Europees Verdrag inzake de adoptie van kinderen (herzien)

1

This Convention applies to the adoption of a child who, at the time when the adopter applies to adopt him or her, has not attained the age of 18, is not and has not been married, is not in and has not entered into a registered partnership and has not reached majority.

2

This Convention covers only legal institutions of adoption which create a permanent child-parent relationship.

1

The competent authority shall not grant an adoption unless it is satisfied that the adoption will be in the best interests of the child.

2

In each case the competent authority shall pay particular attention to the importance of the adoption providing the child with a stable and harmonious home.

1

Subject to paragraphs 2 to 5 of this article, an adoption shall not be granted unless at least the following consents to the adoption have been given and not withdrawn:

• a)

  the consent of the mother and the father; or if there is neither father nor mother to consent, the consent of any person or body who is entitled to consent in their place;

• b)

  the consent of the child considered by law as having sufficient understanding; a child shall be considered as having sufficient understanding on attaining an age which shall be prescribed by law and shall not be more than 14 years;

• c)

  the consent of the spouse or registered partner of the adopter.

2

The persons whose consent is required for adoption must have been counselled as may be necessary and duly informed of the effects of their consent, in particular whether or not an adoption will result in the termination of the legal relationship between the child and his or her family of origin. The consent must have been given freely, in the required legal form, and expressed or evidenced in writing.

3

The competent authority shall not dispense with the consent or overrule the refusal to consent of any person or body mentioned in paragraph 1 save on exceptional grounds determined by law. However, the consent of a child who suffers from a disability preventing the expression of a valid consent may be dispensed with.

4

If the father or mother is not a holder of parental responsibility in respect of the child, or at least of the right to consent to an adoption, the law may provide that it shall not be necessary to obtain his or her consent.

5

A mother’s consent to the adoption of her child shall be valid when it is given at such time after the birth of the child, not being less than six weeks, as may be prescribed by law, or, if no such time has been prescribed, at such time as, in the opinion of the competent authority, will have enabled her to recover sufficiently from the effects of giving birth to the child.

6

For the purposes of this Convention “father” and “mother” mean the persons who according to law are the parents of the child.

1

The law shall permit a child to be adopted:

• a)

  by two persons of different sex

  • (i)

    who are married to each other, or

  • (ii)

    where such an institution exists, have entered into a registered partnership together;

• b)

  by one person.

2

States are free to extend the scope of this Convention to same-sex couples who are married to each other or who have entered into a registered partnership together. They are also free to extend the scope of this Convention to different-sex couples and same-sex couples who are living together in a stable relationship.

1

A child may be adopted only if the adopter has attained the minimum age prescribed by law for this purpose, this minimum age being neither less than 18 nor more than 30 years. There shall be an appropriate age difference between the adopter and the child, having regard to the best interests of the child, preferably a difference of at least 16 years.

2

The law may, however, permit the requirement as to the minimum age or the age difference to be waived in the best interests of the child:

• a)

  when the adopter is the spouse or registered partner of the child’s father or mother; or

• b)

  by reason of exceptional circumstances.

1

The competent authority shall not grant an adoption until appropriate enquiries have been made concerning the adopter, the child and his or her family. During such enquiriesand thereafter, data may only be collected, processed and communicated according to the rules relating to professional confidentiality and personal data protection.

2

The enquiries, to the extent appropriate in each case, shall concern, as far as possible and inter alia, the following matters:

• a)

  the personality, health and social environment of the adopter, particulars of his or her home and household and his or her ability to bring up the child;

• b)

  why the adopter wishes to adopt the child;

• c)

  where only one of two spouses or registered partners applies to adopt the child, why the other does not join in the application;

• d)

  the mutual suitability of the child and the adopter, and the length of time that the child has been in his or her care;

• e)

  the personality, health and social environment of the child and, subject to any limitations imposed by law, his or her background and civil status;

• f)

  the ethnic, religious and cultural background of the adopter and of the child.

3

These enquiries shall be entrusted to a person or body recognised for that purpose by law or by a competent authority. They shall, as far as practicable, be made by social workers who are qualified in this field as a result of either their training or their experience.

4

The provisions of this article shall not affect the power or duty of the competent authority to obtain any information or evidence, whether or not within the scope of these enquiries, which it considers likely to be of assistance.

5

Enquiries relating to the suitability to adopt and the eligibility of the adopter, the circumstances and the motives of the persons concerned and the appropriateness of the placement of the child shall be made before the child is entrusted with a view to adoption to the care of the prospective adopter.

1

Upon adoption a child shall become a full member of the family of the adopter(s) and shall have in regard to the adopter(s) and his, her or their family the same rights and obligations as a child of the adopter(s) whose parentage is legally established. The adopter(s) shall have parental responsibility for the child. The adoption shall terminate the legal relationship between the child and his or her father, mother and family of origin.

2

Nevertheless, the spouse or partner, whether registered or not, of the adopter shall retain his or her rights and obligations in respect of the adopted child if the latter is his or her child, unless the law otherwise provides.

3

As regards the termination of the legal relationship between the child and his or her family of origin, States Parties may make exceptions in respect of matters such as the surname of the child and impediments to marriage or to entering into a registered partnership.

4

States Parties may make provision for other forms of adoption having more limited effects than those stated in the preceding paragraphs of this article.

1

States Parties shall facilitate the acquisition of their nationality by a child adopted by one of their nationals.

2

Loss of nationality which could result from an adoption shall be conditional upon possession or acquisition of another nationality.

1

The number of children who may be adopted by the same adopter shall not be restricted by law.

2

A person who has or is able to have a child shall not on that account be prohibited by law from adopting a child.

1

An adoption may be revoked or annulled only by decision of the competent authority. The best interests of the child shall always be the paramount consideration.

2

An adoption may be revoked only on serious grounds permitted by law before the child reaches the age of majority.

3

An application for annulment must be made within a period prescribed by law.

1

Provision may be made to enable an adoption to be completed without disclosing the identity of the adopter to the child’s family of origin.

2

Provision shall be made to require or permit adoption proceedings to take place in camera.

3

The adopted child shall have access to information held by the competent authorities concerning his or her origins. Where his or her parents of origin have a legal right not to disclose their identity, it shall remain open to the competent authority, to the extent permitted by law, to determine whether to override that right and disclose identifying information, having regard to the circumstances and to the respective rights of the child and his or her parents of origin. Appropriate guidance may be given to an adopted child not having reached the age of majority.

4

The adopter and the adopted child shall be able to obtain a document which contains extracts from the public records attesting the date and place of birth of the adopted child, but not expressly revealing the fact of adoption or the identity of his or her parents of origin. States Parties may choose not to apply this provision to the other forms of adoption mentioned in Article 11, paragraph 4, of this Convention.

5

Having regard to a person’s right to know about his or her identity and origin, relevant information regarding an adoption shall be collected and retained for at least 50 years after the adoption becomes final.

6

Public records shall be kept and, in any event, their contents reproduced in such a way as to prevent persons who do not have a legitimate interest from learning whether a person was adopted or not, and if this information is disclosed, the identity of his or her parents of origin.

1

This Convention shall replace, as regards its States Parties, the European Convention on the Adoption of Children, which was open for signature on 24 April 1967.

2

In relations between a Party to the present Convention and a Party to the 1967 Convention which has not ratified the present Convention, Article 14 of the 1967 Convention shall continue to apply.

1

This Convention shall be open for signature by the member States of the Council of Europe and the non-member States which have participated in its elaboration.

2

The Convention is subject to ratification, acceptance or approval. Instruments of ratification, acceptance or approval shall be deposited with the Secretary General of the Council of Europe.

3

This Convention shall enter into force on the first day of the month following the expiration of a period of three months after the date on which three signatories have expressed their consent to be bound by the Convention in accordance with the provisions of paragraph 2 of this article.

4

In respect of any State mentioned in paragraph 1, which subsequently expresses its consent to be bound by it, the Convention shall enter into force on the first day of the month following the expiration of a period of three months after the date of the deposit of its instrument of ratification, acceptance or approval.

1

After the entry into force of this Convention, the Committee of Ministers of the Council of Europe may, after consultation of the Parties, invite anyState not a member of the Council of Europe and not having participated in its elaboration to accede to this Convention by a decision taken by the majority provided for in Article 20.d of the Statute of the Council of Europe, and by unanimous vote of the representatives of the States Parties entitled to sit on the Committee of Ministers.

2

In respect of any acceding State, the Convention shall enter into force on the first day of the month following the expiration of a period of three months after the date of deposit of the instrument of accession with the Secretary General of the Council of Europe.

1

Any State may, at the time of signature or when depositing its instrument of ratification, acceptance, approval or accession, specify the territory or territories to which this Convention shall apply.

2

Any State Party may, at any later date, by a declaration addressed to the Secretary General of the Council of Europe, extend the application of this Convention to any other territory specified in the declaration and for whose international relations it is responsible or on whose behalf it is authorised to give undertakings. In respect of such territory, the Convention shall enter into force on the first day of the month following the expiration of a period of three months after the date of receipt of such declaration by the Secretary General.

3

Any declaration made under the two preceding paragraphs may, in respect of any territory specified in such declaration, be withdrawn by a notification addressed to the Secretary General of the Council of Europe. The withdrawal shall become effective on the first day of the month following the expiration of a period of three months after the date of receipt of such notification by the Secretary General.

1

No reservations may be made to this Convention except in respect of the provisions of Article 5, paragraph 1.b, Article 7, paragraphs 1.a.ii and 1.b, and Article 22, paragraph 3.

2

Any reservation made by a State in pursuance of paragraph 1 shall be formulated at the time of signature or upon the deposit of its instrument of ratification, acceptance, approval or accession.

3

Any State may wholly or partly withdraw a reservation it has made in accordance with paragraph 1 by means of a declaration addressed to the Secretary General of the Council of Europe which shall become effective as from the date of its receipt.

1

Any State Party may, at any time, denounce this Convention by means of a notification addressed to the Secretary General of the Council of Europe.

2

Such denunciation shall become effective on the first day of the month following the expiration of a period of three months after the date of receipt of the notification by the Secretary General.

1

Dit Verdrag is van toepassing op de adoptie van kinderen die op het tijdstip waarop de adoptanten een verzoek indienen om hen te adopteren nog geen 18 jaar zijn, niet gehuwd zijn of zijn geweest, geen geregistreerd partnerschap zijn aangegaan en nog niet meerderjarig zijn.

2

Dit Verdrag heeft slechts betrekking op adopties die volgens de wet een blijvende ouder/kindrelatie tot stand brengen.

1

De bevoegde autoriteit geeft uitsluitend toestemming voor adoptie, indien zij zich ervan vergewist heeft dat de belangen van het kind het best gediend zijn met adoptie.

2

In elke zaak hecht de bevoegde autoriteit er in het bijzonder belang aan dat het kind een stabiel en harmonieus thuis krijgt.

1

Onverminderd hetgeen in het tweede tot en met het vijfde lid van dit artikel is bepaald, wordt een adoptie uitsluitend uitgesproken indien ten minste de toestemming van de volgende personen is verkregen en niet is herroepen:

• a.

  van de moeder en van de vader, of indien er een vader noch een moeder is die toestemming kan geven, de toestemming van de persoon die of het orgaan dat bevoegd is vervangende toestemming te geven;

• b.

  van het kind dat volgens de wet geacht kan worden in staat te zijn tot een voldoende waardering van zijn belangen ter zake; een kind wordt geacht voldoende waardering van zijn belangen te hebben zodra het een wettelijk vastgestelde leeftijd heeft bereikt van ten hoogste 14 jaar;

• c.

  van de echtgenoot of geregistreerde partner van de adoptant.

2

De personen wier toestemming voor de adoptie vereist is, moeten de nodige begeleiding hebben gekregen en naar behoren zijn ingelicht over de gevolgen van hun toestemming, in het bijzonder over de kwestie of de adoptie zal leiden tot beëindiging van de familierechtelijke betrekkingen tussen het kind en zijn familie van herkomst. De toestemming moet vrijelijk zijn gegeven, in de wettelijk voorgeschreven vorm en op schrift zijn gegeven of vastgelegd.

3

De bevoegde autoriteit mag niet afzien van de toestemming van een persoon of orgaan genoemd in het eerste lid of een weigering van toestemming terzijde schuiven, behalve op wettelijk vastgestelde, bijzondere gronden. Van de toestemming van een kind met een beperking, die het belet een geldige toestemming te geven, kan evenwel worden afgezien.

4

Indien de vader of moeder niet het ouderlijke gezag over het kind heeft of niet bevoegd is om toestemming voor de adoptie te geven, kan de wet bepalen dat het niet noodzakelijk is zijn of haar toestemming te verkrijgen.

5

De toestemming van de moeder voor de adoptie van haar kind is geldig indien zij is gegeven na ommekomst van een door de wet bepaalde periode van ten minste zes weken na de geboorte van het kind, of indien een dergelijke termijn niet is voorgeschreven, op het tijdstip waarop zij naar het oordeel van de bevoegde autoriteit voldoende heeft kunnen herstellen van de gevolgen van de bevalling.

6

Voor de toepassing van dit Verdrag worden onder „vader” en „moeder” verstaan de personen die volgens de wet de ouders van het kind zijn.

1

De wet dient te bepalen dat een kind kan worden geadopteerd:

• a.

  door twee personen van verschillend geslacht die

  • i.

    met elkaar gehuwd zijn, of

  • ii.

    indien een dergelijk instituut bestaat, een geregistreerd partnerschap met elkaar zijn aangegaan;

• b.

  door een persoon.

2

Het staat Staten vrij de reikwijdte van dit Verdrag uit te breiden tot paren van hetzelfde geslacht die met elkaar gehuwd zijn of een geregistreerd partnerschap met elkaar zijn aangegaan. Het staat hun tevens vrij de reikwijdte van dit Verdrag uit te breiden tot paren van verschillend en hetzelfde geslacht die samenleven in een duurzame relatie.

1

Een kind kan uitsluitend worden geadopteerd indien de adoptant de daartoe wettelijk voorgeschreven minimumleeftijd heeft bereikt die niet lager dan 18 of hoger dan 30 jaar mag zijn. Er dient een passend leeftijdsverschil tussen de adoptant en het kind te zijn van bij voorkeur ten minste 16 jaar, waarbij de belangen van het kind voorop dienen te staan.

2

De wet kan evenwel toestaan dat in het belang van het kind wordt afgezien van de vereiste minimumleeftijd of het vereiste leeftijdsverschil:

• a.

  indien de adoptant de echtgenoot of geregistreerde partner is van de vader of moeder van het kind; of

• b.

  vanwege bijzondere omstandigheden.

1

De bevoegde autoriteit geeft geen toestemming voor adoptie voordat adequaat onderzoek naar de adoptant, het kind en zijn familie heeft plaatsgevonden. Tijdens deze onderzoeken en daarna mogen gegevens alleen worden verzameld, verwerkt en doorgegeven volgens de regels inzake beroepsgeheim en de bescherming van persoonsgegevens.

2

De onderzoeken betreffen, voor zover van belang in de desbetreffende zaak en voor zover mogelijk onder meer het volgende:

• a.

  de persoonlijkheid, gezondheid en het sociale omgeving van de adoptant, bijzonderheden over zijn of haar woning en huishouden en zijn of haar vermogen het kind op te voeden;

• b.

  de motivatie van de adoptant voor de adoptie van het kind;

• c.

  indien slechts een van de twee echtgenoten of geregistreerde partners een verzoek tot adoptie van het kind heeft ingediend, de reden waarom er geen gemeenschappelijk verzoek is gedaan;

• d.

  in hoeverre het kind en de adoptant bij elkaar passen en hoe lang het kind door hem of haar verzorgd is;

• e.

  de persoonlijkheid, gezondheid en het sociale omgeving van het kind en met inachtneming van wettelijke beperkingen, zijn achtergrond en burgerlijke staat;

• f.

  de etnische, religieuze en culturele achtergrond van de adoptant en het kind.

3

Bedoelde onderzoeken worden opgedragen aan een persoon die of orgaan dat daartoe wettelijk is erkend of erkend is door een bevoegde autoriteit. De onderzoeken worden voor zover mogelijk uitgevoerd door maatschappelijk werkers die op dit terrein deskundig zijn, hetzij door scholing, hetzij op grond van ervaring.

4

De bepalingen van dit artikel laten de bevoegdheid of plicht van de bevoegde autoriteit door haar nuttig geachte informatie of bewijzen te verkrijgen, ongeacht of die binnen het kader van deze onderzoeken vallen, onverlet.

5

Onderzoeken naar de geschiktheid en bevoegdheid van de adoptant, de omstandigheden en de motieven van de betrokkenen en de wenselijkheid van de plaatsing van het kind geschieden voordat het kind ten behoeve van adoptie wordt toevertrouwd aan de zorg van de aspirant-adoptant.

1

Door adoptie wordt een kind een volwaardig lid van de familie van de adoptant(en) en heeft het jegens de adoptant(en) en zijn, haar of hun familie dezelfde rechten en plichten als een kind van de adoptant(en) van wie het ouderschap wettelijk vaststaat. De adoptant(en) oefent(oefenen) het ouderlijk gezag uit over het kind. De adoptie verbreekt de familierechtelijke betrekkingen tussen het kind en zijn vader, moeder en de familie van herkomst.

2

Tenzij de wet anders bepaalt, behoudt de echtgenoot of partner, ongeacht of deze geregistreerd partner is of niet, van de adoptant desalniettemin zijn of haar rechten en verplichtingen jegens het geadopteerde kind indien dit zijn of haar kind is.

3

Ten aanzien van de beëindiging van de familierechtelijke betrekkingen tussen het kind en zijn familie van herkomst, kunnen de Staten die Partij zijn uitzonderingen toestaan ter zake van aangelegenheden als de achternaam van het kind en beletselen voor het huwelijk of het aangaan van een geregistreerd partnerschap.

4

De Staten die Partij zijn kunnen voorzien in andere adoptievormen met beperktere gevolgen dan die welke zijn vermeld in de voorgaande leden van dit artikel.

1

De Staten die Partij zijn vergemakkelijken het verkrijgen van hun nationaliteit door kinderen die door een van hun onderdanen zijn geadopteerd.

2

Verlies van nationaliteit dat het gevolg kan zijn van adoptie is afhankelijk van het bezit of de verkrijging van een andere nationaliteit.

1

Het aantal kinderen dat door een adoptant mag worden geadopteerd mag niet bij wet worden beperkt.

2

Personen die kinderen hebben of kunnen krijgen, mogen op grond daarvan niet bij wet van de mogelijkheid tot adoptie van kinderen worden uitgesloten.

1

Uitsluitend de bevoegde autoriteit kan besluiten tot herroeping of vernietiging van een adoptie. De belangen van het kind vormen te allen tijde de voornaamste overweging.

2

Een adoptie kan uitsluitend op zwaarwegende, door de wet bepaalde gronden worden herroepen voordat het kind meerderjarig wordt.

3

Een verzoek om vernietiging dient te worden ingediend binnen een wettelijk voorgeschreven termijn.

1

Er kunnen regelingen worden getroffen om een adoptieprocedure te voltooien zonder dat de identiteit van de adoptant wordt bekend gemaakt aan de familie van herkomst van het kind.

2

Er dienen regelingen te worden getroffen op grond waarvan vereist of toegestaan wordt dat adoptieprocedures in beslotenheid plaatsvinden.

3

Het geadopteerde kind dient toegang te hebben tot informatie aangaande zijn afkomst die de bevoegde autoriteiten in hun bezit hebben. Indien de ouders van herkomst een wettelijk recht hebben op geheimhouding van hun identiteit is het, voor zover wettelijk toegestaan, aan de bevoegde autoriteit te bepalen of dat recht terzijde mag worden geschoven en informatie omtrent hun identiteit mag worden bekendgemaakt, daarbij de omstandigheden en de onderscheiden rechten van het kind en die van zijn ouders van herkomst in aanmerking nemend. Een geadopteerd kind dat nog niet meerderjarig is, mag daarbij op passende wijze geadviseerd worden.

4

De adoptant en het geadopteerde kind dienen een document te kunnen verkrijgen dat uittreksels uit de openbare registers bevat met verklaringen omtrent de geboortedatum en -plaats van het geadopteerde kind, waarbij het feit van de adoptie of de identiteit van zijn ouders van herkomst niet uitdrukkelijk worden vermeld. De Staten die Partij zijn kunnen besluiten deze bepaling niet toe te passen op de andere vormen van adoptie bedoeld in artikel 11, vierde lid, van dit Verdrag.

5

Met het oog op het recht van personen hun identiteit en afkomst te kennen, dient relevante informatie ter zake van een adoptie te worden verzameld en bewaard gedurende ten minste 50 jaar vanaf de datum waarop de adoptie definitief is geworden.

6

Openbare registers dienen zodanig te worden bewaard en hun inhoud dient in elk geval zodanig te worden vermenigvuldigd dat personen die geen gerechtvaardigd belang hebben belet wordt kennis te nemen van het feit of een persoon al dan niet geadopteerd is of, indien deze informatie bekend is, de identiteit van diens ouders van herkomst te achterhalen.

1

Dit Verdrag treedt ten aanzien van de Staten die er Partij bij zijn in de plaats van het Europees Verdrag inzake de adoptie van kinderen, dat op 24 april 1967 werd opengesteld voor ondertekening.

2

In de betrekkingen tussen een Partij bij dit Verdrag en een Partij bij het Verdrag van 1967 die dit Verdrag niet heeft bekrachtigd, blijft artikel 14 van het Verdrag van 1967 van toepassing.

1

Dit Verdrag staat open voor ondertekening door de lidstaten van de Raad van Europa en de niet-lidstaten die hebben deelgenomen aan de opstelling ervan.

2

Het Verdrag dient te worden bekrachtigd, aanvaard of goedgekeurd. De akten van bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring worden nedergelegd bij de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa.

3

Dit Verdrag treedt in werking op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum waarop drie ondertekenende Staten in overeenstemming met de bepalingen van het tweede lid van dit artikel hun instemming door het Verdrag te worden gebonden tot uitdrukking hebben gebracht.

4

Ten aanzien van iedere in het eerste lid genoemde Staat die daarna het feit dat hij ermee instemt door dit Verdrag te worden gebonden, tot uitdrukking brengt, treedt het Verdrag in werking op de eerste dag van de maand na het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van de nederlegging van de akte van bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring.

1

Na de inwerkingtreding van dit Verdrag kan het Comité van Ministers van de Raad van Europa, na raadpleging van de Partijen, elke Staat die geen lid is van de Raad van Europa en die niet heeft deelgenomen aan de opstelling van het Verdrag, uitnodigen tot dit Verdrag toe te treden, door een door de meerderheid als voorzien in artikel 20, onderdeel d, van het Statuut van de Raad van Europa genomen besluit en door de unanieme stemming door de vertegenwoordigers van de Verdragsluitende Staten die recht hebben op een zetel in het Comité van Ministers.

2

Ten aanzien van elke toetredende Staat treedt het Verdrag in werking op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van nederlegging van de akte van toetreding bij de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa.

1

Elke Staat kan, op het tijdstip van ondertekening of bij de nederlegging van zijn akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding, het gebied of de gebieden waarop dit Verdrag van toepassing is nader aanduiden.

2

Elke Staat die Partij is kan op een later tijdstip door middel van een verklaring gericht aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa de toepassing van dit Verdrag uitbreiden tot ieder ander grondgebied dat in de verklaring wordt genoemd en voor de internationale betrekkingen van welk grondgebied zij verantwoordelijk is of namens welk grondgebied zij bevoegd is verbintenissen aan te gaan. Ten aanzien van een dergelijk grondgebied treedt het Verdrag in werking op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van ontvangst van die verklaring door de Secretaris-Generaal.

3

Iedere krachtens de twee voorgaande leden gedane verklaring kan, met betrekking tot elk in die verklaring nader aangeduid grondgebied, worden ingetrokken door middel van een aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa gerichte kennisgeving. De intrekking wordt van kracht op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van ontvangst van de kennisgeving door de Secretaris-Generaal.

1

Voorbehouden op dit Verdrag zijn niet toegestaan, behalve ter zake van de bepalingen van artikel 5, eerste lid, onderdeel b, artikel 7, eerste lid, onderdeel a, onder ii, en eerste lid, onderdeel b, en artikel 22, derde lid.

2

Voorbehouden gemaakt door een Staat op grond van het eerste lid worden geformuleerd op het tijdstip van ondertekening of bij de nederlegging van zijn akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding.

3

Elke Staat kan een krachtens het eerste lid gemaakt voorbehoud geheel of gedeeltelijk intrekken door middel van een aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa gerichte verklaring, welke van kracht wordt op de datum van ontvangst ervan.

1

Iedere Staat die Partij is kan dit Verdrag te allen tijde opzeggen door middel van een kennisgeving gericht aan de Secretaris-Generaal van de Raad van Europa.

2

Deze opzegging wordt van kracht op de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van een tijdvak van drie maanden na de datum van ontvangst van de kennisgeving door de Secretaris-Generaal.