force for the Parties which have accepted them on the ninetieth day after the date on which two thirds of those that were Parties at the time of their adoption have deposited with the Depositary their instruments of acceptance thereof. Amendments shall enter into force for any other Party on the ninetieth day after the date on which that Party has deposited its instrument of acceptance thereof. This paragraph shall be subject to paragraphs 5 bis and 5 ter below.

4

Amendments to annex V shall be adopted by consensus of the Parties present at a session of the Executive Body. On the expiry of ninety days from the date of its communication to all Parties by the Executive Secretary of the Commission, an amendment to annex V shall become effective for those Parties which have not submitted to the Depositary a notification in accordance with the provisions of paragraph 5 below, provided that at least sixteen Parties have not submitted such a notification.

5

Any Party that is unable to approve an amendment to annex V shall so notify the Depositary in writing within ninety days from the date of the communication of its adoption. The Depositary shall without delay notify all Parties of any such notification received. A Party may at any time substitute an acceptance for its previous notification and, upon deposit of an instrument of acceptance with the Depositary, the amendment to annex V shall become effective for that Party.

5 bis

For those Parties having accepted it, the procedure set out in paragraph 5ter below shall supersede the procedure set out in paragraph 3 above in respect of amendments to annexes I to IV, VI and VIII.

5 ter

a)
Amendments to annexes I to IV, VI and VIII shall be adopted by consensus of the Parties present at a session of the Executive Body. On the expiry of one year from the date of its communication to all Parties by the Executive Secretary of the Commission, an amendment to any such annex shall become effective for those Parties which have not submitted to the Depositary a notification in accordance with the provisions of subparagraph (b) below;
b)
Any Party that is unable to approve an amendment to annexes I to IV, VI and VIII shall so notify the Depositary in writing within one year from the date of the communication of its adoption. The Depositary shall without delay notify all Parties of any such notification received. A Party may at any time substitute an acceptance for its previous notification and, upon deposit of an instrument of acceptance with the Depositary, the amendment to such an annex shall become effective for that Party;
c)
Any amendment to annexes I to IV, VI and VIII shall not enter into force if an aggregate number of sixteen or more Parties have either:
- (i)
  Submitted a notification in accordance with the provisions of subparagraph (b) above; or
- (ii)
  Not accepted the procedure set out in this paragraph and not yet deposited an instrument of acceptance in accordance with the provisions of paragraph 3 above

6

In the case of a proposal to amend annex I, II, or III by adding a substance to the present Protocol:

a)
The proposer shall provide the Executive Body with the information specified in Executive Body decision 1998/2, including any amendments thereto; and
b)
The Parties shall evaluate the proposal in accordance with the procedures set forth in Executive Body decision 1998/2, including any amendments thereto.

7

Any decision to amend Executive Body decision 1998/2 shall be taken by consensus of the Parties meeting within the Executive Body and shall take effect sixty days after the date of adoption.

Article

15 Signature

1

The present Protocol shall be open for signature at Aarhus (Denmark) from 24 to 25 June 1998, then at United Nations Headquarters in New York until 21 December 1998, by States members of the Commission as well as States having consultative status with the Commission pursuant to paragraph 8 of Economic and Social Council resolution 36 (IV) of 28 March 1947, and by regional economic integration organizations, constituted by sovereign States members of the Commission, which have competence in respect of the negotiation, conclusion and application of international agreements in matters covered by the Protocol, provided that the States and organizations concerned are Parties to the Convention.

2

In matters within their competence, such regional economic integration organizations shall, on their own behalf, exercise the rights and fulfil the responsibilities which the present Protocol attributes to their member States. In such cases, the member States of these organizations shall not be entitled to exercise such rights individually.

Article

16 Ratification, acceptance, approval and accession

1

The present Protocol shall be subject to ratification, acceptance or approval by Signatories.

2

The present Protocol shall be open for accession as from 21 December 1998 by the States and organizations that meet the requirements of article 15, paragraph 1.

3

A State or Regional Economic Integration Organisation shall declare in its instrument of ratification, acceptance, approval or accession if it does not intend to be bound by the procedures set out in article 14, paragraph 5 ter as regards the amendment of annexes I to IV, VI and VIII.

Article

17 Depositary

The instruments of ratification, acceptance, approval or accession shall be deposited with the Secretary-General of the United Nations, who will perform the functions of Depositary.

Article

18 Entry into Force

1

The present Protocol shall enter into force on the ninetieth day following the date on which the sixteenth instrument of ratification, acceptance, approval or accession has been deposited with the Depositary.

2

For each State and organization referred to in article 15, paragraph 1, which ratifies, accepts or approves the present Protocol or accedes thereto after the deposit of the sixteenth instrument of ratification, acceptance, approval or accession, the Protocol shall enter into force on the ninetieth day following the date of deposit by such Party of its instrument of ratification, acceptance, approval or accession.

Article

19 Withdrawal

At any time after five years from the date on which the present Protocol has come into force with respect to a Party, that Party may withdraw from it by giving written notification to the Depositary. Any such withdrawal shall take effect on the ninetieth day following the date of its receipt by the Depositary, or on such later date as may be specified in the notification of the withdrawal.

Article

20 Authentic texts

The original of the present Protocol, of which the English, French and Russian texts are equally authentic, shall be deposited with the Secretary-General of the United Nations.

IN WITNESS WHEREOF the undersigned, being duly authorized thereto, have signed the present Protocol.

DONE at Aarhus (Denmark), this twenty-fourth day of June, one thousand nine hundred and ninety-eight.

Annex

I

Substances scheduled for elimination

Unless otherwise specified in the present Protocol, this annex shall not apply to the substances listed below when they occur: (i) as contaminants in products; or (ii) in articles manufactured or in use by the implementation date; or (iii) as site-limited chemical intermediates in the manufacture of one or more different substances and are thus chemically transformed. Unless otherwise specified, each obligation below is effective upon the date of entry into force of the Protocol.

Aldrin CAS: 309-00-2	Production	None
Use	None
Chlordane CAS: 57-74-9	Production	None
Use	None
Chlordecone CAS: 143-50-0	Production	None
Use	None
DDT CAS: 50-29-3	Production	None
	Use	None
Dieldrin CAS: 60-57-1	Production	None
Use	None
Endrin CAS: 72-20-8	Production	None
Use	None
Heptachlor CAS: 76-44-8	Production	None
Use	None
Hexabromobiphenyl CAS: 36355-01-8	Production	None
Use	None
Hexabromodiphenyl ether^a/ and heptabromodiphenyl ether^a/	Production	None
Use	1. A Party may allow recycling of articles that contain or may contain any of these substances, and the use and final disposal of articles manufactured from recycled materials that contain or may contain any of these substances, provided that the recycling and final disposal is carried out in an environmentally sound manner and does not lead to recovery of any of these substances for the purpose of their reuse. 2. Commencing 2013 and every four years subsequently until the above condition is removed or otherwise expires, the Executive Body shall evaluate the progress that Parties have made towards achieving their ultimate objective of elimination of these substances contained in articles and review the continued need for the condition, which shall in any case expire at the latest in 2030.
Hexachlorobenzene CAS: 118-74-1	Production	None
Use	None
Hexachlorobutadiene CAS: 87-68-3	Production	None
Use	None
Hexachlorocyclohexanes (HCH) (CAS: 608-73-1), including lindane (CAS: 58-89-9)	Production	None
Use	None, except for the gamma isomer of HCH (lindane), used as topical insecticide for public health purposes. Such uses shall be re-evaluated under this Protocol in 2012 or one year after the amendment enters into force, whichever is later.
Mirex CAS: 2385-85-5	Production	None
Use	None
Pentachlorobenzene CAS : 608-93-5	Production	None
Use	None
Perfluorooctane sulfonate (PFOS)^c/	Production	None, except for production for the uses (a)-(c) below, and (a)–(e) in annex II
Use	None, except for the following uses and uses (a)–(e) in annex II: a) Chromium electroplating, chromium anodizing and reverse etching until 2014; (b) Electroless nickel-polytetrafluoroethylene plating until 2014; (c) Etching of plastic substrates prior to their metalization until 2014; (d) Firefighting foams, but only if they have been manufactured or were in use by 18 December 2009. With respect to firefighting foams: (i) Parties should endeavor to eliminate by 2014 firefighting foams containing PFOS that were manufactured or in use by 18 December 2009 and shall report on their progress to the Executive Body in 2014; (ii) Based on the reports of the Parties and paragraph (i), the Executive Body shall in 2015 assess whether the use of firefighting foams containing PFOS that were manufactured or in use by 18 December 2009 should be subject to additional restrictions.
Polychlorinated biphenyls (PCBs) ^d/	Production	None
Use	None. Concerning PCBs in use by the implementation date, Parties shall: 1. Make determined efforts designed to lead to: a) The elimination of the use of identifiable PCBs in equipment (i.e. transformers, capacitors or other receptacles containing residual liquid stocks) containing PCBs in volumes greater than 5 dm³ and having a concentration of 0.05% PCBs or greater, as soon as possible but no later than 3 December 2010, or 31 December 2015 for countries with economies in transition; b) The destruction or decontamination in an environmentally sound manner of: All liquid PCBs referred to in subparagraph (a) and other liquid PCBs containing more than 0.005% PCBs not in equipment, as soon as possible but no later than 31 December 2015, or 31 December 2020 for countries with economies in transition; All liquid PCBs referred to in paragraph 2 (a) no later than 31 December 2029; c) The decontamination or disposal of equipment referred in subparagraphs 1 (a) and 2 (a) in an environmentally sound manner. 2. Endeavour to: a) Identify and remove from use equipment (e.g. transformers, capacitors or other receptacles containing liquid stocks) containing more than 0.005% PCBs and volumes greater than 0.05 dm³, as soon as possible but no later than 31 December 2025; b) Identify other articles containing more than 0.005% PCBs (e.g. cable sheaths, cured caulk and painted objects) and manage them in accordance with paragraph 3 of article 3. 3. Ensure that the equipment described in subparagraphs 1 (a) and 2 (a) is not exported or imported other than for the purpose of environmentally sound waste management. 4. Promote the following to reduce exposures and risk to control the use of PCBs: a) Use PCBs only in intact and non-leaking equipment and only in areas where the risk from environmental release can be minimized and quickly remedied; (b) Not use PCBs in equipment in areas associated with the production or processing of food or feed; When PCBs are used in populated areas, including schools and hospitals, take all reasonable measures to prevent electrical failures that could result in a fire, and regularly inspect equipment for leaks.
Polychlorinated naphthalenes (PCN)	Production	None
Use	None
Short-chain chlorinated paraffins^d/*	Production	None, except for production for the uses specified in annex II
Use	None, except for the uses specified in annex II
Tetrabromodiphenyl ether^b/ and pentabromodiphenyl ether^b/	Production	None
Use	1. A Party may allow recycling of articles that contain or may contain any of these substances, and the use and final disposal of articles manufactured from recycled materials that contain or may contain any of these substances, provided that the recycling and final disposal is carried out in an environmentally sound manner and does not lead to recovery of any of these substances for the purpose of their reuse. 2. Commencing 2013 and every four years subsequently until the above condition is removed or otherwise expires, the Executive Body shall evaluate the progress that Parties have made towards achieving their ultimate objective of elimination of these substances contained in articles and review the continued need for the condition, which shall in any case expire at the latest in 2030.
Toxaphene CAS: 8001-35-2	Production	None
Use	None

^a/ “Hexabromodiphenyl ether and heptabromodiphenyl ether” mean 2,2’,4,4’,5,5’-hexabromodiphenyl ether (BDE-153, CAS No: 68631-49-2), 2,2’,4,4’,5,6’-hexabromodiphenyl ether (BDE-154, CAS No: 207122-15-4), 2,2’,3,3’,4,5’,6 heptabromodiphenyl ether (BDE-175, CAS No: 446255-22-7), 2,2’,3,4,4’,5’,6-heptabromodiphenyl ether (BDE-183, CAS No: 207122-16-5) and other hexa- and heptabromodiphenyl ethers present in commercial octabromodiphenyl ether.

^b/ “Tetrabromodiphenyl ether and pentabromodiphenyl ether” means 2,2’,4,4’-tetrabromodiphenyl ether (BDE-47, CAS No: 40088-47-9) and 2,2’,4,4’,5-pentabromodiphenyl ether (BDE-99, CAS No: 32534-81-9) and other tetra- and pentabromodiphenyl ethers present in commercial pentabromodiphenyl ether.

^c/ Perfluorooctane sulfonate (PFOS) means substances defined by the molecular formula C₈F₁₇SO₂X, where X = OH, metal salt, halide, amide or other derivatives including polymers.

^d/ “Polychlorinated biphenyls” means aromatic compounds formed in such a manner that the hydrogen atoms on the biphenyl molecule (two benzene rings bonded together by a single carbon-carbon bond) may be replaced by up to 10 chlorine atoms.

^d/* Short-chain chlorinated paraffins means chlorinated alkanes with a carbon chain-length of 10 to 13 carbon atoms and the degree of chlorination of more than 48% by weight.

Annex

II

Substances scheduled for restrictions on use


Perfluorooctane sulfonate (PFOS)^a/	a) Photo-resist or anti-reflective coatings for photolithography processes; b) Photographic coatings applied to films, papers or printing plates; c) Mist suppressants for nondecorative hard chromium (VI) plating and wetting agents for use in controlled electroplating systems; d) Hydraulic fluids for aviation; e) Certain medical devices (such as ethylene tetrafluoroethylene copolymer (ETFE) layers and radio-opaque ETFE production, in vitro diagnostic medical devices, and CCD colour filters).	Parties should take action to eliminate these uses once suitable alternatives are available. No later than 2015 and every four years thereafter, each Party that uses these substances shall report on progress made to eliminate them and submit information on such progress to the Executive Body. Based on these reports, these restricted uses shall be reassessed.
Short-chain chlorinated paraffins^b/	a) Fire retardants in rubber used in conveyor belts in the mining industry; b) Fire retardants in dam sealants.	Parties should take action to eliminate these uses once suitable alternatives are available. No later than 2015 and every four years thereafter, each Party that uses these substances shall report on progress made to eliminate them and submit information on such progress to the Executive Body. Based on these reports, these restricted uses shall be reassessed.

Perfluorooctane sulfonate (PFOS)^a/

a)
Photo-resist or anti-reflective coatings for photolithography processes;
b)
Photographic coatings applied to films, papers or printing plates;
c)
Mist suppressants for nondecorative hard chromium (VI) plating and wetting agents for use in controlled electroplating systems;
d)
Hydraulic fluids for aviation;
e)
Certain medical devices (such as ethylene tetrafluoroethylene copolymer (ETFE) layers and radio-opaque ETFE production, in vitro diagnostic medical devices, and CCD colour filters).

Parties should take action to eliminate these uses once suitable alternatives are available.

No later than 2015 and every four years thereafter, each Party that uses these substances shall report on progress made to eliminate them and submit information on such progress to the Executive Body. Based on these reports, these restricted uses shall be reassessed.

Short-chain chlorinated paraffins^b/

a)
Fire retardants in rubber used in conveyor belts in the mining industry;
b)
Fire retardants in dam sealants.

Parties should take action to eliminate these uses once suitable alternatives are available.

^a/ Perfluorooctane sulfonate (PFOS) means substances defined by the molecular formula C₈F₁₇SO₂X, where X = OH, metal salt, halide, amide or other derivatives including polymers.

^b/Short-chain chlorinated paraffins means chlorinated alkanes with a carbon chain-length of 10 to 13 carbon atoms and the degree of chlorination of more than 48% by weight.

Annex

III

Substances referred to in article 3, paragraph 5 a), and the reference year for the obligation

PAHs¹⁾	1990; or an alternative year from 1985 to 1995 inclusive, or for countries with economies in transition, an alternative year from 1985 to the year of the entry into force of the Protocol for a Party, and as specified by that Party upon ratification, acceptance, approval or accession
Dioxins/furans²⁾	1990; or an alternative year from 1985 to 1995 inclusive, or for countries with economies in transition, an alternative year from 1985 to the year of the entry into force of the Protocol for a Party, and as specified by that Party upon ratification, acceptance, approval or accession
Hexachlorobenzene CAS: 118-74-1	1990; or an alternative year from 1985 to 1995 inclusive, or for countries with economies in transition, an alternative year from 1985 to the year of the entry into force of the Protocol for a Party, and as specified by that Party upon ratification, acceptance, approval or accession
PCBs^c/	2005; or an alternative year from 1995 to 2010 inclusive, or for countries with economies in transition, an alternative year from 1995 to the year of the entry into force of the Protocol for a Party, and as specified by that Party upon ratification, acceptance, approval or accession.

¹⁾ Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs): For the purposes of emission inventories, the following four indicator compounds shall be used: benzo(a)pyrene, benzo(b)fluoranthene, benzo(k)fluoranthene, and indeno (1,2,3-cd)pyrene.

²⁾ Dioxins and furans (PCDD/F): Polychlorinated dibenzo-p-dioxins (PCDD) and polychlorinated dibenzofurans (PCDF) are tricyclic, aromatic compounds formed by two benzene rings which are connected by two oxygen atoms in PCDD and by one oxygen atom in PCDF and the hydrogen atoms of which may be replaced by up to eight chlorine atoms.

^c/ Polychlorinated biphenyls, as defined in annex I, when formed and released unintentionally from anthropogenic sources.

Annex

IV

Limit values for PCDD/F from major stationary sources

I

INTRODUCTION

1

A definition of dioxins and furans (PCDD/F) is provided in annex III to the present Protocol.

2

Limit values are expressed as ng/m³ or mg/m³ under standard conditions (273.15 K, 101.3 kPa, dry gas, and for a given oxygen content).

3

Limit values relate to the normal operating situation. For batch operations, limit values relate to average levels as recorded during the whole batch process – including for example pre-heating, heating and cooling.

4

Sampling and analysis of all pollutants shall be carried out according to the applicable standards laid down by for example the Comité européen de normalisation (CEN), the International Organization for Standardization (ISO), or the corresponding United States or Canadian reference methods. While awaiting the development of CEN or ISO standards, national applicable standards shall apply.

5

For verification purposes, the interpretation of measurement results in relation to the limit value must also take into account the inaccuracy of the measurement method. A limit value is considered to be met if the result of the measurement, from which the inaccuracy of the measurement method is subtracted, does not exceed it.

6

Emissions of PCDD/F are given in total toxic equivalents (TEQ)^1/The total toxic equivalent (TEQ) is operationally defined by the sum of the products of the concentration of each compound multiplied by its toxic equivalency factor (TEF) value and is an estimate of the total 2,3,7,8-TCDD–like activity of the mixture. Total toxic equivalent was previously abbreviated as TE.. The toxic equivalence factor values to be used for the purposes of this Protocol shall be consistent with applicable international standards, including the World Health Organization 2005 mammalian toxic equivalence factor values for PCDD/F.

II

LIMIT VALUES FOR MAJOR STATIONARY SOURCES

7

The following limit values, which refer to 11% O₂ concentration in flue gas, apply to the following incinerator types:

Municipal solid waste (existing stationary source burning more than 3 tonnes per hour and every new stationary source)
- 0.1 ng TEQ/m³
Medical solid waste (existing stationary source burning more than 1 tonne per hour and every new stationary source)
- New stationary source: 0.1 ng TEQ/m³
- Existing stationary source: 0.5 ng TEQ/m³
Hazardous waste (existing stationary source burning more than 1 tonne per hour and every new stationary source)
- New stationary source: 0.1 ng TEQ/m³
- Existing stationary source: 0.2 ng TEQ/m³
Non hazardous industrial waste^1/Including incinerators treating biomass waste which may contain halogenated organic compounds or heavy metals as a result of treatment with wood-preservatives or coating, and which includes in particular biomass waste originating from construction and demolition waste, but excluding incinerators only treating other biomass waste.^2/Countries with economies in transition may exclude co-combustion of nonhazardous industrial waste in industrial processes where such waste is used as an additional fuel contributing up to 10% of the energy.
- New stationary source: 0.1 ng TEQ/m³
- Existing stationary source: 0.5 ng TEQ/m³

8

The following limit value, which refers to 16% O₂concentration in flue gas, applies to sinter-plants:

0.5 ng TEQ/m³

9

The following limit value, which refers to the actual O₂ concentration in flue gas, applies to the following source:

Secondary steel production – Electric arc furnaces with a capacity to produce more than 2.5 tonnes per hour of molten steel for further processing:

0.5 ng TEQ/m³

Annex

V

Best available techniques to control emissions of persistent organic pollutants from major stationary sources

I

INTRODUCTION

1

The purpose of this annex is to provide the Parties to the Convention with guidance in identifying best available techniques to allow them to meet the obligations in article 3, paragraph 5, of the Protocol. Further description of, and guidance regarding, such best available techniques is provided in a guidance document adopted by the Parties at a session of the Executive Body and may be updated as necessary by a consensus of the Parties meeting within the Executive Body.

2

“Best available techniques" (BAT) means the most effective and advanced stage in the development of activities and their methods of operation which indicate the practical suitability of particular techniques for providing in principle the basis for emission limit values designed to prevent and, where that is not practicable, generally to reduce emissions and their impact on the environment as a whole:

–
“Techniques" includes both the technology used and the way in which the installation is designed, built, maintained, operated and decommissioned;
–
“Available" techniques means those developed on a scale which allows implementation in the relevant industrial sector, under economically and technically viable conditions, taking into consideration the costs and advantages, whether or not the techniques are used or produced inside the territory of the Party in question, as long as they are reasonably accessible to the operator;
–
“Best" means most effective in achieving a high general level of protection of the environment as a whole.

In determining the best available techniques, special consideration should be given, generally or in specific cases, to the factors below, bearing in mind the likely costs and benefits of a measure and the principles of precaution and prevention:

–
The use of low-waste technology;
–
The use of less hazardous substances;
–
The furthering of recovery and recycling of substances generated and used in the process and of waste;
–
Comparable processes, facilities or methods of operation which have been tried with success on an industrial scale;
–
Technological advances and changes in scientific knowledge and understanding;
–
The nature, effects and volume of the emissions concerned;
–
The commissioning dates for new or existing installations;
–
The time needed to introduce the best available technique;
–
The consumption and nature of raw materials (including water) used in the process and its energy efficiency;
–
The need to prevent or reduce to a minimum the overall impact of the emissions on the environment and the risks to it;
–
The need to prevent accidents and to minimize their consequences for the environment.

The concept of best available techniques is not aimed at the prescription of any specific technique or technology, but at taking into account the technical characteristics of the installation concerned, its geographical location and the local environmental conditions.

3

Information regarding the effectiveness and costs of control measures is based on documents received and reviewed by the Task Force and the Preparatory Working Group on POPs. Unless otherwise indicated, the techniques listed are considered to be well established on the basis of operational experience.

4

Experience with new plants incorporating low-emission techniques, as well as with retrofitting of existing plants, is continuously growing. The regular elaboration and amendment of the guidance document referred to in paragraph 1 above will therefore be necessary. Best available techniques (BAT) identified for new plants can usually be applied to existing plants provided there is an adequate transition period and they are adapted.

5

The guidance document referred to in paragraph 1 above lists a number of control measures which span a range of costs and efficiencies. The choice of measures for any particular case will depend on a number of factors, including economic circumstances, technological infrastructure and capacity, and any existing air pollution control measures.

6

The most important POPs emitted from stationary sources are:

a)
Polychlorinated dibenzo-p-dioxins/furans (PCDD/F);
b)
Hexachlorobenzene (HCB);
c)
Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs).

Relevant definitions are provided in annex III to the present Protocol.

II

MAJOR STATIONARY SOURCES OF POP EMISSIONS

7

PCDD/F are emitted from thermal processes involving organic matter and chlorine as a result of incomplete combustion or chemical reactions. Major stationary sources of PCDD/F may be as follows:

a)
Waste incineration, including co-incineration;
b)
Thermal metallurgical processes, e.g. production of aluminium and other non-ferrous metals, iron and steel;
c)
Combustion plants providing energy;
d)
Residential combustion; and
e)
Specific chemical production processes releasing intermediates and by-products.

8

Major stationary sources of PAH emissions may be as follows:

a)
Domestic wood and coal heating;
b)
Open fires such as refuse burning, forest fires and after-crop burning;
c)
Coke and anode production;
d)
Aluminium production (via Soederberg process); and
e)
Wood preservation installations, except for a Party for which this category does not make a significant contribution to its total emissions of PAH (as defined in annex III).

9

Emissions of HCB result from the same type of thermal and chemical processes as those emitting PCDD/F, and HCB is formed by a similar mechanism. Major sources of HCB emissions may be as follows:

a)
Waste incineration plants, including co-incineration;
b)
Thermal sources of metallurgical industries; and
c)
Use of chlorinated fuels in furnace installations.

III

GENERAL APPROACHES TO CONTROLLING EMISSIONS OF POPs

10

Vervallen

11

Vervallen

12

Vervallen

IV

CONTROL TECHNIQUES FOR THE REDUCTION OF PCDD/F EMISSIONS

A

Waste incineration

13

Vervallen

14

Vervallen

15

Vervallen

16

Vervallen

17

Vervallen

18

Vervallen

19

Vervallen

20

Vervallen

21

Vervallen

22

Vervallen

23

Vervallen

B

Thermal processes in the metallurgical industry

24

Vervallen

25

Vervallen

Sinter plants

26

Vervallen

27

Vervallen

28

Vervallen

Primary and secondary production of copper

29

Vervallen

30

Vervallen

Production of steel

31

Vervallen

32

Vervallen

33

Vervallen

Smelting plants in the secondary aluminium industry

34

Vervallen

35

Vervallen

36

Vervallen

37

Vervallen

38

Vervallen

39

Vervallen

C

Combustion of fossil fuels in utility and industrial boilers

40

Vervallen

41

Vervallen

42

Vervallen

D

Residential combustion

43

Vervallen

44

Vervallen

45

Vervallen

46

Vervallen

E

Firing installations for wood (<50 MW capacity)

47

Vervallen

48

Vervallen

V

CONTROL TECHNIQUES FOR THE REDUCTION OF PAH EMISSIONS

A

Coke production

49

Vervallen

50

Vervallen

51

Vervallen

52

Vervallen

53

Vervallen

54

Vervallen

55

Vervallen

56

Vervallen

57

Vervallen

58

Vervallen

59

Vervallen

B

Anode production

60

Vervallen

61

Vervallen

62

Vervallen

C

Aluminium industry

63

Vervallen

64

Vervallen

65

Vervallen

66

Vervallen

D

Residential combustion

67

Vervallen

68

Vervallen

69

Vervallen

70

Vervallen

71

Vervallen

72

Vervallen

E

Wood preservation installations

73

Vervallen

74

Vervallen

75

Vervallen

76

Vervallen

Annex

VI

Timescales for the application of limit values and best available techniques to new and existing stationary sources

1.
The timescales for the application of limit values and best available techniques are:
- a)
  For new stationary sources: two years after the date of entry into force of the present Protocol for a Party;
- b)
  For existing stationary sources:
  - (i)
    eight years after the date of entry into force of the present Protocol for a Party. If necessary this period may be extended for specific existing stationary sources in accordance with the amortization period provided for by national legislation; or
  - (ii)
    for a Party that is a country with an economy in transition, up to fifteen years after the date of entry into force of the present Protocol for that Party.
2.
The timescales for the application of limit values and best available techniques that have been updated or introduced as a result of amendment of this Protocol shall be:
- a)
  for new stationary sources, two years after the date of entry into force of the relevant amendment for a Party;
- b)
  for existing stationary sources:
  - (i)
    eight years after the date of entry into force of the relevant amendment for a Party; or
  - (ii)
    for a Party that is a country with an economy in transition, up to fifteen years after the date of entry into force of the relevant amendment for that Party

Annex

VII

Recommended Control Measures for Reducing emissions of persistent organic pollutants from mobile sources

1

Vervallen

I

ACHIEVABLE EMISSION LEVELS FOR NEW VEHICLES AND FUEL PARAMETERS

A

Achievable emission levels for new vehicles

2 Diesel-fuelled passenger cars

Vervallen

3 Heavy-duty vehicles

Vervallen

4 Off-road engines

Vervallen

B

Fuel parameters

5 Diesel fuel

Vervallen

II

RESTRICTION OF HALOGENATED SCAVENGERS, ADDITIVES IN FUELS AND LUBRICANTS

6

Vervallen

7

Vervallen

III

CONTROL MEASURES FOR EMISSIONS OF POPs FROM MOBILE SOURCES

A

POP emissions from motor vehicles

8

Vervallen

9

Vervallen

B

Inspection and maintenance

10

Vervallen

11

Vervallen

C

Techniques to control PAH emissions from diesel- and petrol-fuelled motor vehicles

1 General aspects of control technologies

12

Vervallen

2 Technical measures for emission control

13

Vervallen

a)

Diesel engines

14

Vervallen

15

Vervallen

16

Vervallen

17

Vervallen

b)

Petrol engines

18

Vervallen

19

Vervallen

20

Vervallen

Annex

VIII

Major stationary source categories

I

INTRODUCTION

Installations or parts of installations for research, development and the testing of new products are not covered by this list. A more complete description of the categories may be found in the guidance document referred to in annex V.

II

LIST OF CATEGORIES

1	Waste incineration, including co-incineration, of municipal, hazardous, nonhazardous and medical wastes and sewage sludge.
2	Sinter plants.
3	Primary and secondary production of copper.
4	Production of steel.
5	Smelting plants in the secondary aluminium industry.
6	Combustion of fossil fuels in utility and industrial boilers with a thermal capacity above 50 MW_th.
7	Residential combustion.
8	Firing installations for wood with a thermal capacity below 50 MW_th.
9	Coke production.
10	Anode production.
11	Aluminium production using the Soederberg process.
12	Wood preservation installations, except for a Party for which this category does not make a significant contribution to its total emissions of PAH (as defined in annex III).
13	Specific chemical production processes releasing unintentionally formed persistent organic pollutants, especially production of chlorophenols and chloranil.
14	Thermal processes in the metallurgical industry, chlorine-based methods.

Protocol bij het Verdrag van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand, inzake persistente organische verontreinigende stoffen

De Partijen,

Vastbesloten het Verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand uit te voeren,

Erkennend dat emissies van veel persistente organische verontreinigende stoffen over internationale grenzen heen worden meegevoerd en in Europa, Noord-Amerika en het noordpoolgebied, ver van hun plaats van oorsprong, worden gedeponeerd en dat de atmosfeer het belangrijkste transportmedium vormt,

Zich ervan bewust dat persistente organische verontreinigende stoffen onder natuurlijke omstandigheden zeer slecht ontleden en in verband zijn gebracht met schadelijke gevolgen voor de volksgezondheid en het milieu,

Bezorgd over het feit dat persistente organische verontreinigende stoffen door biomagnificatie op hogere trofische niveaus concentraties kunnen bereiken die de gezondheid van daaraan blootgestelde dieren en mensen kunnen aantasten,

Erkennend dat de arctische ecosystemen en vooral de inheemse bevolking, die van arctische vissoorten en zoogdieren leeft, ten gevolge van de biomagnificatie van persistente organische verontreinigende stoffen, bijzonder bedreigd zijn,

Indachtig het feit dat maatregelen ter beheersing van emissies van persistente organische verontreinigende stoffen tevens zouden bijdragen tot de bescherming van het milieu en de volksgezondheid in gebieden buiten de regio van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties, met inbegrip van de arctische en internationale wateren,

Met het vaste voornemen voorzorgsmaatregelen te treffen teneinde emissies van persistente organische verontreinigende stoffen voor te zijn, deze te vermijden of tot een minimum terug te brengen, rekening houdend met de toepassing van de aanpak volgens het voorzorgsbeginsel, zoals bedoeld in beginsel 15 van de Verklaring van Rio inzake milieu en ontwikkeling,

Nogmaals bevestigend dat de Staten, overeenkomstig het Handvest van de Verenigde Naties en de beginselen van internationaal recht, het soevereine recht hebben hun eigen hulpbronnen te exploiteren volgens hun eigen milieu- en ontwikkelingsbeleid alsmede ervoor verantwoordelijk zijn dat activiteiten die onder hun rechtsmacht of toezicht worden verricht, geen schade veroorzaken aan het milieu van andere Staten of van gebieden die buiten de grenzen van de nationale rechtsmacht vallen,

Wijzend op de noodzaak van een mondiaal optreden met betrekking tot persistente organische verontreinigende stoffen en herinnerend aan de rol die regionale overeenkomsten volgens hoofdstuk 9 van Agenda 21 moeten vervullen bij het terugdringen in de gehele wereld van grensoverschrijdende luchtverontreiniging en met name de rol van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties die haar regionale ervaring met andere regio's van de wereld moet delen,

Erkennend dat er subregionale, regionale en mondiale regelingen bestaan, waaronder internationale overeenkomsten betreffende het beheer van gevaarlijke afvalstoffen, het grensoverschrijdende verkeer en de verwijdering daarvan, met name het Verdrag van Bazel inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan,

Overwegende dat het gebruik van bepaalde bestrijdingsmiddelen, de vervaardiging en het gebruik van bepaalde chemische stoffen en de onopzettelijke vorming van bepaalde stoffen bij afvalverbranding, verbranding, metaalproductie en mobiele bronnen, de belangrijkste oorzaken van luchtverontreiniging vormen die tot de accumulatie van persistente organische verontreinigende stoffen bijdragen,

Zich ervan bewust dat technieken en beheerspraktijken beschikbaar zijn om emissies van persistente organische verontreinigende stoffen in de lucht terug te dringen,

Zich bewust van de noodzaak van een kosteneffectieve regionale aanpak voor de bestrijding van luchtverontreiniging,

Wijzend op de belangrijke bijdrage van de particuliere en de niet-gouvernementele sector aan de kennis van de effecten van persistente organische verontreinigende stoffen, beschikbare alternatieven en bestrijdingstechnieken alsook op de rol die zij mede spelen bij de terugdringing van emissies van persistente organische verontreinigende stoffen,

In aanmerking nemend dat maatregelen ter vermindering van emissies van persistente organische verontreinigende stoffen niet als middel tot willekeurige of ongerechtvaardigde discriminatie of als verkapte beperking van de internationale concurrentie of handel mogen dienen,

In overweging nemend de bestaande wetenschappelijke en technische gegevens inzake emissies, atmosferische processen en effecten van persistente organische verontreinigende stoffen op de volksgezondheid en het milieu alsook inzake de bestrijdingskosten en erkennend dat het noodzakelijk is de wetenschappelijke en technische samenwerking voort te zetten teneinde nog meer inzicht in deze problemen te verwerven,

Erkennend de maatregelen inzake persistente organische verontreinigende stoffen die reeds door bepaalde Partijen op nationaal niveau en/of in het kader van andere internationale verdragen zijn genomen,

Zijn overeengekomen als volgt:

Artikel

1 Begripsomschrijvingen

Voor de toepassing van dit Protocol wordt verstaan onder:

1.
„Verdrag”: het Verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand, aangenomen te Genève op 13 november 1979;
2.
„EMEP”: het programma voor samenwerking inzake de bewaking en evaluatie van het transport van luchtverontreinigende stoffen over lange afstand in Europa;
3.
„Uitvoerend orgaan”: het uitvoerend orgaan voor het Verdrag, opgericht ingevolge artikel 10, eerste lid, van het Verdrag;
4.
„Commissie”: de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties;
5.
„Partijen”: tenzij in de context anders bedoeld, de Partijen bij dit Protocol;
6.
„Geografische reikwijdte van het EMEP”: het gebied, als omschreven in artikel 1, vierde punt, van het Protocol bij het Verdrag van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand aangaande de langlopende financiering van het programma voor samenwerking inzake de bewaking en evaluatie van het transport van luchtverontreinigende stoffen over lange afstand in Europa (EMEP), aangenomen te Genève op 28 september 1984;
7.
„Persistente organische verontreinigende stoffen (POP's)”: organische stoffen die i. toxische eigenschappen hebben, ii. persistent zijn, iii. bioaccumuleren, iv. vatbaar zijn voor grensoverschrijdend transport in de lucht over lange afstand en depositie en v. zowel in de nabijheid van hun bron als ver daarvandaan belangrijke schadelijke effecten op de volksgezondheid en het milieu kunnen veroorzaken;
8.
„Stof”: een afzonderlijke chemische stof of een aantal chemische stoffen die een specifieke groep vormen op grond van het feit dat zij a soortgelijke eigenschappen hebben en samen in het milieu worden uitgestoten of b een mengsel vormen dat normaliter als één artikel in de handel wordt gebracht;
9.
„Emissie”: uitstoot van een stof in de atmosfeer vanuit een punt of een diffuse bron;
10.
„Stationaire bron”: alle vaste gebouwen, constructies, inrichtingen, installaties of apparaten die een persistente organische verontreinigende stof direct of indirect in de atmosfeer uitstoten of kunnen uitstoten;
11.
„Belangrijke categorie van stationaire bronnen”: een in bijlage VIII vermelde categorie van stationaire bronnen;
12.
„Nieuwe stationaire bron”: een stationaire bron met de bouw of ingrijpende wijziging waarvan een aanvang is gemaakt na het verstrijken van twee jaar na de datum van inwerkingtreding voor een Partij van:
- a.
  dit Protocol; of
- b.
  een wijziging van dit Protocol, waarbij ter zake van een stationaire bron in Deel II van bijlage IV nieuwe grenswaarden worden geïntroduceerd of in bijlage VIII de categorie wordt geïntroduceerd waartoe die bron behoort.
Het is aan de bevoegde nationale autoriteiten om te beslissen of een wijziging al dan niet ingrijpend is, rekening houdend met factoren als de voordelen van de wijziging in milieu-opzicht.

Artikel

2 Doel

Het doel van dit Protocol is het beheersen, terugdringen of elimineren van lozingen, emissies en verliezen van persistente organische verontreinigende stoffen.

Artikel

3 Basisverplichtingen

1

Behalve wanneer overeenkomstig artikel 4 in specifieke vrijstellingen is voorzien, nemen de Partijen doeltreffende maatregelen:

a.
Tot staking van de productie en het gebruik van de in bijlage I vermelde stoffen in overeenstemming met de daarin vermelde uitvoeringsvoorschriften;
b.
- i.
  Teneinde ervoor te zorgen dat, wanneer de in bijlage I vermelde stoffen worden vernietigd of verwijderd, die vernietiging of verwijdering op een milieuvriendelijke manier wordt verricht, rekening houdend met desbetreffende subregionale, regionale en mondiale regelingen inzake het beheer van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan, met name het Verdrag van Basel inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan,
- ii
  Teneinde er zoveel mogelijk voor te zorgen dat de verwijdering van in bijlage I vermelde stoffen in eigen land geschiedt, rekening houdend met relevante milieuoverwegingen;
- iii
  Teneinde ervoor te zorgen dat het grensoverschrijdende verkeer van de in bijlage I vermelde stoffen op een milieuvriendelijke manier wordt uitgevoerd, rekening houdend met desbetreffende subregionale, regionale en mondiale regelingen betreffende de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen, met name het Verdrag van Basel inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan;
c.
Ter beperking van het gebruik van de in bijlage II vermelde stoffen tot de beschreven toepassingen, in overeenstemming met de daarin vermelde uitvoeringsvoorschriften.

2

De in lid 1, onder b), vermelde voorschriften worden voor elke stof van kracht op de datum waarop de productie of het gebruik van die stof wordt gestaakt, naar gelang van welk tijdstip het laatst is.

3

Voor in bijlage I, II of III vermelde stoffen ontwikkelen de Partijen passende strategieën ter bepaling van nog in gebruik zijnde artikelen en van afvalstoffen die dergelijke stoffen bevatten, en nemen zij geschikte maatregelen om ervoor te zorgen dat die afvalstoffen en die artikelen, wanneer ze afval worden, op een milieuvriendelijke manier worden vernietigd of verwijderd.

4

Voor de toepassing van de leden 1 tot en met 3 worden de termen afval, verwijdering en milieuvriendelijk uitgelegd op een wijze die consistent is met het gebruik van die termen in het Verdrag van Basel inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan.

5

De Partijen:

a.
Verminderen de totale jaarlijkse emissies van elke in bijlage III vermelde stof ten opzichte van het emissieniveau in een overeenkomstig die bijlage vastgestelde referentiejaar door het nemen van doeltreffende maatregelen die voor hun bijzondere omstandigheden toepasselijk zijn;
b.
Passen uiterlijk op de in bijlage VI vermelde tijdstippen het volgende toe:
- i.
  De beste beschikbare technieken, rekening houdend met bijlage V, op elke nieuwe stationaire bron binnen een belangrijke categorie van stationaire bronnen waarvoor in richtlijnen die door de Partijen, tijdens een zitting van het uitvoerend orgaan door de Partijen zijn aangenomen, de beste beschikbare technieken zijn bepaald;
- ii.
  Tenminste even strenge als de in bijlage IV vermelde grenswaarden op elke nieuwe stationaire bron binnen een in die bijlage vermelde categorie, rekening houdend met bijlage V. Bij wijze van alternatief kan een partij andere strategieën voor emissievermindering toepassen die in totaal gelijkwaardige emissieniveaus opleveren;
- iii.
  De beste beschikbare technieken, rekening houdend met bijlage V, op elke bestaande stationaire bron binnen een belangrijke categorie van stationaire bronnen waarvoor in richtlijnen die door de Partijen, tijdens een zitting van het uitvoerend orgaan door de Partijen zijn aangenomen, de beste beschikbare technieken zijn bepaald, voor zover dit technisch uitvoerbaar en economisch verantwoord is. Bij wijze van alternatief kan een partij andere strategieën voor emissievermindering toepassen die in totaal tot een gelijkwaardige emissievermindering leiden;
- iv.
  Tenminste even strenge als de in bijlage IV vermelde grenswaarden op elke bestaande stationaire bron binnen een in die bijlage vermelde categorie, voor zover dit technisch uitvoerbaar en economisch verantwoord is, rekening houdend met bijlage V. Bij wijze van alternatief kan een partij andere strategieën voor emissievermindering toepassen die in totaal tot een gelijkwaardige emissievermindering leiden.

6

In het geval van huisverwarmingsinstallaties hebben de in lid 5, onder b, i en iii, vermelde verplichtingen betrekking op de gezamenlijke stationaire bronnen in die categorie.

7

Een partij die na toepassing van lid 5, onder b, voor een in bijlage III vermelde stof niet aan het in lid 5, onder a, vereiste kan voldoen, wordt vrijgesteld van de in lid 5, onder a, bedoelde verplichtingen voor die stof.

8

De Partijen maken voor de in bijlage III vermelde stoffen emissie-inventarisaties op en houden deze bij en verzamelen beschikbare informatie betreffende de productie en de verkoop van de in de bijlagen I en II vermelde stoffen, waarbij Partijen binnen de geografische reikwijdte van het EMEP ten minste de door het bestuursorgaan van het EMEP opgegeven methoden en resolutie in tijd en ruimte toepassen en Partijen buiten de geografische reikwijdte van het EMEP als richtsnoer de methoden gebruiken die in het kader van het werkschema van het uitvoerend orgaan zijn uitgewerkt. Voor het verstrekken van deze informatie gelden de voorschriften van artikel 9 inzake verslaglegging.

Artikel

4 Vrijstellingen

1

Artikel 3, lid 1, is niet van toepassing op hoeveelheden van een stof die voor laboratoriumonderzoek of als referentiestandaard worden gebruikt.

2

Een partij kan met betrekking tot een bepaalde stof vrijstelling van artikel 3, lid 1, onder a en c, verlenen, mits de vrijstelling niet wordt verleend of gebruikt op een manier die de doelstellingen van dit Protocol doorkruist, en uitsluitend voor de volgende doeleinden en onder de volgende voorwaarden:

a.
Voor ander dan in lid 1 bedoeld onderzoek, indien:
- i.
  Niet wordt verwacht dat tijdens het voorgenomen gebruik en de latere verwijdering een significante hoeveelheid van de stof in het milieu terecht zal komen;
- ii.
  De doelstellingen en parameters van dat onderzoek door de partij moeten worden beoordeeld en goedgekeurd;
- iii.
  Ingeval een significante hoeveelheid van een stof in het milieu terechtkomt, de vrijstelling onmiddellijk vervalt, passende maatregelen worden getroffen om de gevolgen daarvan te verhelpen en, voordat opnieuw onderzoek mag worden verricht, wordt overgegaan tot een evaluatie van de maatregelen ter voorkoming van emissies;
b.
Voor het indien noodzakelijk beheersen van een noodsituatie in verband met de volksgezondheid, indien:
- i.
  De partij niet over geschikte alternatieve maatregelen beschikt om de situatie te verhelpen;
- ii.
  De maatregelen in verhouding staan tot de omvang en de ernst van de noodsituatie;
- iii.
  Passende voorzorgsmaatregelen zijn getroffen om de volksgezondheid en het milieu te beschermen en ervoor te zorgen dat de stof niet wordt gebruikt buiten het geografische gebied waarvoor de noodsituatie geldt;
- iv.
  De vrijstelling wordt verleend voor een termijn die niet langer is dan de duur van de noodsituatie;
- v.
  Na afloop van de noodsituatie eventuele resterende voorraden van de stof worden onderworpen aan de bepalingen van artikel 3, lid 1, onder b;
c.
Voor een minder belangrijke toepassing die door de partij essentieel wordt geacht indien:
- i.
  De vrijstelling wordt verleend voor ten hoogste vijf jaar;
- ii.
  De partij niet eerder krachtens dit artikel een desbetreffende vrijstelling heeft verleend;
- iii.
  Voor het voorgenomen gebruik geen geschikte alternatieven voorhanden zijn;
- iv.
  De partij een raming heeft gemaakt van de uit de vrijstelling voortvloeiende emissie van de stof en de bijdrage daarvan aan de totale emissies van de stof afkomstig van de Partijen;
- v.
  Adequate voorzorgsmaatregelen worden getroffen om ervoor te zorgen dat de emissies in het milieu tot een minimum worden beperkt;
- vi.
  Na afloop van de vrijstelling eventuele resterende voorraden van de stof worden onderworpen aan de bepalingen van artikel 3, lid 1, onder b.

3

De Partijen verstrekken uiterlijk 90 dagen na het verlenen van een vrijstelling overeenkomstig lid 2, het secretariaat ten minste de volgende gegevens:

a.
De chemische naam van de stof waarvoor de vrijstelling geldt;
b.
Het doel waarvoor de vrijstelling is verleend;
c.
De voorwaarden waaronder de vrijstelling is verleend;
d.
De termijn waarvoor de vrijstelling is verleend;
e.
De personen of de organisatie waarvoor de vrijstelling geldt;
f.
Voor een krachtens lid 2, onder a en c, verleende vrijstelling, een raming van de uit de vrijstelling voortvloeiende emissie van de stof en een evaluatie van de bijdrage daarvan aan de totale emissies van de stof afkomstig van de Partijen.

4

Het secretariaat stelt de uit hoofde van lid 3 ontvangen informatie ter beschikking van alle Partijen.

Artikel

5 Uitwisseling van informatie en technologie

De Partijen scheppen, in overeenstemming met hun nationale wetten, voorschriften en gewoonten, gunstige voorwaarden voor het vergemakkelijken van de uitwisseling van informatie en technologie ter vermindering van de productie en emissie van persistente organische verontreinigende stoffen en tot ontwikkeling van kosteneffectieve alternatieven, met name door het bevorderen van:

a.
Contacten en samenwerking tussen daarvoor in aanmerking komende organisaties en personen in de particuliere en de openbare sector die technologie, ontwerp- en constructiediensten, apparatuur of financiële middelen kunnen verschaffen;
b.
Uitwisseling van en toegang tot informatie over de ontwikkeling en toepassing van alternatieven voor persistente organische verontreinigende stoffen alsook over de beoordeling van de risico's van dergelijke alternatieven voor de volksgezondheid en het milieu en informatie over de economische en sociale kosten van die alternatieven;
c.
Opstelling en regelmatige bijwerking van de lijsten van hun aangewezen instanties die bij soortgelijke werkzaamheden in andere internationale forums zijn betrokken;
d.
Uitwisseling van informatie over werkzaamheden in andere internationale forums.

Artikel

6 Bewustmaking van het publiek

De Partijen bevorderen, in overeenstemming met hun nationale wetten, voorschriften en gewoonten, het verstrekken van informatie aan het grote publiek, met inbegrip van personen die directe gebruikers van persistente organische verontreinigende stoffen zijn. Deze informatie kan onder andere het volgende omvatten:

a.
Informatie, met inbegrip van etikettering, inzake risicobeoordeling en gevaren;
b.
Informatie over risicovermindering;
c.
Informatie tot aanmoediging van het staken of het verminderen van het gebruik van persistente organische verontreinigende stoffen, met inbegrip van, voor zover van toepassing, informatie over geïntegreerd beheer van plagen, geïntegreerd gewasbeheer en de economische en sociale gevolgen van het staken of verminderen van het gebruik;
d.
Informatie over alternatieven voor persistente organische verontreinigende stoffen alsmede beoordeling van de risico's van dergelijke alternatieven voor de volksgezondheid en het milieu en informatie over de economische en sociale gevolgen van die alternatieven.

Artikel

7 Strategieën, beleidslijnen, programma's, maatregelen en informatie

1

De Partijen stellen, uiterlijk zes maanden na de datum waarop dit Protocol in werking treedt, strategieën, beleidslijnen en programma's op teneinde hun verplichtingen ingevolge dit Protocol na te komen.

2

De Partijen:

a.
Moedigen de toepassing aan van economisch verantwoorde en milieuvriendelijke beheerstechnieken, met inbegrip van de beste milieupraktijken, met betrekking tot alle aspecten van gebruik, productie, vrijgeving, verwerking, distributie, behandeling, vervoer en terugwinning van stoffen die aan dit Protocol zijn onderworpen en van geproduceerde artikelen, mengsels of oplossingen die dergelijke stoffen bevatten;
b.
Stimuleren de implementatie van andere beheersprogramma's ter vermindering van emissies van persistente organische verontreinigende stoffen, met inbegrip van vrijwillige programma's en economische instrumenten;
c.
Nemen de invoering van extra beleidsmaatregelen in overweging die aan hun bijzondere omstandigheden zijn aangepast en waarbij ook gebruik kan worden gemaakt van een niet-regelgevende aanpak;
d.
Stellen op een economisch verantwoorde wijze alles in het werk om de niveaus te verminderen van aan dit Protocol onderworpen stoffen die als verontreinigingen voorkomen in andere stoffen, chemische producten of geproduceerde artikelen, zodra het belang van de bron is vastgesteld;
e.
Houden in hun programma's voor het beoordelen van stoffen rekening met de eigenschappen als bedoeld in lid 1 van Besluit 1998/2 van het uitvoerend orgaan betreffende de te verstrekken informatie en de procedures voor het opnemen van stoffen in bijlage I, II of III, met inbegrip van eventuele wijzigingen;

3

De Partijen kunnen strengere maatregelen nemen dan die welke in dit Protocol zijn voorgeschreven.

Artikel

8 Onderzoek, ontwikkeling en monitoring

De Partijen stimuleren onderzoek, ontwikkeling, monitoring en samenwerking met betrekking, maar niet beperkt tot:

a.
Emissies, transport over lange afstand en depositieniveaus en hun modellering, bestaande niveaus in het biotische en abiotische milieu, formulering van procedures voor harmonisatie van desbetreffende methodologieën;
b.
Verspreiding en inventarisatie van verontreinigende stoffen in representatieve ecosystemen;
c.
Relevante effecten op de volksgezondheid en het milieu, met kwantificering van die effecten;
d.
Beste beschikbare technieken en praktijken, met inbegrip van landbouwpraktijken, en momenteel door de Partijen toegepaste of ontwikkelde technieken en praktijken voor emissiebeheersing;
e.
Methoden die het mogelijk maken bij de beoordeling van alternatieve beheersingsstrategieën rekening te houden met sociaal-economische factoren;
f.
Een op de effecten gebaseerde aanpak waarbij relevante informatie, met inbegrip van informatie die ingevolge de punten a tot en met e is verkregen, inzake gemeten of met een model berekende niveaus in het milieu, verspreiding en effecten op de volksgezondheid en het milieu, teneinde toekomstige geoptimaliseerde beheersingsstrategieën te formuleren, waarbij eveneens rekening wordt gehouden met economische en technologische factoren;
g.
Methoden voor het ramen van nationale emissies en prognosticeren van toekomstige emissies van afzonderlijke persistente organische verontreinigende stoffen en voor het beoordelen van de wijze waarop die ramingen en prognoses kunnen worden gebruikt om toekomstige verplichtingen te formuleren;
h.
Niveaus van aan dit Protocol onderworpen stoffen die als verontreinigingen voorkomen in andere stoffen, chemische producten of geproduceerde artikelen en het belang van deze niveaus voor het transport over lange afstand, alsook technieken ter vermindering van niveaus van deze verontreinigingen en ook niveaus van persistente organische verontreinigende stoffen die ontstaan tijdens de levenscyclus van hout dat met pentachloorfenol is behandeld.

Prioriteit moet worden gegeven aan onderzoek naar stoffen waarvan wordt aangenomen dat zij naar alle waarschijnlijkheid zullen worden onderworpen aan de procedures van artikel 14, lid 6.

Artikel

9 Verslaglegging

1

Met inachtneming van de wetgeving betreffende de vertrouwelijkheid van commerciële informatie:

a.
Verstrekt elke partij, via de uitvoerend secretaris van de Commissie, met een tijdens een zitting van het uitvoerend orgaan door de Partijen vastgestelde regelmaat, aan het uitvoerend orgaan informatie over de maatregelen die zij heeft genomen om dit Protocol ten uitvoer te leggen;
b.
Verstrekt elke partij binnen de geografische reikwijdte van het EMEP, via de uitvoerend secretaris van de Commissie, met een door het bestuursorgaan van het EMEP vast te stellen en tijdens een zitting van het uitvoerend orgaan door de Partijen goedgekeurde regelmaat, aan het EMEP informatie over de emissieniveaus van persistente organische verontreinigende stoffen, waarbij tenminste wordt uitgegaan van de methoden en de resolutie in tijd en ruimte als aangegeven door het bestuursorgaan van het EMEP. Partijen in gebieden buiten de geografische reikwijdte van het EMEP stellen soortgelijke informatie beschikbaar indien het uitvoerend orgaan daarom verzoekt. Elke partij verstrekt eveneens informatie over de emissieniveaus van de in bijlage III vermelde stoffen voor het in die bijlage genoemde referentiejaar.

2

De overeenkomstig lid 1, onder a, te verstrekken informatie moet in overeenstemming zijn met het tijdens een zitting van het uitvoerend orgaan door de Partijen aan te nemen besluit betreffende vorm en inhoud. De bepalingen van dit besluit worden indien nodig nader bezien, teneinde na te gaan of aanvullende elementen betreffende de vorm of de inhoud van de informatie in de rapporten moeten worden opgenomen.

3

Tijdig voor elke jaarlijkse zitting van het uitvoerend orgaan verstrekt het EMEP informatie over het transport over lange afstand en de depositie van persistente organische verontreinigende stoffen.

Artikel

10 Toetsingen door de Partijen op zittingen van het uitvoerend orgaan

1

Op zittingen van het uitvoerend orgaan toetsen de Partijen overeenkomstig artikel 10, lid 2, onder a, van het Verdrag de door de Partijen, het EMEP en andere afhankelijke instanties verstrekte informatie en de verslagen van het implementatiecomité, als bedoeld in artikel 11 van dit Protocol.

2

Op zittingen van het uitvoerend orgaan onderwerpen de Partijen de voortgang in het nakomen van de in dit Protocol vermelde verplichtingen aan een toetsing.

3

Op zittingen van het uitvoerend orgaan onderwerpen de Partijen de adequaatheid en de doeltreffendheid van de in dit Protocol vermelde verplichtingen aan een toetsing. Bij de toetsingen wordt rekening gehouden met de beste beschikbare wetenschappelijke gegevens over de gevolgen van de depositie van persistente organische verontreinigende stoffen, evaluaties van technologische ontwikkelingen, veranderende economische omstandigheden en de nakoming van de verplichtingen inzake emissieniveaus. De procedures, de methoden en het tijdschema voor deze toetsingen worden nader bepaald door de Partijen op een zitting van het uitvoerend orgaan. De eerste dergelijke toetsing dient uiterlijk drie jaar na de inwerkingtreding van dit Protocol te zijn afgerond.

Artikel

11 Naleving

De naleving door elke partij van haar uit dit Protocol voortvloeiende verplichtingen wordt op gezette tijden getoetst. Het bij Besluit 1997/2 van het uitvoerend orgaan op zijn vijftiende zitting ingestelde implementatiecomité is belast met die toetsingen en brengt verslag uit aan de Partijen op zittingen van het uitvoerend orgaan overeenkomstig de bepalingen van de bijlage bij dat besluit, met inbegrip van eventuele wijzigingen daarvan.

Artikel

12 Beslechting van geschillen

1

In geval van een geschil tussen twee of meer Partijen betreffende de uitleg of toepassing van dit Protocol trachten de betrokken Partijen het geschil te beslechten door middel van onderhandelingen of op een andere vreedzame wijze van hun eigen keuze. De Partijen bij het geschil stellen het uitvoerend orgaan in kennis van hun geschil.

2

Bij de bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring van dan wel toetreding tot dit Protocol of op enig tijdstip daarna kan een partij die geen regionale organisatie voor economische integratie is, in een schriftelijke bij de depositaris ingediende akte verklaren dat zij, met betrekking tot een geschil betreffende de uitleg of toepassing van het Protocol, beide onderstaande wijzen van geschillenbeslechting of een daarvan ipso facto en zonder bijzondere overeenkomst als dwingend erkent ten opzichte van elke partij die dezelfde verplichting aanvaardt:

a.
Voorlegging van het geschil aan het Internationale Gerechtshof;
b.
Arbitrage in overeenstemming met procedures die zo spoedig mogelijk door de Partijen op een zitting van het uitvoerend orgaan moeten worden aangenomen in een bijlage inzake arbitrage.

Een partij die een regionale organisatie voor economische integratie is, kan een verklaring van gelijke strekking met betrekking tot arbitrage afleggen in overeenstemming met de onder b bedoelde procedures.

3

Een ingevolge lid 2 afgelegde verklaring blijft van kracht totdat zij overeenkomstig haar bepalingen haar geldigheid verliest dan wel tot drie maanden nadat een schriftelijke kennisgeving van opzegging is nedergelegd bij de depositaris.

4

Een nieuwe verklaring, een kennisgeving van opzegging of het vervallen van de geldigheid van een verklaring zijn op generlei wijze van invloed op de procedure voor het Internationale Gerechtshof of het scheidsgerecht, tenzij de Partijen bij het geschil anders overeenkomen.

5

Indien de Partijen bij het geschil, behalve ingeval de betrokken Partijen dezelfde wijze van geschillenbeslechting overeenkomstig lid 2 hebben aanvaard, er na twaalf maanden te rekenen vanaf de kennisgeving van de ene partij aan de andere dat tussen hen een geschil bestaat, niet in zijn geslaagd hun geschil te beslechten op de in lid 1 bedoelde wijzen, wordt het geschil op verzoek van een van de Partijen bij het geschil onderworpen aan een conciliatie.

6

Voor de toepassing van lid 5 wordt een conciliatiecommissie opgericht. De commissie bestaat uit een gelijk aantal leden, die zijn benoemd door elke betrokken partij of, wanneer bij de conciliatie betrokken Partijen eenzelfde belang hebben, door de groep die datzelfde belang heeft, en een voorzitter die door de aldus benoemde leden gezamenlijk is gekozen. De commissie doet uitspraak in de vorm van een aanbeveling, die de Partijen te goeder trouw in overweging nemen.

Artikel

13 Bijlagen

De bijlagen bij dit Protocol vormen een integrerend deel van het Protocol. De bijlage V draagt het karakter van een aanbeveling.

Artikel

14 Wijzigingen

1

Elke partij kan wijzigingen in dit Protocol voorstellen.

2

Voorgestelde wijzigingen worden schriftelijk ingediend bij de uitvoerend secretaris van de Commissie, die ze aan alle Partijen bekendmaakt. De Partijen bespreken de voorgestelde wijzigingen op de eerstvolgende zitting van het uitvoerend orgaan, op voorwaarde dat deze voorstellen ten minste 90 dagen van tevoren door de uitvoerend secretaris aan de Partijen zijn toegezonden.

3

Wijzigingen van dit Protocol en van de bijlagen I tot en met IV, VI en VIII worden bij consensus aangenomen door de Partijen die aanwezig zijn bij een zitting van het uitvoerend orgaan en worden voor de Partijen die ze hebben aanvaard van kracht op de negentigste dag na de datum waarop twee derde van de Partijen die op het tijdstip van de aanneming ervan Partij waren en hun akten van aanvaarding bij de depositaris hebben nedergelegd. Voor elke andere Partij worden de wijzigingen van kracht op de negentigste dag na de datum waarop die Partij haar akte van aanvaarding daarvan heeft nedergelegd. Op dit lid zijn de onderstaande leden 5bis en 5ter van toepassing.

4

Wijzigingen in de bijlage V worden bij consensus aangenomen door de Partijen die aanwezig zijn op een zitting van het uitvoerend orgaan. Na het verstrijken van 90 dagen na de datum van bekendmaking daarvan aan alle Partijen door de uitvoerend secretaris van de Commissie wordt een wijziging in bijlage V van kracht voor de Partijen die geen kennisgeving als bedoeld in lid 5 van dit artikel bij de depositaris hebben ingediend, op voorwaarde dat ten minste 16 Partijen niet een dergelijke kennisgeving hebben ingediend.

5

Een partij die een wijziging in bijlage V niet kan goedkeuren, stelt de depositaris daarvan schriftelijk in kennis binnen 90 dagen na de datum van bekendmaking van de aanneming. De depositaris stelt alle Partijen onverwijld in kennis van de ontvangst van dergelijke kennisgevingen. Een partij kan te allen tijde een aanvaarding in de plaats stellen van haar eerdere kennisgeving en na nederlegging van een akte van aanvaarding bij de depositaris wordt de wijziging in bijlage V dan terstond van kracht voor die partij.

5bis

Voor de Partijen die haar hebben aanvaard, treedt de procedure vervat in lid 5ter in de plaats van de procedure vervat in lid 3 ter zake van wijzigingen van de bijlagen I tot en met IV, VI en VIII.

5ter

a.
Wijzigingen van de bijlagen I tot en met IV, VI en VIII worden bij consensus aangenomen door de Partijen die aanwezig zijn bij een zitting van het uitvoerend orgaan. Na het verstrijken van een jaar na de datum van de toezending ervan aan alle Partijen door de uitvoerend secretaris van de Commissie, wordt een wijziging van een dergelijke bijlage van kracht voor de Partijen die geen kennisgeving in overeenstemming met de bepalingen onder b bij de depositaris hebben ingediend;
b.
Een Partij die een wijziging van de bijlagen I tot en met IV, VI en VIII niet kan goedkeuren stelt de depositaris daarvan binnen een jaar na de datum van mededeling omtrent de aanneming ervan schriftelijk in kennis. De depositaris stelt alle Partijen onverwijld in kennis van elke ontvangen kennisgeving. Een Partij kan haar eerdere kennisgeving te allen tijde vervangen door een aanvaarding en bij de nederlegging bij de depositaris van een akte van aanvaarding wordt de wijziging van die bijlage voor die Partij van kracht;
c.
Een wijziging van de bijlagen I tot en met IV, VI en VIII wordt niet van kracht indien in totaal 16 Partijen of meer:
- i.
  een kennisgeving in overeenstemming met de bepalingen onder b hebben ingediend; of
- ii.
  de procedure vervat in dit lid niet hebben aanvaard of nog geen akte van aanvaarding in overeenstemming met de bepalingen van lid 3 hebben ingediend.

6

Indien een voorstel tot wijziging van bijlage I, II of III betrekking heeft op de toevoeging van een stof aan dit Protocol:

a.
Verstrekt de indiener van het voorstel het uitvoerend orgaan de informatie, als bedoeld in Besluit 1998/2 van het uitvoerend orgaan, met inbegrip van eventuele wijzigingen daarvan;
b.
Beoordelen de Partijen het voorstel overeenkomstig de procedures van Besluit 1998/2 van het uitvoerend orgaan, met inbegrip van eventuele wijzigingen daarvan.

7

Besluiten tot wijziging van Besluit 1998/2 van het uitvoerend orgaan worden door de Partijen op een zitting van het uitvoerend orgaan bij consensus genomen en worden 60 dagen na de datum van aanneming van kracht.

Artikel

15 Ondertekening

1

Dit Protocol staat open voor ondertekening te Aarhus (Denemarken) van 24 tot en met 25 juni 1998, vervolgens op de zetel van de Verenigde Naties te New York tot 21 december 1998 door Staten die lid zijn van de Commissie, alsmede Staten die een raadgevende status bij de Commissie hebben, overeenkomstig paragraaf 8 van Resolutie 36 (IV) van de Economische en Sociale Raad van 28 maart 1947, en door regionale organisaties voor economische integratie, die door soevereine Staten die lid zijn van de Commissie zijn opgericht en die bevoegd zijn te onderhandelen over internationale verdragen met betrekking tot onder dit Protocol vallende aangelegenheden en deze verdragen te sluiten en toe te passen, mits de betrokken Staten en organisaties partij bij het Verdrag zijn.

2

Deze regionale organisaties voor economische integratie oefenen, wanneer het aangelegenheden betreft die onder hun bevoegdheden vallen, zelf de rechten uit en vervullen zelf de taken die door dit Protocol aan de lidstaten worden toegekend. In deze gevallen mogen de lidstaten van deze organisaties deze rechten niet afzonderlijk uitoefenen.

Artikel

16 Bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring en toetreding

1

Dit Protocol dient te worden bekrachtigd, aanvaard of goedgekeurd door de ondertekenaars.

2

Dit Protocol staat met ingang van 21 december 1998 open voor toetreding door de Staten en organisaties die aan de eisen van artikel 15, lid 1, voldoen.

3

Een Staat of een regionale organisatie voor economische integratie verklaart zulks in zijn of haar akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding wanneer hij of zij niet wenst te worden gebonden door de procedures vervat in artikel 14, lid 5ter, ter zake van de wijziging van de bijlagen I tot en met IV, VI en VIII.

Artikel

17 Depositaris

De akten van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding dienen te worden nedergelegd bij de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties, die de taken van depositaris verricht.

Artikel

18 Inwerkingtreding

1

Dit Protocol treedt in werking op de negentigste dag volgend op de datum waarop de zestiende akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding is nedergelegd.

2

Voor elke in artikel 15, lid 1, bedoelde staat of organisatie die dit Protocol bekrachtigt, aanvaardt of goedkeurt of hiertoe toetreedt na de nederlegging van de zestiende akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding, treedt het Protocol in werking op de negentigste dag volgend op de datum van nederlegging door deze partij van haar akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding.

Artikel

19 Opzegging

Vijf jaar na de datum waarop dit Protocol voor een partij in werking is getreden, kan deze partij dit Protocol te allen tijde opzeggen door middel van een schriftelijke kennisgeving aan de depositaris. De opzegging wordt van kracht op de negentigste dag na de datum waarop de depositaris de kennisgeving heeft ontvangen, of op een in de kennisgeving van opzegging aangegeven latere datum.

Artikel

20 Authentieke teksten

Het origineel van dit Protocol, waarvan de Engelse, de Franse en de Russische tekst gelijkelijk authentiek zijn, wordt nedergelegd bij de secretaris-generaal van de Verenigde Naties.

TEN BLIJKE WAARVAN de ondergetekenden, daartoe naar behoren gemachtigd, dit Protocol hebben ondertekend.

GEDAAN te Aarhus (Denemarken), op 24 juni 1998.

Bijlage

I

Stoffen waarvan de productie en het gebruik worden gestaakt

Tenzij in dit Protocol anders wordt vermeld, is deze bijlage niet van toepassing op onderstaande stoffen wanneer deze voorkomen: i. als verontreinigingen in producten of ii. in artikelen die op de uitvoeringsdatum reeds vervaardigd of in gebruik zijn of iii. als tot de locatie beperkte chemische tussenproducten bij de vervaardiging van één of meer stoffen en derhalve chemisch worden omgezet. Tenzij anders wordt vermeld, treedt elke onderstaande verplichting in werking op de datum waarop het Protocol van kracht wordt.

Staking van	Voorwaarden
Aldrin CAS: 309-00-2	Productie	Geen
Gebruik	Geen
Chloordaan CAS: 57-74-9	Productie	Geen
Gebruik	Geen
Chloordecon CAS: 143-50-0	Productie	Geen
Gebruik	Geen
DDT CAS: 50-29-3	Productie	Geen
Gebruik
Dieldrin CAS: 60-57-1	Productie	Geen
Gebruik	Geen
Endrin CAS: 72-20-8	Productie	Geen
Gebruik	Geen
Gechloreerde paraffines met een korte keten^d/	Productie	Geen, behalve voor de productie voor de toepassingen omschreven in bijlage II.
Gebruik	Geen, behalve voor de toepassingen omschreven in bijlage II.
Heptachloor CAS: 76-44-8	Productie	Geen
Gebruik	Geen
Hexabroombifenyl CAS: 36355-01-8	Productie	Geen
Gebruik	Geen
Hexachloorbenzeen CAS: 118-74-1	Productie	Geen
Gebruik	Geen
Hexabroomdifenylether^a/ en heptabroomdifenylether^a/	Productie	Geen
Gebruik	1. Een Partij kan de recycling van artikelen die een van deze stoffen bevatten of kunnen bevatten en het gebruik en definitieve verwijdering van artikelen die vervaardigd zijn van gerecyclede materialen die een van deze stoffen bevatten of kunnen bevatten toestaan mits het gebruik en definitieve verwijdering op een voor het milieu verantwoorde wijze geschieden en er niet toe leiden dat een van deze stoffen wordt teruggewonnen ten behoeve van hergebruik. 2. Met ingang van 2013 en daarna om de vier jaar totdat bovenstaande voorwaarde wordt afgeschaft of anderszins komt te vervallen, beoordeelt het uitvoerend orgaan de voortgang die de Partijen hebben geboekt met de verwezenlijking van het uiteindelijke doel van de uitbanning van deze stoffen uit artikelen en beoordeelt het of de voorwaarde, die in elk geval uiterlijk in 2030 zal vervallen, nog noodzakelijk is.
Hexachloorbutadieen CAS: 87-68-3	Productie	Geen
Gebruik	Geen
Hexachloorcyclohexaan (HCH) (CAS: 608-73-1), Inclusief lindaan (CAS: 58-89-9)	Productie	Geen
Gebruik	Geen, behalve voor het gamma-isomeer van HCH (lindaan), gebruikt als lokaal insecticide voor de volksgezondheid. Deze toepassingen worden ingevolge dit Protocol in 2012 of een jaar nadat de wijziging van kracht wordt opnieuw beoordeeld, naar gelang van hetgeen het laatst geschiedt.
Mirex CAS: 2385-85-5	Productie	Geen
Gebruik	Geen
Polychloorbifenylen (PCB’s) ^e/	Productie	Geen
Gebruik	Geen. Ten aanzien van PCB’s die op de invoeringsdatum in gebruik zijn zullen de Partijen: 1. Zich vastberaden inspannen teneinde: a. het gebruik van identificeerbare PCB’s in apparatuur (bijv. transformatoren, condensatoren of andere apparatuur die restvloeistoffen bevatten) welke hoeveelheden PCB’s van meer dan 5 dm³bevatten en in een concentratie van 0,05% PCB’s of meer, zo snel mogelijk, maar uiterlijk op 3 december 2010 uit te bannen, of 31 december 2015 voor landen met een economie in overgang; b. de vernietiging of ontsmetting, op een voor het milieu verantwoorde wijze, te doen verlopen van: – alle vloeibare PCB’s bedoeld in a en andere vloeibare PCB’s die meer dan 0,005% PCB’s bevatten die zich niet in apparatuur bevinden en wel uiterlijk op 31 december 2015; voor landen met een economie in overgang geldt 31 december 2020 als uiterste datum; –alle vloeibare PCB’s bedoeld in punt 2, onder a, uiterlijk 31 december 2029; c. De ontsmetting of vernietiging van apparatuur bedoeld in 1 a en 2 a op een milieuverantwoorde wijze te doen verlopen. 2. Zich inspannen teneinde: a. apparatuur (bijv. transformatoren, condensatoren of andere apparatuur die vloeistoffen bevatten) die meer dan 0,005% PCB’s bevatten en een volume van meer dan 0,05 dm³ zo spoedig mogelijk maar uiterlijk 31 december 2025 te achterhalen en buiten gebruik te doen stellen; b. andere artikelen te achterhalen die meer dan 0,005% PCB’s bevatten (bijv. kabelmantels, verduurzaamd breeuwwerk en geverfde voorwerpen) en ze in overeenstemming met artikel 3, lid 3, te beheren. 3. Erop toezien dat de in 1 a en 2 a omschreven apparatuur niet wordt geëxporteerd of geïmporteerd anders dan ten behoeve van milieuverantwoord afvalbeheer. 4. Het volgende te bevorderen om blootstelling en gevaar te beperken teneinde het gebruik van PCB’s te beheersen; a. PCB’s uitsluitend gebruiken in intacte en niet-lekkende apparatuur en uitsluitend in omgevingen waar het gevaar van vrijkoming in het milieu tot een minimum beperkt kan worden en snel ondervangen kan worden; b. PCB’s niet gebruiken in apparatuur in omgevingen die verband houden met de productie of verwerking van voedingsmiddelen of veevoeders; Indien PCB’s worden gebruikt in bevolkte gebieden, waaronder scholen en ziekenhuizen, alle redelijke maatregelen nemen ter voorkoming van stroomuitval die brand zou kunnen veroorzaken, en apparatuur periodiek op lekkages controleren.
Pentachloorbenzeen CAS : 608-93-5	Productie	Geen
Gebruik	Geen
Perfluoroctaansulfonaat (PFOS)^c/	Productie	Geen, behalve voor productie voor het gebruik onder a – c hieronder en a – e in bijlage II.
Gebruik	Geen, behalve voor het volgende gebruik en het gebruik onder a – e in bijlage II: a. chroomgalvanisatie, chroomanodisatie en reverse etching (elektronisch etsen) tot 2014; b. chemisch of autokatalytisch plateren met nikkel-polytetrafluorethyleen tot 2014; c. etsen van kunststof substraten alvorens ze te metalliseren tot 2014; d.brandblusschuimen, maar uitsluitend indien zij voor 18 december 2009 zijn geproduceerd of in gebruik waren. Ter zake van brandblusschuimen: i. De Partijen moeten trachten brandblusschuimen die PFOS bevatten en voor 18 december 2009 geproduceerd zijn of in gebruik waren uit te bannen en brengen van hun vorderingen in 2014 verslag uit aan het uitvoerend orgaan; ii. Op basis van de verslagen door de Partijen en punt i, beoordeelt het uitvoerend orgaan in 2015 of het gebruik van brandblusschuimen die PFOS bevatten en voor 18 december 2009 geproduceerd zijn of in gebruik waren onderworpen moeten worden aan aanvullende beperkingen.
Polychloornaftalenen (PCN)	Productie	Geen
Gebruik	Geen
Tetrabroomdifenylether^b/ en pentabroomdifenylether^b/	Productie	Geen
Gebruik	1. Een Partij kan de recycling van artikelen die een van deze stoffen bevatten of kunnen bevatten en het gebruik en definitieve verwijdering van artikelen die vervaardigd zijn van gerecyclede materialen die een van deze stoffen bevatten of kunnen bevatten toestaan mits het gebruik en definitieve verwijdering op een voor het milieu verantwoorde wijze geschieden en er niet toe leiden dat een van deze stoffen wordt teruggewonnen ten behoeve van hergebruik. 2. Met ingang van 2013 en daarna om de vier jaar totdat bovenstaande voorwaarde wordt afgeschaft of anderszins komt te vervallen, beoordeelt het uitvoerend orgaan de voortgang die de Partijen hebben geboekt met de verwezenlijking van het uiteindelijke doel van de uitbanning van deze stoffen uit artikelen en beoordeelt het de voorwaarde, die in elk geval uiterlijk in 2030 zal vervallen, nog noodzakelijk is.
Toxafeen CAS: 8001-35-2	Productie	Geen
Gebruik	Geen

^a/ Onder „hexabroomdifenylether en heptabroomdifenylether” worden verstaan 2,2’,4,4’,5,5’-hexabroomdifenylether (BDE-153, CAS-nummer: 68631-49-2), 2,2’,4,4’,5,6’-hexabroomdifenylether (BDE-154, CAS-nummer: 207122-15-4), 2,2’,3,3’,4,5’,6-heptabroomdifenylether (BDE-175, CAS-nummer: 46255-22-7), 2,2’,3,4,4’,5’,6-heptabroomdifenylether (BDE-183, CAS-nummer: 207122-16-5) en andere hexa- en heptabroomdifenylethers die voorkomen in octabroomdifenylether voor handelsdoeleinden.
^b/ Onder „tetrabroomdifenylether en pentabroomdifenylether” worden verstaan 2,2’,4,4’- tetrabroomdifenylether (BDE-47, CAS-nummer: 40088-47-9) en 2,2’,4,4’,5-pentabroomdifenylether (BDE-99, CAS-nummer: 32534-81-9) en andere tetra- en pentabroomdifenylethers die voorkomen in pentabroomdifenylether voor handelsdoeleinden.
^c/ Onder perfluoroctaansulfonaat (PFOS) worden verstaan stoffen die omschreven worden met de moleculaire formule C8F17SO2X, waarbij X = OH, metaalzout, halogenide, amide of een ander derivaat, met inbegrip van polymeren.
^d/ Onder gechloreerde paraffines met een korte keten worden verstaan gechloreerde alkanen met een keten van 10 tot 13 koolstofatomen en 48 gewichtsprocent of meer chloor.
^e/ „Onder polychloorbifenylen” worden verstaan op zodanige wijze gevormde aromatische verbindingen dat de waterstofatomen op het bifenylmolecuul (twee benzeenringen die met elkaar verbonden zijn door een enkele koolstof-koolstofverbinding) kunnen worden vervangen door maximaal tien chlooratomen.

Bijlage

II

Stoffen waarvoor gebruiksbeperkingen worden ingevoerd


Gebruiksbeperkingen	Voorwaarden
Gechloreerde paraffines met een korte keten^b/	a. Vlamvertragers in rubber gebruikt in transportbanden in de mijnbouw; b. Vlamvertragers ten behoeve van hechtmiddelen in waterkeringen.	De Partijen moeten maatregelen nemen om deze toepassingen uit te bannen zodra er geschikte alternatieven voorhanden zijn. Uiterlijk in 2015 en daarna om de vier jaar brengt ieder Partij waar deze stoffen worden gebruikt verslag uit over de voortgang die geboekt is met de uitbanning ervan en verstrekt dienaangaande informatie aan het uitvoerend orgaan. Op grond van deze verslagen worden deze beperkte toepassingen opnieuw geëvalueerd.
Perfluoroctaansulfonaat (PFOS)^a/	a. fotoresistente- of antireflectiecoatings voor fotolithografische processen; b. fotografische coatings aangebracht op films, papier of printplaten; c. nevelonderdrukkers voor niet-decoratieve hardverchroming met chroom (VI) en bevochtigingsmiddelen voor toepassing bij gecontroleerde galvanisatiesystemen; d. hydraulische vloeistoffen voor de luchtvaart; e. bepaalde medische apparatuur (bijv. ethyleentetrafluorethyleen copolymeer (EFTE) lagen en productie van radio-opake EFTE, medisch apparatuur voor in-vitro diagnostiek en CCD-kleurfilters).	De Partijen moeten maatregelen nemen om deze toepassingen uit te bannen zodra er geschikte alternatieven voorhanden zijn. Uiterlijk in 2015 en daarna om de vier jaar brengt iedere Partij waar deze stoffen worden gebruikt verslag uit over de voortgang die geboekt is met de uitbanning ervan en verstrekt dienaangaande informatie aan het uitvoerend orgaan. Op grond van deze verslagen worden deze beperkte toepassingen opnieuw geëvalueerd.

Gebruiksbeperkingen

Voorwaarden

Gechloreerde paraffines met een korte keten^b/

a. Vlamvertragers in rubber gebruikt in transportbanden in de mijnbouw;
b. Vlamvertragers ten behoeve van hechtmiddelen in waterkeringen.

De Partijen moeten maatregelen nemen om deze toepassingen uit te bannen zodra er geschikte alternatieven voorhanden zijn.

Uiterlijk in 2015 en daarna om de vier jaar brengt ieder Partij waar deze stoffen worden gebruikt verslag uit over de voortgang die geboekt is met de uitbanning ervan en verstrekt dienaangaande informatie aan het uitvoerend orgaan. Op grond van deze verslagen worden deze beperkte toepassingen opnieuw geëvalueerd.

Perfluoroctaansulfonaat (PFOS)^a/

a. fotoresistente- of antireflectiecoatings voor fotolithografische processen;
b. fotografische coatings aangebracht op films, papier of printplaten;
c. nevelonderdrukkers voor niet-decoratieve hardverchroming met chroom (VI) en bevochtigingsmiddelen voor toepassing bij gecontroleerde galvanisatiesystemen;
d. hydraulische vloeistoffen voor de luchtvaart;
e. bepaalde medische apparatuur (bijv. ethyleentetrafluorethyleen copolymeer (EFTE) lagen en productie van radio-opake EFTE, medisch apparatuur voor in-vitro diagnostiek en CCD-kleurfilters).

De Partijen moeten maatregelen nemen om deze toepassingen uit te bannen zodra er geschikte alternatieven voorhanden zijn.

Uiterlijk in 2015 en daarna om de vier jaar brengt iedere Partij waar deze stoffen worden gebruikt verslag uit over de voortgang die geboekt is met de uitbanning ervan en verstrekt dienaangaande informatie aan het uitvoerend orgaan. Op grond van deze verslagen worden deze beperkte toepassingen opnieuw geëvalueerd.

a^/ Onder perfluoroctaansulfonaat (PFOS) worden verstaan stoffen die omschreven worden met de moleculaire formule C8F17SO2X, waarbij X = OH, metaalzout, halogenide, amide of een ander derivaat, met inbegrip van polymeren.
^b/ Onder gechloreerde paraffines met een korte keten worden verstaan gechloreerde alkanen met een keten van 10 tot 13 koolstofatomen en 48 gewichtsprocent of meer chloor.

Bijlage

III

In artikel 3, lid 5, punt a, bedoelde stoffen en het referentiejaar voor de verplichting

PAK's¹	1990, of een ander jaar uit de periode van 1985 tot en met 1995, of voor landen met een economie in overgang, een ander jaar uit de periode van 1985 tot en met het jaar waarin het Protocol voor een Partij in werking is getreden en zoals door die Partij vermeld bij de bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding.
Dioxinen/furanen²	1990, of een ander jaar uit de periode van 1985 tot en met 1995, of voor landen met een economie in overgang, een ander jaar uit de periode van 1985 tot en met het jaar waarin het Protocol voor een Partij in werking is getreden en zoals door die Partij vermeld bij de bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding.
Hexachloorbenzeen CAS: 118-74-1	1990, of een ander jaar uit de periode van 1985 tot en met 1995, of voor landen met een economie in overgang, een ander jaar uit de periode van 1985 tot en met het jaar waarin het Protocol voor een Partij in werking is getreden en zoals door die Partij vermeld bij de bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding.
PCBs^c/	2005, of een ander jaar uit de periode van 1995 tot en met 2010, of voor landen met een economie in overgang, een ander jaar uit de periode van 1995 tot en met het jaar waarin het Protocol voor een Partij in werking is getreden en zoals door die Partij vermeld bij de bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding.

¹ Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's):met het oog op emissie-inventarisaties worden de volgende vier indicatorstoffen gebruikt: benzo(a)pyreen, benzo(b)fluorantheen, benzo(k)fluorantheen en indeno(1,2,3-cd)pyreen.
² Dioxinen en furanen (PCDD/F): polychloordibenzo-p-dioxinen (PCDD's) en polychloordibenzofuranen (PCDF') zijn tricyclische aromatische verbindingen die bestaan uit twee benzeenringen die met elkaar verbonden zijn door twee zuurstofatomen in PCDD's en één zuurstofatoom in PCDF's en waarvan de waterstofatomen kunnen worden vervangen door maximaal acht chlooratomen
c/ Polychloorbifenylen, zoals omschreven in bijlage I, indien ze onbedoeld ontstaan en vrijkomen uit antropogene bronnen.

Bijlage

IV

Grenswaarden voor PCDD/F uit belangrijke stationaire bronnen

I

INLEIDING

1

Bijlage III van dit Protocol bevat een definitie van dioxinen en furanen (PCDD/F).

2

De grenswaarden worden uitgedrukt in ng/m³ of mg/m³ onder standaardomstandigheden (273,15 K, 101,3 kPa, droog gas en voor een gegeven zuurstofgehalte).

3

De grenswaarden gelden voor de normale bedrijfsomstandigheden. Bij batchprocessen hebben de grenswaarden betrekking op de gemiddelde niveaus die gedurende het volledige batchproces zijn vastgelegd, met inbegrip van bijvoorbeeld het voorverwarmen, verwarmen en afkoelen.

4

Bemonstering en analyse van alle verontreinigende stoffen gebeurt volgens de toepasselijke normen die zijn vastgesteld door bijvoorbeeld de Europese Commissie voor Normalisatie (CEN), de Internationale Organisatie voor Normalisatie (ISO) of de dienovereenkomstige referentiemethoden van de Verenigde Staten of Canada. In afwachting van de ontwikkeling van CEN- of ISO-normen worden nationale normen gebruikt.

5

Voor controledoeleinden moet bij de interpretatie van de meetresultaten in vergelijking met de grenswaarden ook rekening worden gehouden met de onnauwkeurigheid van de meetmethode. Als het resultaat van de meting, verminderd met de onnauwkeurigheid van de meetmethode, niet hoger ligt dan de grenswaarde, wordt geacht aan de grenswaarde te zijn voldaan.

6

Emissies van PCDD/F worden uitgedrukt in totale toxiciteitsequivalent (TEQ)^1/De totale toxiciteitsequivalent (TEQ) wordt operationeel gedefinieerd door de som van de producten van de concentratie van elke verbinding vermenigvuldigd met de waarde van de toxische-equivalentiefactor (TEF) van die verbinding en is een schatting van de totale 2,3,7,8-TCDD–achtige activiteit van het mengsel. De totale toxiciteitsequivalent werd voorheen afgekort tot TE.. De voor de toepassing van dit Protocol te hanteren toxische-equivalentiefactoren moeten overeenkomen met de toepasselijke internationale normen, met inbegrip van de toxische-equivalentiefactoren van PCDD/F voor zoogdieren zoals vastgelegd door de Wereldgezondheidsorganisatie in 2005.

II

GRENSWAARDEN VOOR BELANGRIJKE STATIONAIRE BRONNEN

7

De volgende grenswaarden, die uitgaan van een zuurstofconcentratie in rookgassen van 11%, zijn van toepassing op de volgende typen verbrandingsovens:

Vast stedelijk afval (bestaande stationaire bronnen die meer dan 3 ton per uur verbranden en elke nieuwe stationaire bron)

0,1 ng TEQ/m³
Vast medisch afval (bestaande stationaire bronnen die meer dan 1 ton per uur verbranden en elke nieuwe stationaire bron)

Nieuwe stationaire bron: 0,1 ng TEQ/m³

Bestaande stationaire bron: 0,5 ng TEQ/m³
Gevaarlijk afval (bestaande stationaire bronnen die meer dan 1 ton per uur verbranden en elke nieuwe stationaire bron)

Nieuwe stationaire bron: 0,1 ng TEQ/m³

Bestaande stationaire bron: 0,2 ng TEQ/m³

Niet-gevaarlijk industrieel afval^1/Met inbegrip van verbrandingsovens voor biomassa-afval dat gehalogeneerde organische verbindingen of zware metalen kan bevatten als gevolg van de behandeling met houtverduurzamingsmiddelen of beschermingslagen, en in het bijzonder met inbegrip van biomassa-afval afkomstig van bouw- en sloopafval, maar met uitzondering van verbrandingsovens die uitsluitend overig biomassa-afval verwerken.^2/Landen met een economie in overgang kunnen bijstoken van niet-gevaarlijk industrieel afval bij industriële processen, waar dergelijk afval als aanvullende brandstof wordt gebruikt en maximaal 10% van de energie levert, uitsluiten.

Nieuwe stationaire bron: 0,1 ng TEQ/m³

Bestaande stationaire bron: 0,5 ng TEQ/m³

8

De volgende grenswaarde, die uitgaat van een zuurstofconcentratie in rookgassen van 16%, is van toepassing op sinterinstallaties:

0,5 ng TEQ/m³

9

De volgende grenswaarde, die uitgaat van de feitelijke zuurstofconcentratie in rookgassen, is van toepassing op de volgende bron:

Secundaire staalproductie – elektrische boogovens met een productiecapaciteit van meer dan 2,5 ton gesmolten staal per uur voor verdere bewerking:

0,5 ng TEQ/m³

Bijlage

V

Beste beschikbare technieken voor de beperking van de emissie van persistente organische verontreinigende stoffen door belangrijke stationaire bronnen

I

INLEIDING

1

Het doel van deze bijlage is de Partijen bij het Verdrag richtlijnen te verschaffen voor het identificeren van de beste beschikbare technieken teneinde te kunnen voldoen aan de verplichtingen in artikel 3, vijfde lid, van het Protocol. Een door de Partijen tijdens een zitting van het uitvoerend orgaan aangenomen leidraad bevat een nadere beschrijving van en richtlijnen voor dergelijke beste beschikbare technieken. Deze leiddraad kan wanneer nodig bij consensus van de Partijen bijeen in het uitvoerend orgaan worden geactualiseerd.

2

Onder „beste beschikbare technieken" (BBT) wordt verstaan: het meest doeltreffende en geavanceerde ontwikkelingsstadium van de activiteiten en exploitatiemethoden, waarbij de praktische bruikbaarheid van speciale technieken om in beginsel het uitgangspunt voor de emissiegrenswaarden te vormen is aangetoond, met het doel emissies en effecten op het milieu in zijn geheel te voorkomen, of wanneer dat niet mogelijk blijkt algemeen te beperken:

–
Onder „technieken" wordt verstaan: zowel de toegepaste technieken als de wijze waarop de installatie wordt ontworpen, gebouwd, onderhouden, geëxploiteerd en ontmanteld;
–
Onder „beschikbare" technieken wordt verstaan: op zodanige schaal ontwikkeld dat de betrokken technieken, kosten en baten in aanmerking genomen, economisch en technisch haalbaar in de betrokken industriële context kunnen worden toegepast, onafhankelijk van de vraag of die technieken al dan niet op het grondgebied van de betrokken Lid-Staat worden toegepast of geproduceerd, mits zij voor de exploitant op redelijke voorwaarden toegankelijk zijn;
–
Onder „beste" wordt verstaan: het meest doeltreffend voor het bereiken van een hoog algemeen niveau van bescherming van het milieu in zijn geheel.

Bij de bepaling van de beste beschikbare technieken moet in het algemeen of in specifieke gevallen bijzondere aandacht worden besteed aan onderstaande factoren, waarbij rekening moet worden gehouden met de te verwachten kosten en baten van een maatregel en het voorzorg- en het preventiebeginsel:

–
Het gebruik van technologie die weinig afval oplevert;
–
Het gebruik van minder gevaarlijke stoffen;
–
De bevordering van terugwinning en hergebruik van stoffen die tijdens het proces ontstaan en worden gebruikt en van afvalstoffen;
–
Vergelijkbare processen, installaties of exploitatiemethoden die met succes op industriële schaal zijn beproefd;
–
De vooruitgang van de techniek en de ontwikkeling van de wetenschappelijke kennis; de aard, de effecten en de omvang van de emissie;
–
De data van ingebruikneming van de nieuwe of bestaande installaties;
–
De tijd die nodig is voor het omschakelen op een betere beschikbare techniek;
–
Het verbruik en de aard van de grondstoffen (met inbegrip van water) die bij het proces worden gebruikt en de energie-efficiëntie daarvan;
–
De noodzaak om de algehele milieueffecten en milieurisico's van de emissie te voorkomen of tot een minimum te beperken;
–
De noodzaak om ongevallen te voorkomen en de gevolgen daarvan voor het milieu tot een minimum te beperken.

Het is niet de bedoeling om aan de hand van het begrip beste beschikbare technieken bepaalde technieken of technologie voor te schrijven, maar om rekening te houden met de technische karakteristieken van de desbetreffende installatie, de geografische locatie en de plaatselijke milieusituatie.

3

De informatie over de effectiviteit en de kosten van beperkende maatregelen is gebaseerd op documenten die door de Task force en de Voorbereidende werkgroep voor POP's zijn ontvangen en geëvalueerd. Tenzij anders wordt aangegeven, worden de vermelde technieken op basis van de ervaring in de praktijk als ingeburgerd beschouwd.

4

Er wordt voortdurend nieuwe ervaring opgedaan met nieuwe installaties waar technieken met een geringe emissie worden gebruikt alsook met de aanpassing van bestaande installaties. Daarom zal regelmatige bewerking en aanpassing van de leidraad bedoeld in paragraaf 1 noodzakelijk zijn. De beste beschikbare technieken voor nieuwe installaties kunnen meestal ook voor bestaande installaties worden gebruikt, mits er een adequate overgangsperiode is en de technieken worden aangepast.

5

In de leidraad bedoeld in het eerste lid is een aantal beperkende maatregelen met uiteenlopende kosten en efficiency opgenomen. Bij de keuze van maatregelen voor een specifiek geval zal rekening worden gehouden met een aantal factoren, zoals de economische situatie, de technologische infrastructuur en capaciteit en eventuele reeds genomen maatregelen om de luchtverontreiniging te beperken.

6

De belangrijkste POP's die door stationaire bronnen worden uitgestoten zijn:

a.
polychloordibenzo-p-dioxinen/furanen (PCDD/F);
b.
hexachloorbenzeen (HCB);
c.
polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's).

Definities van deze stoffen zijn opgenomen in bijlage III van dit Protocol.

II

BELANGRIJKE STATIONAIRE BRONNEN VAN POP-UITSTOOT

7

PCDD/F worden uitgestoten door onvolledige verbranding of chemische reacties bij thermische processen waarbij organisch materiaal en chloor aanwezig zijn. Belangrijke stationaire bronnen van PCDD/F zijn:

a.
Afvalverbranding met inbegrip van bijstoken;
b.
Thermische metallurgische processen zoals de vervaardiging van aluminium en andere non-ferrometalen, ijzer en staal;
c.
Verbrandingsinstallaties die energie leveren;
d.
Huisverwarmingsinstallaties;
e.
Specifieke chemische productieprocessen waarbij tussen- en nevenproducten vrijkomen.

8

Belangrijke stationaire bronnen van PAK-uitstoot zijn:

a.
Woningverwarming met hout en kolen;
b.
Open vuur, bijvoorbeeld bij vuilverbranding, bosbranden en afbranden na de oogst;
c.
Kooks- en anodeproductie;
d.
Aluminiumproductie (via het Soederberg-procédé);
e.
Installaties voor houtverduurzaming, behalve voor een Partij waarvoor deze categorie geen significante bijdrage tot haar totale uitstoot van PAK's (zoals gedefinieerd in bijlage III) levert.

9

De emissie van HCB vindt plaats bij hetzelfde soort thermische en chemische processen als waarbij PCDD/F wordt uitgestoten en HCB ontstaat ook via een vergelijkbaar mechanisme. Belangrijke bronnen van HCB-emissie zijn:

a.
Installaties voor afvalverbranding met inbegrip van bijstoken;
b.
Thermische bronnen in de metallurgische industrie;
c.
Gebruik van gechloreerde brandstof in oveninstallaties.

III

ALGEMENE AANPAK BIJ DE BEPERKING OF PREVENTIE VAN DE EMISSIE VAN POP'S

10

Vervallen

11

Vervallen

12

Vervallen

IV

TECHNIEKEN VOOR DE BEPERKING VAN DE PCDD/F-EMISSIE

A

Afvalverbranding

13

Vervallen

14

Vervallen

15

Vervallen

16

Vervallen

17

Vervallen

18

Vervallen

19

Vervallen

20

Vervallen

21

Vervallen

22

Vervallen

23

Vervallen

B

Thermische processen in de metallurgische industrie

24

Vervallen

25

Vervallen

Sinterfabrieken

26

Vervallen

27

Vervallen

28

Vervallen

Primaire en secundaire productie van koper

29

Vervallen

30

Vervallen

Staalproductie

31

Vervallen

32

Vervallen

33

Vervallen

Smelterijen in de secundaire aluminiumindustrie

34

Vervallen

35

Vervallen

36

Vervallen

37

Vervallen

38

Vervallen

39

Vervallen

C

Verbranding van fossiele brandstoffen bij elektriciteitsfabrieken en in de industrie

40

Vervallen

41

Vervallen

42

Vervallen

D

Huisverwarmingsinstallaties

43

Vervallen

44

Vervallen

45

Vervallen

46

Vervallen

E

Verbrandingsinstallaties voor hout (capaciteit < 50 MW)

47

Vervallen

48

Vervallen

V

TECHNIEKEN VOOR DE BEPERKING VAN DE PAK-EMISSIE

A

Kooksproductie

49

Vervallen

50

Vervallen

51

Vervallen

52

Vervallen

53

Vervallen

54

Vervallen

55

Vervallen

56

Vervallen

57

Vervallen

58

Vervallen

59

Vervallen

B

Anodeproductie

60

Vervallen

61

Vervallen

62

Vervallen

C

Aluminiumindustrie

63

Vervallen

64

Vervallen

65

Vervallen

66

Vervallen

D

Huisverwarmingsinstallaties

67

Vervallen

68

Vervallen

69

Vervallen

70

Vervallen

71

Vervallen

72

Vervallen

E

Installaties voor houtverduurzaming

73

Vervallen

74

Vervallen

75

Vervallen

76

Vervallen

Bijlage

VI

Tijdschema voor de toepassing van grenswaarden en beste beschikbare technieken op nieuwe en bestaande stationaire bronnen

1.
Het tijdschema voor de toepassing van de grenswaarden en de beste beschikbare technieken is als volgt:
- a.
  Voor nieuwe stationaire bronnen: twee jaar na de datum waarop dit Protocol voor een Partij van kracht wordt;
- b.
  Voor bestaande stationaire bronnen:
  - i.
    acht jaar na de datum van inwerkingtreding van dit Protocol voor een Partij. Indien nodig kan deze periode voor specifieke bestaande stationaire bronnen worden verlengd overeenkomstig de in de nationale wetgeving voorziene afschrijvingstermijn; of
  - ii.
    voor een Partij die een land is met een economie in overgang, ten hoogste vijftien jaar na de datum van inwerkingtreding van dit Protocol voor die Partij.
2.
De tijdschema’s voor de toepassing van grenswaarden en de beste beschikbare technieken die naar aanleiding van een wijziging van dit Protocol zijn geactualiseerd of ingevoerd zijn:
- a.
  voor nieuwe stationaire bronnen, twee jaar na de datum van inwerkingtreding van de desbetreffende wijziging voor een Partij;
- b.
  voor bestaande stationaire bronnen:
  - i.
    acht jaar na de datum van inwerkingtreding van de desbetreffende wijziging voor een Partij; of
  - ii.
    voor een Partij die een land is met een economie in overgang, ten hoogste vijftien jaar na de datum van inwerkingtreding van de desbetreffende wijziging voor die Partij.

Bijlage

VII

Aanbevolen maatregelen ter beperking van de emissie van persistente organische verontreinigende stoffen door mobiele bronnen

1

Vervallen

I

HAALBARE EMISSIENIVEAUS VOOR NIEUWE VOERTUIGEN EN BRANDSTOF-PARAMETERS

A

Haalbare emissieniveaus voor nieuwe voertuigen

2 Personenauto's met dieselmotor

Vervallen

3 Vrachtwagens

Vervallen

4 Terreinvoertuigen

Vervallen

B

Brandstofparameters

5 Dieselbrandstof

Vervallen

II

BEPERKING VAN GEHALOGENEERDE LOODVANGERS, ADDITIEVEN IN BRANDSTOFFEN EN SMEERMIDDELEN

6

Vervallen

7

Vervallen

III

MAATREGELEN TER BEPERKING VAN DE EMISSIE VAN POP'S DOOR MOBIELE BRONNEN

A

Emissie van POP's door motorvoertuigen

8

Vervallen

9

Vervallen

B

Keuring en onderhoud

10

Vervallen

11

Vervallen

C

Technieken voor de beperking van de PAK-emissie door motorvoertuigen met diesel- en benzinemotor

1 Algemene aspecten van de gebruikte technologie

12

Vervallen

2 Technische maatregelen ter beperking van de emissie

13

Vervallen

a

Dieselmotoren

14

Vervallen

15

Vervallen

16

Vervallen

17

Vervallen

b

Benzinemotoren

18

Vervallen

19

Vervallen

20

Vervallen

Bijlage

VIII

Belangrijke categorieëen van stationaire bronnen

I

INLEIDING

Installaties of delen van installaties voor onderzoek, ontwikkeling en de beproeving van nieuwe producten vallen niet onder deze lijst. De leidraad waarnaar verwezen wordt in Bijlage V bevat een vollediger beschrijving van de categorieën.

II

OVERZICHT VAN DE CATEGORIEËN

1	Afvalverbranding, met inbegrip van bijstoken, van stedelijk, gevaarlijk, niet-gevaarlijk en medisch afval en zuiveringsslib.
2	Sinterfabrieken.
3	Primaire en secundaire productie van koper.
4	Staalproductie.
5	Smelterijen in de secundaire aluminiumindustrie.
6	Verbranding van fossiele brandstoffen bij elektriciteitsfabrieken en in de industrie in stookketels met een thermische capaciteit van meer dan 50 MW_th.
7	Huisverwarmingsinstallaties.
8	Verbrandingsinstallaties voor hout met een thermische capaciteit van minder dan 50 MW_th.
9	Kooksproductie.
10	Anodeproductie.
11	Aluminiumproductie met het Soederberg-procédé.
12	Installaties voor houtverduurzaming, behalve voor een partij waarvoor deze categorie geen significante bijdrage tot de totale emissie van PAK's (zoals gedefinieerd in bijlage III) levert.
13	specifieke chemische productieprocessen waarbij onbedoeld gevormde persistente organische verontreinigende stoffen vrijkomen, in het bijzonder de productie van chloorfenolen en chloranil.
14	Thermische processen in de metallurgische industrie, op chloor gebaseerde methoden.