Protocol betreffende registers inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen

1

Each Party shall take the necessary legislative, regulatory and other measures, and appropriate enforcement measures, to implement the provisions of this Protocol.

2

The provisions of this Protocol shall not affect the right of a Party to maintain or introduce a more extensive or more publicly accessible pollutant release and transfer register than required by this Protocol.

3

Each Party shall take the necessary measures to require that employees of a facility and members of the public who report a violation by a facility of national laws implementing this Protocol to public authorities are not penalized, persecuted or harassed by that facility or public authorities for their actions in reporting the violation.

4

In the implementation of this Protocol, each Party shall be guided by the precautionary approach as set forth in principle 15 of the 1992 Rio Declaration on Environment and Development.

5

To reduce duplicative reporting, pollutant release and transfer register systems may be integrated to the degree practicable with existing information sources such as reporting mechanisms under licences or operating permits.

6

Parties shall strive to achieve convergence among national pollutant release and transfer registers.

1

Each Party shall ensure that the data held on the register referred to in article 4 are presented in both aggregated and non-aggregated forms, so that releases and transfers can be searched and identified according to:

• a)

  Facility and its geographical location;

• b)

  Activity;

• c)

  Owner or operator, and, as appropriate, company;

• d)

  Pollutant or waste, as appropriate;

• e)

  Each of the environmental media into which the pollutant is released; and

• f)

  As specified in article 7, paragraph 5, the destination of the transfer and, where appropriate, the disposal or recovery operation for waste.

2

Each Party shall also ensure that the data can be searched and identified according to those diffuse sources which have been included in the register.

3

Each Party shall design its register taking into account the possibility of its future expansion and ensuring that the reporting data from at least the ten previous reporting years are publicly accessible.

4

The register shall be designed for maximum ease of public access through electronic means, such as the Internet. The design shall allow that, under normal operating conditions, the information on the register is continuously and immediately available through electronic means.

5

Each Party should provide links in its register to its relevant existing, publicly accessible databases on subject matters related to environmental protection.

6

Each Party shall provide links in its register to the pollutant release and transfer registers of other Parties to the Protocol and, where feasible, to those of other countries.

1

Each Party shall ensure that its register includes the information on:

• a)

  Releases of pollutants required to be reported under article 7, paragraph 2;

• b)

  Off-site transfers required to be reported under article 7, paragraph 2; and

• c)

  Releases of pollutants from diffuse sources required under article 7, paragraph 4.

2

Having assessed the experience gained from the development of national pollutant release and transfer registers and the implementation of this Protocol, and taking into account relevant international processes, the Meeting of the Parties shall review the reporting requirements under this Protocol and shall consider the following issues in its further development:

• a)

  Revision of the activities specified in annex I;

• b)

  Revision of the pollutants specified in annex II;

• c)

  Revision of the thresholds in annexes I and II; and

• d)

  Inclusion of other relevant aspects such as information on onsite transfers, storage, the specification of reporting requirements for diffuse sources or the development of criteria for including pollutants under this Protocol.

1

Each Party shall either:

• a)

  Require the owner or the operator of each individual facility within its jurisdiction that undertakes one or more of the activities specified in annex I above the applicable capacity threshold specified in annex I, column 1, and:

  • i)

    Releases any pollutant specified in annex II in quantities exceeding the applicable thresholds specified in annex II, column 1;

  • (ii)

    Transfers off-site any pollutant specified in annex II in quantities exceeding the applicable threshold specified in annex II, column 2, where the Party has opted for pollutant-specific reporting of transfers pursuant to paragraph 5 (d);

  • (Iii)

    Transfers off-site hazardous waste exceeding 2 tons per year or other waste exceeding 2,000 tons per year, where the Party has opted for waste-specific reporting of transfers pursuant to paragraph 5 (d); or

  • (iv)

    Transfers off-site any pollutant specified in annex II in waste water destined for waste-water treatment in quantities exceeding the applicable threshold specified in annex II, column 1b;

  to undertake the obligation imposed on that owner or operator pursuant to paragraph 2; or

• b)

  Require the owner or the operator of each individual facility within its jurisdiction that undertakes one or more of the activities specified in annex I at or above the employee threshold specified in annex I, column 2, and manufactures, processes or uses any pollutant specified in annex II in quantities exceeding the applicable threshold specified in annex II, column 3, to undertake the obligation imposed on that owner or operator pursuant to paragraph 2.

2

Each Party shall require the owner or operator of a facility referred to in paragraph 1 to submit the information specified in paragraphs 5 and 6, and in accordance with the requirements therein, with respect to those pollutants and wastes for which thresholds were exceeded.

3

In order to achieve the objective of this Protocol, a Party may decide with respect to a particular pollutant to apply either a release threshold or a manufacture, process or use threshold, provided that this increases the relevant information on releases or transfers available in its register.

4

Each Party shall ensure that its competent authority collects, or shall designate one or more public authorities or competent bodies to collect, the information on releases of pollutants from diffuse sources specified in paragraphs 7 and 8, for inclusion in its register.

5

Each Party shall require the owners or operators of the facilities required to report under paragraph 2 to complete and submit to its competent authority, the following information on a facility-specific basis:

• a)

  The name, street address, geographical location and the activity or activities of the reporting facility, and the name of the owner or operator, and, as appropriate, company;

• b)

  The name and numerical identifier of each pollutant required to be reported pursuant to paragraph 2;

• c)

  The amount of each pollutant required to be reported pursuant to paragraph 2 released from the facility to the environment in the reporting year, both in aggregate and according to whether the release is to air, to water or to land, including by underground injection;

• d)

  Either:

  • (i)

    The amount of each pollutant required to be reported pursuant to paragraph 2 that is transferred off-site in the reporting year, distinguishing between the amounts transferred for disposal and for recovery, and the name and address of the facility receiving the transfer; or

  • (ii)

    The amount of waste required to be reported pursuant to paragraph 2 transferred off-site in the reporting year, distinguishing between hazardous waste and other waste, for any operations of recovery or disposal, indicating respectively with 'R' or 'D' whether the waste is destined for recovery or disposal pursuant to annex III and, for transboundary movements of hazardous waste, the name and address of the recoverer or disposer of the waste and the actual recovery or disposal site receiving the transfer;

• e)

  The amount of each pollutant in waste water required to be reported pursuant to paragraph 2 transferred off-site in the reporting year; and

• f)

  The type of methodology used to derive the information referred to in subparagraphs (c) to (e), according to article 9, paragraph 2, indicating whether the information is based on measurement, calculation or estimation.

6

The information referred to in paragraph 5 (c) to (e) shall include information on releases and transfers resulting from routine activities and from extraordinary events.

7

Each Party shall present on its register, in an adequate spatial disaggregation, the information on releases of pollutants from diffuse sources for which that Party determines that data are being collected by the relevant authorities and can be practicably included. Where the Party determines that no such data exist, it shall take measures to initiate reporting on releases of relevant pollutants from one or more diffuse sources in accordance with its national priorities.

8

The information referred to in paragraph 7 shall include information on the type of methodology used to derive the information.

1

Each Party shall ensure that the information required to be incorporated in its register is publicly available, compiled and presented on the register by calendar year. The reporting year is the calendar year to which that information relates. For each Party, the first reporting year is the calendar year after the Protocol enters into force for that Party. The reporting required under article 7 shall be annual. However, the second reporting year may be the second calendar year following the first reporting year.

2

Each Party that is not a regional economic integration organization shall ensure that the information is incorporated into its register within fifteen months from the end of each reporting year. However, the information for the first reporting year shall be incorporated into its register within two years from the end of that reporting year.

3

Each Party that is a regional economic integration organization shall ensure that the information for a particular reporting year is incorporated into its register six months after the Parties that are not regional economic integration organizations are required to do so.

1

Each Party shall require the owners or operators of the facilities subject to the reporting requirements of article 7 to collect the data needed to determine, in accordance with paragraph 2 below and with appropriate frequency, the facility's releases and off-site transfers subject to reporting under article 7 and to keep available for the competent authorities the records of the data from which the reported information was derived for a period of five years, starting from the end of the reporting year concerned. These records shall also describe the methodology used for data gathering.

2

Each Party shall require the owners or operators of the facilities subject to reporting under article 7 to use the best available information, which may include monitoring data, emission factors, mass balance equations, indirect monitoring or other calculations, engineering judgments and other methods. Where appropriate, this should be done in accordance with internationally approved methodologies.

1

Each Party shall require the owners or operators of the facilities subject to the reporting requirements of article 7, paragraph 1, to assure the quality of the information that they report.

2

Each Party shall ensure that the data contained in its register are subject to quality assessment by the competent authority, in particular as to their completeness, consistency and credibility, taking into account any guidelines that may be developed by the Meeting of the Parties.

1

Each Party shall ensure public access to information contained in its pollutant release and transfer register, without an interest having to be stated, and according to the provisions of this Protocol, primarily by ensuring that its register provides for direct electronic access through public telecommunications networks.

2

Where the information contained in its register is not easily publicly accessible by direct electronic means, each Party shall ensure that its competent authority upon request provides that information by any other effective means, as soon as possible and at the latest within one month after the request has been submitted.

3

Subject to paragraph 4, each Party shall ensure that access to information contained in its register is free of charge.

4

Each Party may allow its competent authority to make a charge for reproducing and mailing the specific information referred to in paragraph 2, but such charge shall not exceed a reasonable amount.

5

Where the information contained in its register is not easily publicly accessible by direct electronic means, each Party shall facilitate electronic access to its register in publicly accessible locations, for example in public libraries, offices of local authorities or other appropriate places.

1

Each Party may authorize the competent authority to keep information held on the register confidential where public disclosure of that information would adversely affect:

• a)

  International relations, national defence or public security;

• b)

  The course of justice, the ability of a person to receive a fair trial or the ability of a public authority to conduct an enquiry of a criminal or disciplinary nature;

• c)

  The confidentiality of commercial and industrial information, where such confidentiality is protected by law in order to protect a legitimate economic interest;

• d)

  Intellectual property rights; or

• e)

  The confidentiality of personal data and/or files relating to a natural person if that person has not consented to the disclosure of the information to the public, where such confidentiality is provided for in national law.

  The aforementioned grounds for confidentiality shall be interpreted in a restrictive way, taking into account the public interest served by disclosure and whether the information relates to releases into the environment.

2

Within the framework of paragraph 1 (c), any information on releases which is relevant for the protection of the environment shall be considered for disclosure according to national law.

3

Whenever information is kept confidential according to paragraph 1, the register shall indicate what type of information has been withheld, through, for example, providing generic chemical information if possible, and for what reason it has been withheld.

1

Each Party shall ensure appropriate opportunities for public participation in the development of its national pollutant release and transfer register, within the framework of its national law.

2

For the purpose of paragraph 1, each Party shall provide the opportunity for free public access to the information on the proposed measures concerning the development of its national pollutant release and transfer register and for the submission of any comments, information, analyses or opinions that are relevant to the decision-making process, and the relevant authority shall take due account of such public input.

3

Each Party shall ensure that, when a decision to establish or significantly change its register has been taken, information on the decision and the considerations on which it is based are made publicly available in a timely manner.

1

Each Party shall, within the framework of its national legislation, ensure that any person who considers that his or her request for information under article 11, paragraph 2, has been ignored, wrongfully refused, whether in part or in full, inadequately answered, or otherwise not dealt with in accordance with the provisions of that paragraph has access to a review procedure before a court of law or another independent and impartial body established by law.

2

The requirements in paragraph 1 are without prejudice to the respective rights and obligations of Parties under existing treaties applicable between them dealing with the subject matter of this article.

1

Each Party shall promote public awareness of its pollutant release and transfer register, and shall ensure that assistance and guidance are provided in accessing its register and in understanding and using the information contained in it.

2

Each Party should provide adequate capacity-building for and guidance to the responsible authorities and bodies to assist them in carrying out their duties under this Protocol.

1

The Parties shall, as appropriate, cooperate and assist each other:

• a)

  In international actions in support of the objectives of this Protocol;

• b)

  On the basis of mutual agreement between the Parties concerned, in implementing national systems in pursuance of this Protocol;

• c)

  In sharing information under this Protocol on releases and transfers within border areas; and

• d)

  In sharing information under this Protocol concerning transfers among Parties.

2

The Parties shall encourage cooperation among each other and with relevant international organizations, as appropriate, to promote:

• a)

  Public awareness at the international level;

• b)

  The transfer of technology; and

• c)

  The provision of technical assistance to Parties that are developing countries and Parties with economies in transition in matters relating to this Protocol.

1

A Meeting of the Parties is hereby established. Its first session shall be convened no later than two years after the entry into force of this Protocol.

Thereafter, ordinary sessions of the Meeting of the Parties shall be held sequentially with or parallel to ordinary meetings of the Parties to the Convention, unless otherwise decided by the Parties to this Protocol. The Meeting of the Parties shall hold an extraordinary session if it so decides in the course of an ordinary session or at the written request of any Party provided that, within six months of it being communicated by the Executive Secretary of the Economic Commission for Europe to all Parties, the said request is supported by at least one third of these Parties.

2

The Meeting of the Parties shall keep under continuous review the implementation and development of this Protocol on the basis of regular reporting by the Parties and, with this purpose in mind, shall:

• a)

  Review the development of pollutant release and transfer registers, and promote their progressive strengthening and convergence;

• b)

  Establish guidelines facilitating reporting by the Parties to it, bearing in mind the need to avoid duplication of effort in this regard;

• c)

  Establish a programme of work;

• d)

  Consider and, where appropriate, adopt measures to strengthen international cooperation in accordance with article 16;

• e)

  Establish such subsidiary bodies as it deems necessary;

• f)

  Consider and adopt proposals for such amendments to this Protocol and its annexes as are deemed necessary for the purposes of this Protocol, in accordance with the provisions of article 20;

• g)

  At its first session, consider and by consensus adopt rules of procedure for its sessions and those of its subsidiary bodies, taking into account any rules of procedure adopted by the Meeting of the Parties to the Convention;

• h)

  Consider establishing financial arrangements by consensus and technical assistance mechanisms to facilitate the implementation of this Protocol;

• i)

  Seek, where appropriate, the services of other relevant international bodies in the achievement of the objectives of this Protocol; and

• j)

  Consider and take any additional action that may be required to further the objectives of this Protocol, such as the adoption of guidelines and recommendations which promote its implementation.

3

The Meeting of the Parties shall facilitate the exchange of information on the experience gained in reporting transfers using the pollutant-specific and waste-specific approaches, and shall review that experience in order to investigate the possibility of convergence between the two approaches, taking into account the public interest in information in accordance with article 1 and the overall effectiveness of national pollutant release and transfer registers.

4

The United Nations, its specialized agencies and the International Atomic Energy Agency, as well as any State or regional economic integration organization entitled under article 24 to sign this Protocol but which is not a Party to it, and any intergovernmental organization qualified in the fields to which the Protocol relates, shall be entitled to participate as observers in the sessions of the Meeting of the Parties. Their admission and participation shall be subject to the rules of procedure adopted by the Meeting of the Parties.

5

Any non-governmental organization qualified in the fields to which this Protocol relates which has informed the Executive Secretary of the Economic Commission for Europe of its wish to be represented at a session of the Meeting of the Parties shall be entitled to participate as an observer unless one third of the Parties present at the session raise objections. Their admission and participation shall be subject to the rules of procedure adopted by the Meeting of the Parties.

1

Except as provided for in paragraph 2, each Party to this Protocol shall have one vote.

2

Regional economic integration organizations, in matters within their competence, shall exercise their right to vote with a number of votes equal to the number of their member States which are Parties. Such organizations shall not exercise their right to vote if their member States exercise theirs, and vice versa.

1

Any Party may propose amendments to this Protocol.

2

Proposals for amendments to this Protocol shall be considered at a session of the Meeting of the Parties.

3

Any proposed amendment to this Protocol shall be submitted in writing to the secretariat, which shall communicate it at least six months before the session at which it is proposed for adoption to all Parties, to other States and regional economic integration organizations that have consented to be bound by the Protocol and for which it has not yet entered into force and to Signatories.

4

The Parties shall make every effort to reach agreement on any proposed amendment to this Protocol by consensus. If all efforts at consensus have been exhausted, and no agreement reached, the amendment shall as a last resort be adopted by a threefourths majority vote of the Parties present and voting at the session.

5

For the purposes of this article, ``Parties present and voting" means Parties present and casting an affirmative or negative vote.

6

Any amendment to this Protocol adopted in accordance with paragraph 4 shall be communicated by the secretariat to the Depositary, who shall circulate it to all Parties, to other States and regional economic integration organizations that have consented to be bound by the Protocol and for which it has not yet entered into force and to Signatories.

7

An amendment, other than one to an annex, shall enter into force for those Parties having ratified, accepted or approved it on the ninetieth day after the date of receipt by the Depositary of the instruments of ratification, acceptance or approval by at least three fourths of those which were Parties at the time of its adoption. Thereafter it shall enter into force for any other Party on the ninetieth day after that Party deposits its instrument of ratification, acceptance or approval of the amendment.

8

In the case of an amendment to an annex, a Party that does not accept such an amendment shall so notify the Depositary in writing within twelve months from the date of its circulation by the Depositary. The Depositary shall without delay inform all Parties of any such notification received. A Party may at any time withdraw a notification of non acceptance, whereupon the amendment to an annex shall enter into force for that Party.

9

On the expiry of twelve months from the date of its circulation by the Depositary as provided for in paragraph 6, an amendment to an annex shall enter into force for those Parties which have not submitted a notification to the Depositary in accordance with paragraph 8, provided that, at that time, not more than one third of those which were Parties at the time of the adoption of the amendment have submitted such a notification.

10

If an amendment to an annex is directly related to an amendment to this Protocol, it shall not enter into force until such time as the amendment to this Protocol enters into force.

1

If a dispute arises between two or more Parties about the interpretation or application of this Protocol, they shall seek a solution by negotiation or by any other peaceful means of dispute settlement acceptable to the parties to the dispute.

2

When signing, ratifying, accepting, approving or acceding to this Protocol, or at any time thereafter, a State may declare in writing to the Depositary that, for a dispute not resolved in accordance with paragraph 1, it accepts one or both of the following means of dispute settlement as compulsory in relation to any Party accepting the same obligation:

• a)

  Submission of the dispute to the International Court of Justice;

• b)

  Arbitration in accordance with the procedure set out in annex IV.

  A regional economic integration organization may make a declaration with like effect in relation to arbitration in accordance with the procedures referred to in subparagraph (b).

3

If the parties to the dispute have accepted both means of dispute settlement referred to in paragraph 2, the dispute may be submitted only to the International Court of Justice, unless the parties to the dispute agree otherwise.

1

This Protocol shall be subject to ratification, acceptance or approval by signatory States and regional economic integration organizations referred to in article 24.

2

This Protocol shall be open for accession as from 1 January 2004 by the States and regional economic integration organizations referred to in article 24.

3

Any regional economic integration organization referred to in article 24 which becomes a Party without any of its member States being a Party shall be bound by all the obligations under this Protocol. If one or more member States of such an organization is a Party, the organization and its member States shall decide on their respective responsibilities for the performance of their obligations under this Protocol. In such cases, the organization and the member States shall not be entitled to exercise rights under this Protocol concurrently.

4

In their instruments of ratification, acceptance, approval or accession, the regional economic integration organizations referred to in article 24 shall declare the extent of their competence with respect to the matters governed by this Protocol. These organizations shall also inform the Depositary of any substantial modifications to the extent of their competence.

1

This Protocol shall enter into force on the ninetieth day after the date of deposit of the sixteenth instrument of ratification, acceptance, approval or accession.

2

For the purposes of paragraph 1, any instrument deposited by a regional economic integration organization shall not be counted as additional to those deposited by the States members of such an organization.

3

For each State or regional economic integration organization which ratifies, accepts or approves this Protocol or accedes thereto after the deposit of the sixteenth instrument of ratification, acceptance, approval or accession, the Protocol shall enter into force on the ninetieth day after the date of deposit by such State or organization of its instrument of ratification, acceptance, approval or accession.

1

Elke Partij neemt de noodzakelijke wet- en regelgevende en andere maatregelen, en passende handhavingsmaatregelen, om de bepalingen van dit Protocol uit te voeren.

2

De bepalingen van dit Protocol doen geen afbreuk aan het recht van een Partij een register inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen te handhaven of in te stellen dat uitgebreider of toegankelijker voor het publiek is dan door dit Protocol vereist.

3

Elke Partij neemt de noodzakelijke maatregelen om verplicht te stellen dat werknemers van een faciliteit en leden van het publiek die bij overheidsinstanties aangifte doen van een schending door een faciliteit van de nationale wetten die dit Protocol uitvoeren, niet worden gestraft, vervolgd of op enige wijze worden gehinderd door die faciliteit of door overheidsinstanties wegens het feit dat zij aangifte hebben gedaan.

4

Bij de uitvoering van dit Protocol laat elke Partij zich leiden door de voorzorgsbenadering zoals vervat in beginsel 15 van de Verklaring van Rio inzake Milieu en Ontwikkeling van 1992.

5

Teneinde de levering van dubbele gegevens te verminderen mogen de registers inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen voorzover mogelijk worden geïntegreerd in bestaande informatiebronnen zoals meldingssystemen uit hoofde van exploitatie- of andere vergunningen.

6

Partijen streven naar convergentie tussen hun nationale registers inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen.

1

Elke Partij waarborgt dat de gegevens in het register zoals bedoeld in artikel 4 zowel in samengevoegde als niet-samengevoegde vorm worden aangeboden, zodat uitstoten en overbrengingen kunnen worden opgezocht en geïdentificeerd aan de hand van:

• a.

  de faciliteit en haar geografische locatie;

• b.

  de activiteit;

• c.

  de eigenaar of exploitant, en, in voorkomende gevallen, de onderneming;

• d.

  de verontreinigende stof of afvalstof, al naar gelang het geval;

• e.

  elk van de milieucompartimenten waarin de verontreinigende stof vrijkomt; en

• f.

  zoals in artikel 7, vijfde lid, wordt vermeld, de bestemming van de overbrenging en, waar van toepassing, de verwijdering of nuttige toepassing met betrekking tot afvalstoffen.

2

Elke Partij waarborgt tevens dat de gegevens kunnen worden opgezocht en geïdentificeerd aan de hand van de diffuse bronnen die in het register zijn opgenomen.

3

Elke Partij houdt bij het ontwerp van haar register rekening met de mogelijkheid van toekomstige uitbreiding ervan en waarborgt daarbij dat de gegevens van minimaal de tien voorgaande rapportagejaren voor het publiek toegankelijk zijn.

4

Het register wordt ontworpen met het oog op maximale toegankelijkheid voor het publiek via elektronische middelen, zoals internet. Het ontwerp is zodanig dat, onder normale omstandigheden, de informatie in het register voortdurend en onmiddellijk beschikbaar is via elektronische middelen.

5

Elke Partij moet in haar register koppelingen opnemen naar relevante, bestaande, openbare gegevensbestanden met betrekking tot onderwerpen die verband houden met milieubescherming.

6

Elke Partij neemt in haar register koppelingen op naar de registers inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen van andere Partijen bij het Protocol en, waar mogelijk, naar die van andere landen.

1

Elke Partij waarborgt dat haar register informatie bevat over:

• a.

  uitstoten van verontreinigende stoffen die ingevolge artikel 7, tweede lid, moeten worden gerapporteerd;

• b.

  overbrengingen buiten de locatie die ingevolge artikel 7, tweede lid, moeten worden gerapporteerd; en

• c.

  uitstoten van verontreinigende stoffen uit diffuse bronnen die ingevolge artikel 7, vierde lid, moeten worden gerapporteerd.

2

Na de ervaringen te hebben beoordeeld die zijn opgedaan met de ontwikkeling van nationale registers inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen en met de uitvoering van dit Protocol, en rekening houdend met relevante internationale processen, toetst de Vergadering van de Partijen de rapportagevereisten uit hoofde van dit Protocol en neemt de volgende zaken in overweging in het kader van de verdere ontwikkeling van het Protocol:

• a.

  herziening van de in bijlage I vermelde activiteiten;

• b.

  erziening van de in bijlage II vermelde verontreinigende stoffen;

• c.

  herziening van de in bijlagen I en II vermelde drempels; en

• d.

  opname van andere relevante aspecten zoals informatie over overbrengingen op de locatie, opslag, de specificatie van rapportagevereisten voor diffuse bronnen of de ontwikkeling van criteria voor opname van verontreinigende stoffen uit hoofde van dit Protocol.

1

Elke Partij:

• a.

  verplicht de eigenaar of exploitant van elke afzonderlijke faciliteit binnen haar rechtsmacht waar een of meer van de in bijlage I vermelde activiteiten plaatsvinden die de van toepassing zijnde capaciteitsdrempel, zoals vermeld in bijlage I, kolom 1, overschrijden, en:

  • i.

    waar een in bijlage II vermelde verontreinigende stof vrijkomt in hoeveelheden die de van toepassing zijnde drempels, zoals vermeld in bijlage II, kolom 1, overschrijden;

  • ii.

    waar een in bijlage II vermelde verontreinigende stof buiten de locatie wordt overgebracht in hoeveelheden die de van toepassing zijnde drempels, zoals vermeld in bijlage II, kolom 2, overschrijden, wanneer de Partij gekozen heeft voor de rapportering van overbrengingen per verontreinigende stof, ingevolge het vijfde lid, onderdeel d;

  • iii.

    waar jaarlijks meer dan 2 ton gevaarlijke afvalstoffen, of meer dan 2.000 ton overige afvalstoffen buiten de locatie worden gebracht, wanneer de Partij heeft gekozen voor de rapportering per afvalstof, ingevolge het vijfde lid, onderdeel d; of

  • iv.

    waar een in bijlage II vermelde verontreinigende stof buiten de locatie wordt gebracht in afvalwater bestemd voor afvalwaterzuivering in hoeveelheden die de van toepassing zijnde drempel, zoals vermeld in bijlage II, kolom 1b, overschrijden;

    zich te houden aan de verplichting die aan die eigenaar of exploitant is opgelegd uit hoofde van het tweede lid; ofwel

  • b.

    verplicht de eigenaar of exploitant van elke individuele faciliteit binnen haar rechtsmacht die een of meer van de in bijlage I vermelde activiteiten uitvoert met een aantal medewerkers dat op of boven het in bijlage II, kolom 2 vermelde niveau ligt, en een in bijlage II vermelde verontreinigende stof vervaardigt, verwerkt of gebruikt in hoeveelheden die de van toepassing zijnde drempel, zoals vermeld in bijlage II, kolom 3, overschrijden, zich te houden aan de verplichting die aan die eigenaar of exploitant is opgelegd uit hoofde van het tweede lid.

2

Elke Partij verplicht de eigenaar of exploitant van een in het eerste lid bedoelde faciliteit de informatie in te dienen zoals vermeld in het vijfde en zesde lid, en in overeenstemming met de daarin vervatte vereisten, met betrekking tot de verontreinigende stoffen en afvalstoffen waarvoor de drempels zijn overschreden.

3

Teneinde de doelstelling van dit Protocol te verwezenlijken, kan een Partij besluiten ten aanzien van een bepaalde verontreinigende stof hetzij een drempel voor uitstoten, hetzij een drempel voor fabricage, proces of gebruik te hanteren, mits dit resulteert in een toename van de beschikbare relevante informatie over uitstoten in haar register.

4

Elke Partij waarborgt dat haar bevoegde autoriteit de informatie over uitstoten van verontreinigende stoffen uit diffuse bronnen vermeld in het zevende en achtste lid, verzamelt ten behoeve van opname in haar register, of wijst een of meer overheidsinstanties of bevoegde instanties aan om deze informatie te verzamelen.

5

Elke Partij verplicht de eigenaren of exploitanten van de faciliteiten die ingevolge het tweede lid tot rapporteren verplicht zijn, haar bevoegde autoriteit te voorzien van de volgende informatie voor elke faciliteit:

• a.

  naam, adres, geografische locatie en de activiteit of activiteiten van de rapporterende faciliteit, alsmede de naam van de eigenaar of exploitant, en, in voorkomende gevallen, de onderneming;

• b.

  de naam en het identificatienummer van elke verontreinigende stof die ingevolge het tweede lid gerapporteerd moet worden;

• c.

  de hoeveelheid van elke verontreinigende stof die ingevolge het tweede lid gerapporteerd moet worden, die in het rapportagejaar vanuit de faciliteit is vrijgekomen in het milieu, zowel de totale vrijgekomen hoeveelheid als de uitstoten in de lucht, het water of de bodem, met inbegrip van ondergrondse injectie;

• d.

  ofwel:

  • i.

    de hoeveelheid van elke verontreinigende stof die ingevolge het tweede lid gerapporteerd moet worden, die in het rapportagejaar buiten de locatie is gebracht, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de hoeveelheid bestemd voor verwijdering en die voor nuttige toepassing, en de naam en het adres van de faciliteit die de overgebrachte verontreinigende stoffen ontvangt; of

  • ii.

    de hoeveelheid van de afvalstoffen die ingevolge het tweede lid gerapporteerd moeten worden, en die in het rapportagejaar buiten de locatie is gebracht, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de hoeveelheid gevaarlijke afvalstoffen en overige afvalstoffen, ten behoeve van nuttige toepassing of verwijdering, waarbij door middel van een „N’’ of „V’’ wordt aangegeven of de afvalstoffen bestemd zijn voor nuttige toepassing of verwijdering ingevolge bijlage III en, ingeval van grensoverschrijdende overbrengingen van gevaarlijke afvalstoffen, de naam en het adres van het bedrijf dat de afvalstoffen nuttig toepast of verwijdert en van de locatie die de afvalstoffen daadwerkelijk ontvangt ten behoeve van nuttige toepassing of verwijdering;

• e.

  de hoeveelheid van elke verontreinigende stof in afvalwater die ingevolge het tweede lid gerapporteerd moet worden, die in het rapportagejaar buiten de locatie wordt gebracht; en

• f.

  de methode die is gebruikt om de gegevens bedoeld in onderdelen c tot en met e te verkrijgen, in overeenstemming met artikel 9, tweede lid, daarbij aangevend of de informatie is gebaseerd op metingen, berekeningen of ramingen.

6

De informatie bedoeld in het vijfde lid, onderdeel c tot en met e, omvat informatie over uitstoten en overbrengingen die het gevolg zijn van reguliere activiteiten en van buitengewone gebeurtenissen.

7

Elke Partij presenteert in haar register, met een adequate ruimtelijke uitsplitsing, de informatie over uitstoten van verontreinigende stoffen uit diffuse bronnen ten aanzien waarvan die Partij vaststelt dat gegevens door de desbetreffende autoriteiten worden verzameld en op praktische wijze kunnen worden opgenomen. Indien de Partij vaststelt dat dergelijke gegevens niet voorhanden zijn, neemt zij maatregelen om rapporteringen inzake uitstoten van desbetreffende verontreinigende stoffen uit een of meer diffuse bronnen te initiëren in overeenstemming met haar nationale prioriteiten.

8

De informatie bedoeld in het zevende lid omvat informatie omtrent de methode die is toegepast om de informatie te verkrijgen.

1

Elke Partij waarborgt dat de informatie die in haar register moet worden opgenomen, voor het publiek toegankelijk is, en per kalenderjaar in het register verzameld en vermeld wordt. Het rapportagejaar is het kalenderjaar waarop deze informatie betrekking heeft. Voor elke Partij is het eerste rapportagejaar het kalenderjaar dat volgt op de inwerkingtreding van het Protocol voor die Partij. De rapportage die ingevolge artikel 7 vereist is, dient jaarlijks te geschieden. Het tweede rapportagejaar kan echter het tweede kalenderjaar zijn dat volgt op het eerste rapportagejaar.

2

Elke Partij die geen regionale organisatie voor economische integratie is, waarborgt dat de informatie binnen vijftien maanden na afloop van elk rapportagejaar in haar register wordt opgenomen. De informatie betreffende het eerste rapportagejaar wordt echter binnen twee jaar na afloop van dat rapportagejaar in haar register opgenomen.

3

Elke Partij die een regionale organisatie voor economische integratie is, waarborgt dat de informatie betreffende een bepaald rapportagejaar in haar register wordt opgenomen binnen zes maanden nadat Partijen die geen regionale organisatie voor economische integratie zijn, verplicht zijn dit te doen.

1

Elke Partij verplicht de eigenaren of exploitanten van faciliteiten waarop de rapportagevereisten van artikel 7 van toepassing zijn, de gegevens te verzamelen die nodig zijn om, in overeenstemming met het onderstaande tweede lid en op gezette tijden, de uitstoten en overbrengingen naar buiten de locatie vast te stellen die ingevolge artikel 7 gerapporteerd moeten worden, en de dossiers met de gegevens waaruit de gerapporteerde informatie is verkregen gedurende een termijn van vijf jaar beschikbaar te houden voor de bevoegde autoriteiten, te rekenen vanaf het einde van het desbetreffende verslagjaar. In deze dossiers wordt tevens de methode beschreven die toegepast is om de gegevens te verzamelen.

2

Elke Partij verplicht de eigenaren of exploitanten van faciliteiten die ingevolge artikel 7 gegevens moeten rapporteren, de beste informatie te gebruiken die beschikbaar is, waaronder bijvoorbeeld monitoringgegevens, emissiefactoren, massabalans-vergelijkingen, indirecte monitoring of andere berekeningen, technische beoordelingen en andere methoden. Waar van toepassing dient dit te geschieden in overeenstemming met internationaal goedgekeurde methoden.

1

Elke Partij verplicht de eigenaren of exploitanten van de faciliteiten waarop de rapportagevereisten van artikel 7, eerste lid, van toepassing zijn, de kwaliteit te garanderen van de door hen gerapporteerde informatie.

2

Elke Partij waarborgt dat de gegevens in haar register onderworpen worden aan een kwaliteitscontrole door de bevoegde autoriteit, met name ten aanzien van hun volledigheid, consistentie en geloofwaardigheid, waarbij rekening wordt gehouden met richtsnoeren die door de Vergadering van de Partijen ontwikkeld kunnen worden.

1

Elke Partij waarborgt dat het publiek toegang krijgt tot de informatie vervat in haar register inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen, zonder dat een bepaald belang behoeft te worden gesteld, en in overeenstemming met de bepalingen van dit Protocol, voornamelijk door te waarborgen dat het register langs elektronische weg middels openbare telecommunicatienetwerken rechtstreeks toegankelijk is.

2

Wanneer het publiek de informatie vervat in haar register niet op eenvoudige wijze rechtstreeks kan inzien langs elektronische weg, waarborgt elke Partij dat haar bevoegde autoriteit deze informatie op verzoek langs een andere doelmatige weg beschikbaar stelt, zulks zo spoedig mogelijk en uiterlijk binnen een maand nadat het verzoek is ingediend.

3

Onverminderd het bepaalde in het vierde lid, waarborgt elke Partij dat toegang tot de informatie vervat in haar register kostenloos is.

4

Elke Partij kan haar bevoegde autoriteit toestaan kosten te heffen voor de reproductie en verzending van de in het tweede lid bedoelde specifieke informatie, maar deze vergoeding gaat een redelijk bedrag niet te boven.

5

Wanneer het publiek de informatie vervat in haar register niet op eenvoudige wijze rechtstreeks kan inzien langs elektronische weg, zorgt elke Partij ervoor dat haar register langs elektronische weg geraadpleegd kan worden in openbare gelegenheden, bijvoorbeeld openbare bibliotheken, kantoren van plaatselijke autoriteiten of andere daarvoor in aanmerking komende plaatsen.

1

Elke Partij kan de bevoegde autoriteit toestaan in het register opgeslagen informatie vertrouwelijk te houden indien de openbaarmaking van die informatie een negatieve invloed zou hebben op:

• a.

  internationale betrekkingen, nationale defensie of openbare veiligheid;

• b.

  de rechtspleging, de mogelijkheid van een persoon een eerlijk proces te krijgen of de bevoegdheid van een overheidsinstantie om een onderzoek te verrichten van strafrechtelijke of tuchtrechtelijke aard;

• c.

  de vertrouwelijkheid van commerciële en industriële informatie, wanneer deze informatie bij wet beschermd wordt om een legitiem economisch belang te beschermen;

• d.

  intellectuele eigendomsrechten; of

• e.

  de vertrouwelijkheid van persoonsgegevens en/of –dossiers met betrekking tot een natuurlijke persoon wanneer die persoon niet heeft ingestemd met de bekendmaking van de informatie aan het publiek, wanneer het nationaal recht voorziet in deze vertrouwelijkheid.

  De bovengenoemde gronden voor vertrouwelijkheid worden restrictief uitgelegd, met inachtneming van het met bekendmaking gediende openbare belang en in aanmerking nemend of de informatie betrekking heeft op uitstoten in het milieu.

2

In het kader van het eerste lid, onderdeel c, kan alle informatie met betrekking tot uitstoten die van belang is voor de bescherming van het milieu in aanmerking komen voor bekendmaking in overeenstemming met het nationaal recht.

3

Wanneer informatie ingevolge het eerste lid vertrouwelijk blijft, wordt in het register aangegeven welke soort informatie niet bekend wordt gemaakt, indien mogelijk bijvoorbeeld door het verstrekken van generieke informatie over de chemische stoffen, en waarom de informatie niet bekend wordt gemaakt.

1

Elke Partij waarborgt dat er passende mogelijkheden zijn voor inspraak bij de ontwikkeling van haar nationale register inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen, binnen het kader van haar nationale wetgeving.

2

Voor de toepassing van het eerste lid, stelt elke Partij het publiek in de gelegenheid kostenloos toegang te krijgen tot informatie over de voorgestelde maatregelen met betrekking tot de ontwikkeling van haar nationale register inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen, en commentaar, informatie, analyses of meningen in te dienen die van belang zijn voor het besluitvormingsproces, en de desbetreffende autoriteit houdt naar behoren rekening met deze bijdragen van het publiek.

3

Elke Partij waarborgt dat, wanneer een besluit tot het instellen of wezenlijk veranderen van haar register is genomen, het publiek tijdig zal worden geïnformeerd over de beslissing en de overwegingen die daaraan ten grondslag liggen.

1

Elke Partij waarborgt, binnen het kader van haar nationale wetgeving, dat eenieder die meent dat zijn of haar verzoek om informatie ingevolge artikel 11, tweede lid, veronachtzaamd, ten onrechte geheel of gedeeltelijk afgewezen, onvoldoende beantwoord of anderszins niet behandeld is in overeenstemming met de bepalingen van dat lid, toegang heeft tot een herzieningsprocedure voor een rechterlijke instantie of een ander bij wet ingesteld onafhankelijk en onpartijdig orgaan.

2

De vereisten van het eerste lid laten de respectieve rechten en verplichtingen van Partijen uit hoofde van bestaande van toepassing zijnde verdragen tussen hen die betrekking hebben op het onderwerp van dit artikel, onverlet.

1

Elke Partij bevordert de bewustwording van het publiek van haar register inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen en waarborgt dat steun en begeleiding worden gegeven bij het verkrijgen van toegang tot het register en het begrijpen en gebruiken van de daarin vervatte informatie.

2

Elke Partij moet voorzien in adequate capaciteitsopbouw bij en begeleiding van de verantwoordelijke autoriteiten en instanties teneinde hen te ondersteunen bij de uitvoering van hun taken uit hoofde van dit Protocol.

1

De Partijen werken, indien van toepassing, samen en verlenen elkaar assistentie:

• a.

  bij internationale maatregelen ter ondersteuning van de doelstellingen van dit Protocol;

• b.

  op basis van onderlinge overeenstemming van de betrokken Partijen, bij de invoering van nationale systemen uit hoofde van dit Protocol;

• c.

  bij het delen van informatie uit hoofde van dit Protocol over uitstoten en overbrengingen in grensgebieden; en

• d.

  bij het delen van informatie uit hoofde van dit Protocol met betrekking tot overbrengingen tussen Partijen.

2

De Partijen stimuleren samenwerking tussen elkaar en met andere relevante internationale organisaties, indien van toepassing, ter bevordering van:

• a.

  bewustwording van het publiek op internationaal niveau;

• b.

  de overdracht van technologie; en

• c.

  het verlenen van technische hulp aan Partijen die ontwikkelingslanden zijn en Partijen met een overgangseconomie bij zaken die betrekking hebben op dit Protocol.

1

Hierbij wordt een Vergadering van de Partijen ingesteld. De eerste zitting wordt niet later bijeengeroepen dan twee jaar na de inwerkingtreding van dit Protocol. Daarna worden gewone zittingen van de Vergadering van de Partijen gehouden volgend op of gelijktijdig met gewone vergaderingen van de Partijen bij het Verdrag, tenzij anders besloten door de Partijen bij dit Protocol. De Vergadering van de Partijen kan een bijzondere zitting houden indien zij daartoe tijdens een gewone zitting besluit of op schriftelijk verzoek van een Partij, mits binnen zes maanden na het mededelen van het verzoek aan alle Partijen door de Uitvoerend Secretaris van de Economische Commissie voor Europa, het genoemde verzoek gesteund wordt door ten minste eenderde van de Partijen.

2

De Vergadering van de Partijen toetst voortdurend de uitvoering en ontwikkeling van dit Protocol op basis van regelmatig door de Partijen uitgebrachte rapporten, en met dit doel voor ogen:

• a.

  toetst zij de ontwikkeling van registers inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen, en bevordert zij hun gestage versterking en convergentie;

• b.

  stelt zij richtsnoeren op teneinde het voor de Partijen gemakkelijker te maken aan de Vergadering te rapporteren, daarbij rekening houdend met de noodzaak dubbel werk te voorkomen;

• c.

  stelt zij een werkprogramma vast;

• d.

  overweegt zij en, waar van toepassing, neemt zij maatregelen om de internationale samenwerking te versterken in overeenstemming met artikel 16;

• e.

  stelt zij de subsidiaire organen in die zij noodzakelijk acht;

• f.

  overweegt zij en neemt zij de voorstellen aan voor wijzigingen van dit Protocol en de bijlagen erbij die zij noodzakelijk acht voor de toepassing van dit Protocol, in overeenstemming met de bepalingen van artikel 20;

• g.

  overweegt zij en neemt zij tijdens haar eerste vergadering bij consensus een reglement van orde aan voor haar eerste vergaderingen en de vergaderingen van de subsidiaire organen, met inachtneming van elk reglement van orde dat door de Vergadering van de Partijen bij het Verdrag is aangenomen;

• h.

  overweegt zij het bij consensus instellen van financiële regelingen en mechanismen voor technische hulp teneinde de uitvoering van dit Protocol te vergemakkelijken;

• i.

  roept zij, waar van toepassing, de diensten in van andere relevante internationale organen voor de verwezenlijking van de doelstellingen van dit Protocol; en

• j.

  overweegt zij en neemt zij elke aanvullende maatregel die nodig mocht zijn om de doelstellingen van dit Protocol te bevorderen, zoals de aanname van richtsnoeren en aanbevelingen die de uitvoering ervan bevorderen.

3

De Vergadering van de Partijen vergemakkelijkt de uitwisseling van informatie over de ervaring die is opgedaan met het rapporteren van overbrengingen middels op specifieke verontreinigende stoffen en specifieke afvalstoffen gerichte benaderingen, en toetst deze ervaring teneinde de mogelijkheid van convergentie tussen de twee benaderingen te onderzoeken, rekening houdend met het publieke belang van informatie in overeenstemming met artikel 1 en de algehele doelmatigheid van registers inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen.

4

De Verenigde Naties, de gespecialiseerde VN-agentschappen en de Internationale Organisatie voor Atoomenergie, alsmede elke Staat of regionale organisatie voor economische integratie die ingevolge artikel 24 het recht heeft dit Protocol te ondertekenen maar geen Partij bij dit Protocol is, en elke intergouvernementele organisatie die bevoegd is op de gebieden waarop dit Protocol betrekking heeft, hebben het recht als waarnemers deel te nemen aan de vergaderingen van de Partijen. De toelating en de deelneming van waarnemers worden geregeld in het door de Vergadering van de Partijen aangenomen reglement van orde.

5

Elke niet-gouvernementele organisatie die bevoegd is op de gebieden waarop dit Protocol betrekking heeft, die de Uitvoerend Secretaris van de Economische Commissie voor Europa op de hoogte heeft gesteld van haar wens vertegenwoordigd te zijn bij een vergadering van de Partijen heeft het recht deel te nemen als waarnemer tenzij ten minste eenderde van de ter vergadering aanwezige Partijen bezwaar maken. De toelating en de deelneming van waarnemers worden geregeld in het door de Vergadering van de Partijen aangenomen reglement van orde.

1

Behoudens het bepaalde in het tweede lid, heeft elke Partij bij dit Protocol één stem.

2

Regionale organisaties voor economische integratie oefenen, ten aanzien van aangelegenheden die onder hun bevoegdheid vallen, hun stemrecht uit met een aantal stemmen dat gelijk is aan het aantal van hun lidstaten die Partij zijn. Deze organisaties oefenen hun stemrecht niet uit indien hun lidstaten hun stemrecht uitoefenen en vice versa.

1

Elke Partij kan wijzigingen van dit Protocol voorstellen.

2

Voorstellen tot wijziging van dit Protocol worden tijdens een zitting van de Vergadering van de Partijen in overweging genomen.

3

Een voorstel tot wijziging van dit Protocol wordt schriftelijk ingediend bij het secretariaat, dat het ten minste zes maanden voor de zitting tijdens welke het ter aanneming zal worden voorgelegd, doet toekomen aan alle Partijen, aan andere Staten en regionale organisaties voor economische integratie die ermee hebben ingestemd door het Protocol te worden gebonden en waarvoor het Protocol nog niet in werking is getreden en aan Ondertekenaars.

4

De Partijen stellen alles in het werk om consensus te bereiken over voorgestelde wijzigingen van dit Protocol. Indien alle pogingen om consensus te bereiken zijn uitgeput, en er geen overeenstemming is bereikt, wordt de wijziging in laatste instantie aangenomen met een meerderheid van drievierde van de stemmen van de op de zitting aanwezige Partijen die hun stem uitbrengen.

5

Voor de toepassing van dit artikel wordt onder „aanwezige Partijen die hun stem uitbrengen’’ verstaan, Partijen die aanwezig zijn en een stem vóór of tegen een voorstel uitbrengen.

6

Een wijziging van dit Protocol die is aangenomen in overeenstemming met het vierde lid, wordt door het secretariaat medegedeeld aan de Depositaris, die deze doet toekomen aan alle Partijen, aan andere Staten en regionale organisaties voor economische integratie die ermee hebben ingestemd door het Protocol te worden gebonden en waarvoor het Protocol nog niet in werking is getreden, en aan Ondertekenaars.

7

Een wijziging anders dan die van een bijlage wordt van kracht voor die Partijen die deze hebben bekrachtigd, goedgekeurd of aanvaard negentig dagen na de datum van ontvangst door de Depositaris van de akten van bekrachtiging, goedkeuring of aanvaarding van ten minste drievierde van de Partijen die Partij waren ten tijde van de aanneming ervan. Daarna wordt zij van kracht voor elke andere Partij negentig dagen nadat die Partij haar akte van bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring van de wijziging nederlegt.

8

In geval van een wijziging van een bijlage, stelt een Partij die een dergelijke wijziging niet aanvaardt, de Depositaris hiervan schriftelijk in kennis binnen twaalf maanden na de datum van toezending van de wijziging door de Depositaris. De Depositaris stelt alle Partijen onverwijld in kennis van elke kennisgeving die hij ontvangt. Een Partij kan te allen tijde een kennisgeving van niet-aanvaarding herroepen, waarna de wijziging van een bijlage voor die Partij in werking treedt.

9

Na het verstrijken van twaalf maanden na de datum van haar toezending door de Depositaris als voorzien in het zesde lid, wordt een wijziging van een bijlage van kracht voor die Partijen die bij de Depositaris geen kennisgeving hebben ingediend in overeenstemming met de bepalingen van het achtste lid, mits op dat moment niet meer dan eenderde van de Partijen die Partij waren ten tijde van de aanneming van de wijziging een dergelijke kennisgeving hebben ingediend.

10

Indien een wijziging van een bijlage rechtstreeks verband houdt met een wijziging van dit Protocol, treedt zij pas in werking op het moment dat de wijziging van dit Protocol in werking treedt.

1

Indien tussen twee of meer Partijen een geschil ontstaat over de uitlegging of de toepassing van dit Protocol, trachten zij dit op te lossen door onderhandeling of volgens een andere voor de partijen bij het geschil aanvaardbare methode voor de regeling van geschillen.

2

Een Partij kan bij de ondertekening, bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring van of toetreding tot dit Protocol, of te allen tijde daarna, schriftelijk aan de Depositaris mededelen dat zij, in geval van een geschil dat niet wordt opgelost in overeenstemming met het eerste lid van dit artikel, de toepassing van de volgende methoden voor het regelen van geschillen, dan wel één of beide, als verplicht aanvaardt ten aanzien van iedere Partij die dezelfde verplichting aanvaardt:

• a.

  voorlegging van het geschil aan het Internationale Gerechtshof;

• b.

  arbitrage in overeenstemming met de procedure omschreven in bijlage IV.

  Een regionale organisatie voor economische integratie kan een verklaring van gelijke strekking afleggen met betrekking tot arbitrage overeenkomstig de in onderdeel b bedoelde procedures.

3

Indien de partijen bij het geschil beide in het voorgaande tweede lid genoemde methoden voor de regeling van geschillen hebben aanvaard, kan het geschil alleen aan het Internationaal Gerechtshof worden voorgelegd, tenzij de partijen bij het geschil anders overeenkomen.

1

Dit Protocol dient te worden bekrachtigd, aanvaard of goedgekeurd door de in artikel 24 bedoelde ondertekenende staten en regionale organisaties voor economische integratie.

2

Dit Protocol staat vanaf 1 januari 2004 open voor toetreding door de in artikel 24 bedoelde staten en regionale organisaties voor economische integratie.

3

Elke regionale organisatie voor economische integratie als bedoeld in artikel 24 die Partij wordt zonder dat één van haar lidstaten Partij is, is gebonden aan alle verplichtingen krachtens dit Protocol. Indien één of meer lidstaten van een dergelijke organisatie Partij zijn, beslissen de organisatie en haar lidstaten over hun onderscheiden verantwoordelijkheden ten aanzien van de nakoming van hun verplichtingen krachtens dit Protocol. In dergelijke gevallen zijn de organisatie en haar lidstaten niet gerechtigd de uit het Protocol voortvloeiende rechten gelijktijdig uit te oefenen.

4

In hun akten van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding geven de in artikel 24 bedoelde regionale organisaties voor economische integratie de reikwijdte van hun bevoegdheid ter zake van de aangelegenheden die onder dit Protocol vallen aan. Deze organisaties doen de Depositaris tevens mededeling van iedere aanmerkelijke verandering in de reikwijdte van hun bevoegdheden.

1

Dit Protocol treedt in werking negentig dagen na de datum van nederlegging van de zestiende akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding.

2

Voor de toepassing van het eerste lid wordt een door een regionale organisatie voor economische integratie nedergelegde akte niet meegeteld naast de door de lidstaten van deze organisatie reeds nedergelegde akten.

3

Ten aanzien van elke staat of regionale organisatie voor economische integratie die dit Protocol bekrachtigt, aanvaardt of goedkeurt, danwel ertoe toetreedt na de nederlegging van de zestiende akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding, treedt het Protocol in werking negentig dagen na de datum van nederlegging van de akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding door die staat of regionale organisatie voor economische integratie.