Sa Majesté la Reine des Pays-Bas et le Président de la République des Etats-Unis du Brésil, désireux d'assurer, au moyen d'un accord, l'assistance judiciaire gratuite réciproque à leurs nationaux, ont résolu, dans ce but, de conclure une Convention d'Assistance Judiciaire gratuite et, à cette fin, ont désigné leurs Plénipotentiaires, à savoir:
Sa Majesté la Reine des Pays-Bas, Son Excellence Jonkheer Marc Willem van Weede, Ambassadeur extraordinaire et plénipotentiaire des Pays-Bas à Rio de Janeiro; et
Son Excellence Monsieur le Président de la République des Etats-Unis du Brésil, Son Excellence Monsieur Francisco Negrão de Lima, Ministre des Relations Extérieures,
Lesquels, après avoir échangé leurs Pleins Pouvoirs, trouvés en bonne et due forme, sont convenus de ce qui suit:
Les nationaux de chacune des Hautes Parties Contractantes jouiront, sur le territoire de l'autre, du bénéfice de l'assistance judiciaire gratuite; celle-ci sera accordée dans les mêmes conditions en matière de législation pénale, civile, militaire et du travail devant les tribunaux aux nationaux de chacune des Hautes Parties Contractantes.
La personne se trouvant au Brésil, qui sollicite le bénéfice de l'assistance judiciaire gratuite devra prouver, au moyen d'un certificat délivré au Brésil par l'autorité de la Police ou par le Préfet Municipal, que sa situation financière ne lui permet ni de supporter les frais du procès ni de payer les honoraires d'un avocat sans compromettre sa subsistance et celle de sa famille. Dans le District Fédéral et dans les capitales des Etats et Territoires, le certificat pourra être délivré par les autorités expressément désignées par le Préfet.
La personne résidant aux Pays-Bas, qui sollicite le bénéfice de l'assistance judiciaire gratuite devra prouver ne pas pouvoir faire face aux frais d'une procédure judiciaire et aux honoraires d'un avocat, par une déclaration délivrée par les autorités municipales contenant pour autant que possible des données relatives à la profession, à la famille, aux revenus et au patrimoine de l'intéressé. Lorsque le requérant ne réside pas aux Pays-Bas, il doit produire des documents analogues à ceux mentionnés ci-dessus.
Si, dans la localité, il n'y a pas d'autorité habilitée à délivrer le certificat visé dans le précédent article, le certificat sera remplacé par une déclaration émanant d'un fonctionnaire consulaire ou de la Mission Diplomatique du pays du requérant.
Au cas où le requérant ne résiderait pas sur le territoire d'une des Hautes Parties Contractantes, les documents justificatifs de son indigence seront ceux exigés par la loi du pays où il réside. Si dans ce pays aucune loi ne règle la question ou s'il n'est pas possible de se conformer à la loi qui y est en vigueur, il joint à sa demande une déclaration faite devant le fonctionnaire consulaire du ressort de sa résidence; cette déclaration contient l'indication de la résidence du requérant et l'énumération détaillée de ses moyens d'existence et de ses charges.
Si le requérant ne réside pas dans le pays dont il sollicite l'assistance judiciaire gratuite, il appartiendra au fonctionnaire consulaire ou à la Mission Diplomatique du pays destinataire de légaliser gratuitement le certificat délivré par l'autorité compétente locale de la résidence du requérant.
La demande d'assistance judiciaire gratuite, qui sera adressée, au Brésil, au juge compétent en la matière, et, aux Pays-Bas, au Bureau de l'assistance judiciaire soit en matière pénale soit en matière civile du lieu où l'assistance doit être accordée, sera régie par la loi locale et le requérant bénéficiera des avantages accordés aux nationaux par cette loi.
Toutes les décisions, tous les certificats, documents et actes se rapportant à la demande et à l'octroi de l'assistance judiciaire gratuite seront exempts de frais, taxes et charges quelconques.
En ce qui concerne le Royaume des Pays-Bas, la présente Convention ne sera applicable qu'au territoire en Europe. Elle pourra, telle quelle ou avec des modifications appropriées, être étendue au Surinam, aux Antilles Néerlandaises ou à la Nouvelle Guinée Néerlandaise. Sur cette extension, les deux Hautes Parties Contractantes s'entendront par un échange de notes.
La présente Convention sera ratifiée après qu'auront été remplies les formalités légales en usage sur le territoire de chacune des Hautes Parties Contractantes et elle entrera en vigueur un mois après l'échange des instruments de ratification, échange qui aura lieu à La Haye dans le plus court délai possible.
EN FOI DE QUOI, les Plénipotentiaires ci-dessus nommés ont signé la présente Convention et y ont apposé leurs sceaux.
FAIT à Rio de Janeiro, le 16 mars 1959, en double exemplaire en langue française.
(s.) M. W. VAN WEEDE
(s.) FRANCISCO NEGRÃO DE LIMA
Hare Majesteit de Koningin der Nederlanden en de President van de Republiek der Verenigde Staten van Brazilië,
verlangende door middel van een verdrag wederkerig kosteloze rechtsbijstand aan hun onderdanen te verzekeren,
hebben te dien einde besloten een Verdrag betreffende kosteloze rechtsbijstand te sluiten en hebben daartoe hun Gevolmachtigden aangewezen, te weten:
Hare Majesteit de Koningin der Nederlanden, Zijne Excellentie Jonkheer Mare Willem van Weede, buitengewoon en gevolmachtigd Ambassadeur der Nederlanden te Rio de Janeiro; en
Zijne Excellentie de President van de Republiek der Verenigde Staten van Brazilië, Zijne Excellentie de Heer Francisco Negrão de Lima, Minister van Buitenlandse Zaken,
die, na hun in goede en behoorlijke vorm bevonden volmachten te hebben uitgewisseld, het volgende zijn overeengekomen:
De onderdanen van elk der Hoge Verdragsluitende Partijen zullen op het grondgebied van de andere kosteloze rechtsbijstand genieten; deze zal onder dezelfde voorwaarden op het stuk van de strafwetgeving en de burgerlijke, militaire en arbeidswetgeving voor de rechterlijke colleges worden verleend aan de onderdanen van elk der Hoge Verdragsluitende Partijen.
Hij die zich in Brazilië bevindt en die kosteloze rechtsbijstand verzoekt, zal moeten aantonen, door middel van een in Brazilië door de politieautoriteiten of het hoofd der gemeente afgegeven bewijs, dat zijn financiële omstandigheden hem niet veroorloven de proceskosten en het honorarium van een advocaat te betalen zonder zijn bestaan en dat van zijn gezin in gevaar te brengen. In het Federale District en in de hoofdsteden der Staten en Gebieden zal de verklaring kunnen worden afgegeven door uitdrukkelijk door het Hoofd der gemeente aangewezen autoriteiten.
Hij die in Nederland verblijft en die kosteloze rechtsbijstand verzoekt, zal moeten bewijzen niet de kosten van een proces en het honorarium van een advocaat te kunnen betalen, door middel van een bewijs afgegeven door de gemeentelijke autoriteiten, behelzende voor zover mogelijk gegevens betreffende het beroep, het gezin, de inkomsten en het vermogen van de belanghebbende. Wanneer de verzoeker niet in Nederland verblijft, moet hij bescheiden overleggen van gelijke aard als de hierboven genoemde.
Indien ter plaatse geen autoriteit aanwezig is, bevoegd tot het afgeven van het bewijs in het vorige artikel bedoeld, wordt dit bewijs vervangen door een verklaring afkomstig van een consulaire ambtenaar of de diplomatieke vertegenwoordiging van het land van de verzoeker.
In het geval dat de verzoeker niet verblijft op het grondgebied van een der Hoge Verdragsluitende Partijen, zullen als bewijs van zijn behoeftigheid de bescheiden dienen, die vereist zijn krachtens de wetgeving van het land waar hij verblijft. Indien in dit land geen wetgeving op dit gebied bestaat of wanneer het niet mogelijk is aan de daar geldende wetgeving te voldoen, zal hij bij zijn verzoek een verklaring voegen, afgelegd voor de consulaire ambtenaar binnen wiens ressort zijn verblijfplaats is gelegen; deze verklaring bevat een aanduiding van de verblijfplaats van de verzoeker en een uitvoerig overzicht van zijn bestaansmiddelen en zijn lasten.
Indien de verzoeker niet verblijft in het land waar hij kosteloze bijstand inroept, moet de verklaring, afgegeven door de bevoegde plaatselijke autoriteit van de verblijfplaats van de verzoeker, kosteloos worden gelegaliseerd door een consulaire ambtenaar of de diplomatieke vertegenwoordiging van het land tot hetwelk het verzoek is gericht.
Het verzoek om kosteloze rechtsbijstand moet in Brazilië worden gericht tot de ter zake bevoegde rechter en in Nederland hetzij tot het bureau voor rechtsbijstand in strafzaken, hetzij tot het bureau van consultatie in burgerlijke zaken van de plaats waar de bijstand moet worden verleend, en zal beheerst worden door de ter plaatse geldende wetgeving; de verzoeker zal de voorrechten genieten die deze wetgeving aan de eigen onderdanen toekent.
Alle beschikkingen, bewijzen, bescheiden en akten betreffende het aanvragen en verlenen van kosteloze rechtsbijstand zullen vrijgesteld zijn van kosten, rechten en heffingen hoe ook genaamd.
Wat betreft het Koninkrijk der Nederlanden zal dit Verdrag slechts gelden voor het grondgebied in Europa. Het zal, hetzij ongewijzigd hetzij met de vereiste wijzigingen, kunnen worden uitgebreid tot Suriname, de Nederlandse Antillen of Nederlands-Nieuw-Guinea. De Hoge Verdragsluitende Partijen zullen zich over deze uitbreiding verstaan door middel van een notawisseling.
Dit Verdrag zal worden bekrachtigd nadat aan de voor het gebied van elk der Hoge Verdragsluitende Partijen geldende wettelijke vereisten zal zijn voldaan en het zal in werking treden één maand na de uitwisseling van de akten van bekrachtiging, die zo spoedig mogelijk te 's-Gravenhage zal plaats hebben.
TEN BLIJKE WAARVAN de hierboven genoemde Gevolmachtigden dit Verdrag hebben ondertekend en van hun zegel voorzien.
GEDAAN te Rio de Janeiro, de 16de maart 1959, in tweevoud, in de Franse taal.
(w.g.) M. W. VAN WEEDE
(w.g.) FRANCISCO NEGRÃO DE LIMA