De Regering van het Koninkrijk der Nederlanden en
De Regering van het Koninkrijk Marokko,
Gezien de vriendschappelijke betrekkingen die tussen beide landen bestaan, alsmede hun beider belangen op het gebied van de arbeidsvoorziening,
Erkennende dat het in het belang van beide landen is de tewerkstelling van Marokkaanse werknemers in Nederland te bevorderen,
Verlangende de voorwaarden van aanwerving en tewerkstelling alsmede de arbeidsvoorwaarden van de Marokkaanse onderdanen in Nederland te regelen,
Zijn als volgt overeengekomen:
Terzake van de aanwerving en de tewerkstelling van Marokkaanse werknemers in Nederland zijn bevoegd:
aan Marokkaanse zijde, „le Service de la main d'oeuvre du Ministère du Travail et des Questions Sociales” te Rabat, hierna te noemen „de Dienst”;
aan Nederlandse zijde, het Directoraat-Generaal voor de Arbeidsvoorziening van het Ministerie van Sociale Zaken en Volksgezondheid te Leidschendam, hierna te noemen „het Directoraat-Generaal”.
Opdat de bevoegde Marokkaanse autoriteiten tijdig de nodige voorzieningen kunnen treffen en aan de aanvragen kunnen voldoen verstrekt het Directoraat-Generaal aan de Dienst inlichtingen over de geraamde behoeften aan Marokkaanse werknemers van het Nederlandse bedrijfsleven. De Dienst kan het Directoraat-Generaal op de hoogte brengen van het totale aanbod van Marokkaanse werknemers.
Het Directoraat-Generaal verschaft bij inwerkingtreding van deze Overeenkomst ter zake van de algemene loon- en arbeidsvoorwaarden, de sociale voorzieningen, alsmede over de levensomstandigheden, alle inlichtingen die kunnen strekken tot voorlichting van de betrokken werknemers.
Deze inlichtingen dienen in het bijzonder alle gegevens te behelzen betreffende het gemiddelde loon en de gemiddelde arbeidsduur in de verschillende sectoren van het Nederlandse bedrijfsleven, alsmede betreffende de bedragen die wegens belastingen, premies voor sociale verzekeringen enz., worden ingehouden op het loon, alsmede alle inlichtingen betreffende prijzen en kosten van levensonderhoud in het algemeen. Aanvullende inlichtingen zullen worden verstrekt in geval van belangrijke veranderingen of op verzoek van de Dienst, evenals wijzigingen die betrekking hebben op de toelatingsvoorwaarden en op de bepalingen betreffende de gezinshereniging.
Rekening houdende met de overeenkomstig artikel 2 verstrekte inlichtingen geeft het Directoraat-Generaal aan de Dienst kennis van de aanbiedingen van werk der Nederlandse werkgevers.
De leeftijdsgrenzen waarbinnen Marokkaanse werknemers werk in Nederland kunnen krijgen, zijn als volgt vastgesteld:
van 21 tot 35 jaar voor ongeschoolde werknemers;
van 23 tot 45 jaar voor geschoolde en gespecialiseerde werknemers.
Deze leeftijdsgrenzen kunnen worden gewijzigd voor op naam aangevraagde werknemers of, in bijzondere gevallen, in onderling overleg tussen de Dienst en het Directoraat-Generaal.
De Dienst draagt zorg voor het onderzoek naar de gezondheidstoestand der kandidaten die zich voor tewerkstelling in Nederland aanbieden. De Dienst stelt een onderzoek in naar de vakbekwaamheid van de kandidaten en terzake van andere door het Directoraat-Generaal gestelde bijzondere voorwaarden.
De uitslag van dit onderzoek, waaraan iedere kandidaat zich dient te onderwerpen wordt vermeld op in gezamenlijk overleg vastgestelde formulieren.
De Dienst draagt er zorg voor, dat werknemers die niet beschikken over een blanco uittreksel uit het strafregister of van wie het slechte morele of maatschappelijke gedrag bekend is, niet worden voorgedragen.
De selectie met betrekking tot de vakbekwaamheid van de kandidaten dient te worden uitgevoerd op basis hetzij van lichamelijke geschiktheid, hetzij van het arbeidsverleden van de kandidaten, hetzij van getuigschriften inzake de opleiding die zij hebben ontvangen, terwijl rekening wordt gehouden met de bijzondere voorwaarden van de aanbiedingen van werk.
Het Directoraat-Generaal kan een delegatie naar Marokko zenden die belast is met de eindselectie van de door de Dienst voorgedragen kandidaten.
Om genoemde delegatie - die zich zowel duurzaam als tijdelijk in Marokko kan ophouden - in staat te stellen op snelle en doeltreffende wijze het noodzakelijke onderzoek te verrichten stelt de Dienst in de in onderling overleg aan te wijzen selectieplaatsen aan de delegatie lokaliteiten en andere voor haar werkzaamheden nodige faciliteiten ter beschikking.
Het Directoraat-Generaal doet zo spoedig mogelijk aan de Dienst een lijst van definitief aanvaarde kandidaten toekomen.
Voor iedere werknemer die definitief voor tewerkstelling in Nederland is aangenomen, zendt het Directoraat-Generaal de Dienst een arbeidsovereenkomst, ondertekend door de werkgever en gesteld in de talen van beide landen, overeenkomstig een in onderling overleg vastgesteld model, waarin de onderscheiden rechten en verplichtingen van de werkgever en de werknemer zijn vastgesteld. De arbeidsovereenkomst dient door de werknemer voor zijn vertrek uit Marokko te worden ondertekend.
De werknemer moet in het bezit zijn:
van een document dat inlichtingen bevat nopens zijn burgerlijke staat en de in leven zijnde kinderen die te zijnen laste komen. Een copie van dit document wordt aan de bevoegde Nederlandse instantie gezonden.
van een blanco uittreksel uit het strafregister, als bedoeld in artikel 5, of bij gebreke daarvan, van een officiële verklaring van goed en zedelijk gedrag;
van een document waaruit blijkt dat hij het medische onderzoek, als bedoeld in artikel 5, met gunstig gevolg heeft ondergaan.
Na de ontvangst van de arbeidsovereenkomst, bedoeld in artikel 8, dragen de Marokkaanse autoriteiten er zorg voor dat de werknemer in het bezit wordt gesteld van alle vereiste documenten, met name een paspoort waarvan de geldigheidsduur ten minste één jaar bedraagt.
Voorts moeten deze werknemers in het bezit zijn van een visum geldig voor Nederland, genoemd „machtiging tot voorlopig verblijf”. Deze machtiging wordt kosteloos verstrekt door - of vanwege - de bevoegde Nederlandse diplomatieke of consulaire vertegenwoordiger in Marokko door middel van het stellen van een aantekening in het paspoort.
De Dienst draagt er zorg voor, dat de aangeworven werknemers aanwezig zijn op de met het Directoraat-Generaal overeengekomen data en plaatsen van vertrek naar Nederland.
Na aankomst in Nederland van de in dienst genomen werknemers verlenen de bevoegde Nederlandse autoriteiten zo spoedig mogelijk alle faciliteiten ter verkrijging van de benodigde werk- en verblijfsvergunningen.
Uitsluitend in gevallen, waarin de arbeidsongeschiktheid van de werknemer bij de uitoefening van zijn werk duidelijk blijkt, kunnen de Nederlandse werkgevers weigeren de arbeidsovereenkomst met een door het Directoraat-Generaal of de delegatie aangeworven werknemer voort te zetten. In die gevallen dienen de Nederlandse arbeidsbureaus zich te beijveren aan de betrokkenen een met hun vakbekwaamheid overeenkomende betrekking aan te bieden.
In geval van contractbreuk door de werknemer, welke door de Directeur van het Gewestelijk Arbeidsbureau gerechtvaardigd wordt geacht, heeft de werknemer, onverminderd de rechten die hij krachtens de Nederlandse wetgeving kan doen gelden, de mogelijkheid een nieuwe overeenkomst met een andere onderneming te sluiten.
In geval van contractbreuk door de werkgever, welke door de Directeur van het Gewestelijk Arbeidsbureau niet gerechtvaardigd wordt geacht, heeft de werknemer, onverminderd de rechten die hij krachtens de Nederlandse wetgeving kan doen gelden, de mogelijkheid een nieuwe overeenkomst met een andere onderneming aan te gaan, of indien hij zulks wenst, te worden gerepatrieerd op kosten van de werkgever. In deze gevallen verleent het Directoraat-Generaal hem de nodige medewerking.
De kosten van de in artikel 5 bedoelde selectie zijn voor Marokkaanse rekening; hieronder zijn begrepen de kosten van de medische keuring en het onderzoek naar de vakbekwaamheid van de werknemers, de reiskosten van de werknemers van hun woonplaatsen naar de plaatsen waar de onderzoeken plaats vinden en de kosten van hun voeding en onderdak gedurende het verblijf in de selectieplaatsen.
Het Directoraat-Generaal zendt rechtstreeks, onder overlegging van een copie aan de Ambassade van het Koninkrijk Marokko, aan de Dienst lijsten van de in Nederland in het kader van deze overeenkomst aangekomen werknemers, met opgave van het adres van de werkgever en het eerste adres van iedere werknemer.
Indien geen delegatie naar Marokko wordt gezonden, zendt het Directoraat-Generaal de aanbiedingen van werk rechtstreeks aan de Dienst toe.
De Marokkaanse werknemers worden in Nederland tewerkgesteld op dezelfde loon- en arbeidsvoorwaarden (met inbegrip van de betaalde vakanties) als die welke voor de Nederlandse werknemers gelden, en wel volgens wettelijke bepalingen, collectieve arbeidsovereenkomsten, beroepsgebruiken en plaatselijke gewoonten.
Zij genieten dezelfde rechten en dezelfde bescherming als de Nederlanders zowel wat de toepassing van de wetten inzake arbeidshygiëne en arbeidsbescherming, als wat de huisvesting betreft.
Zij genieten de voordelen die de Nederlandse wetgeving inzake sociale zekerheid (met inbegrip van de kinderbijslag) toekent aan Nederlandse werknemers, voorzover zij voldoen aan de in deze wetgeving gestelde voorwaarden.
De Marokkaanse werknemers die in Nederland werkzaam en gevestigd zijn kunnen zich door hun gezin doen volgen vanaf het ogenblik waarop zij gedurende twee jaar hebben gewerkt en op voorwaarde dat zij beschikken over een door de Nederlandse autoriteiten als normaal beschouwde huisvesting voor hen en hun gezin. Het gezin bestaat uit de echtgenote en de minderjarige te zijnen laste komende kinderen.
De Marokkaanse werknemers kunnen het totale bedrag van hun spaargelden naar Marokko overmaken binnen het kader van de in Nederland geldende wettelijke regelingen.
De bevoegde Nederlandse autoriteiten en de Nederlandse werkgevers verschaffen aan de Marokkaanse werknemers alle noodzakelijke hulp teneinde hen vertrouwd te maken met de nieuwe omgeving waarin zij zich bevinden, vooral in de beginperiode van hun tewerkstelling.
Alle geëigende maatregelen worden door de bedrijven genomen om de werknemers geleidelijk aan te passen aan de werkzaamheden die zij zullen moeten verrichten en om hun alle nodige inlichtingen te geven wat betreft de bestaande beloningstelsels en het indienen van eventuele klachten.
De bevoegde autoriteiten van beide Overeenkomstsluitende Partijen zullen alle initiatieven van maatschappelijke en godsdienstige organisaties, zowel Nederlandse als Marokkaanse, die ten doel hebben aanpassing van de Marokkaanse werknemers te vergemakkelijken, welwillend in overweging nemen en bevorderen. De samenwerking tussen de hierboven genoemde Marokkaanse en Nederlandse organisaties zal eveneens worden vergemakkelijkt.
Bij beëindiging van de arbeidsovereenkomst zal de werknemer Nederland verlaten, tenzij zijn arbeidsovereenkomst verlengd wordt of tenzij hij met goedkeuring van de Nederlandse autoriteiten een andere betrekking aanvaardt.
In geval van sluiting van een nieuwe overeenkomst zal het verzoek tot verlenging van de werkvergunning worden ingediend hetzij door de werkgever hetzij door de werknemer.
Bij beëindiging of verbreking van de arbeidsovereenkomst komen de kosten van repatriëring ten laste van de Nederlandse werkgever. Deze kosten komen echter voor rekening van de werknemer, indien de verbreking het gevolg is van een door hem begane ernstige fout, of indien de werknemer de arbeidsovereenkomst om niet gerechtvaardigde redenen heeft beëindigd; het is de taak van het arbeidsbureau binnen welks gewest zich de plaats van tewerkstelling bevindt, terzake de beslissing te nemen.
Indien de arbeidsovereenkomst, als bedoeld in artikel 8, wordt verlengd, neemt de werkgever, als de werknemer zijn vakantie in Marokko wenst door te brengen, de kosten van de heen- en terugreis voor zijn rekening. Bij verdere verlengingen van de arbeidsovereenkomst verliest dit voorrecht zijn verplicht karakter. Als de verlenging plaats heeft, zonder dat de vakantie in Marokko wordt doorgebracht, komen na beëindiging van de arbeidsovereenkomst de kosten van repatriëring voor rekening van de werkgever, mits de repatriëring plaats heeft binnen twee weken na beëindiging van de arbeidsovereenkomst.
De bevoegde Marokkaanse autoriteiten treffen alle vereiste maatregelen om het reizen naar Nederland te verhinderen van werkzoekende Marokkanen, die niet in het kader van deze Overeenkomst zijn aangeworven.
De Marokkaanse Regering zal de Marokkaanse onderdanen die zich in Nederland bevinden en aan wie het uit hoofde van de Nederlandse vreemdelingenvoorschriften niet of niet langer is toegestaan in Nederland te verblijven te allen tijde zonder formaliteiten toelaten. Genoemde Regering zal de afgifte van reisdocumenten en van de transitvisa benodigd voor de terugreis naar Marokko, bevorderen.
Er wordt een Gemengde Commissie ingesteld bestaande uit ten hoogste drie vertegenwoordigers van iedere Partij. Iedere afvaardiging kan door deskundigen worden bijgestaan.
De Gemengde Commissie is belast met:
het toezicht op de uitvoering van deze Overeenkomst. Zij tracht de moeilijkheden, die uit de toepassing van deze Overeenkomst kunnen voortvloeien, uit de weg te ruimen en er een oplossing voor te vinden voorzover tussen de Dienst en het Directoraat-Generaal geen overeenstemming is bereikt. Zij kan zich bovendien bezighouden met vraagstukken van algemene aard betreffende de aanwerving en de tewerkstelling in Nederland van Marokkaanse werknemers. Zij doet aan beide Partijen voorstellen inzake de door haar in behandeling genomen aangelegenheden.
het voorstellen, in voorkomende gevallen, van wijzigingen van deze Overeenkomst.
het doen van voorstellen nopens de aanpassing van de voorwaarden vervat in deze Overeenkomst en die welke voorkomen in de multilaterale overeenkomsten die later tussen beide Regeringen kunnen worden gesloten. De Commissie kan nuttige suggesties doen, teneinde de samenwerking tussen Marokko en Nederland op het terrein dat door deze Overeenkomst wordt bestreken te verbeteren.
Wat het Koninkrijk der Nederlanden betreft, is deze Overeenkomst alleen van toepassing op het in Europa gelegen grondgebied van het Koninkrijk.
De Nederlandse Regering bevordert dat de door deze Overeenkomst verleende rechten en voorzieningen aan de in Nederland werkzame Marokkanen worden uitgebreid tot de Marokkaanse werknemers die eerder zijn binnengekomen.
Alleen door de Marokkaanse en Nederlandse Regeringen aangewezen vertegenwoordigers of andere behoorlijk tot dit doel gemachtigde personen kunnen Marokkaanse werknemers voor Nederlandse bedrijven aanwerven.
TEN BLIJKE WAARVAN de ondergetekenden, daartoe behoorlijk gemachtigd, deze Overeenkomst hebben ondertekend.
GEDAAN te 's-Gravenhage, de 14 mei 1969, in tweevoud in de Nederlandse en in de Franse taal, zijnde beide teksten gelijkelijk authentiek.
Voor de Regering van het Koninkrijk der Nederlanden,
(w.g.) J. LUNS
Voor de Regering van het Koninkrijk Marokko,
(w.g.) BENSALEM GUESSOUS