Tweede Protocol bij het Haags Verdrag van 1954 inzake de bescherming van culturele goederen in geval van een gewapend conflict

1

In addition to the provisions which shall apply in time of peace, this Protocol shall apply in situations referred to in Article 18 paragraphs 1 and 2 of the Convention and in Article 22 paragraph 1.

2

When one of the parties to an armed conflict is not bound by this Protocol, the Parties to this Protocol shall remain bound by it in their mutual relations. They shall furthermore be bound by this Protocol in relation to a State party to the conflict which is not bound by it, if the latter accepts the provisions of this Protocol and so long as it applies them.

1

Without prejudice to the provisions of Articles 4 and 5 of the Convention, a Party in occupation of the whole or part of the territory of another Party shall prohibit and prevent in relation to the occupied territory:

• a)

  any illicit export, other removal or transfer of ownership of cultural property;

• b)

  any archaeological excavation, save where this is strictly required to safeguard, record or preserve cultural property;

• c)

  any alteration to, or change of use of, cultural property which is intended to conceal or destroy cultural, historical or scientific evidence.

2

Any archaeological excavation of, alteration to, or change of use of, cultural property in occupied territory shall, unless circumstances do not permit, be carried out in close co-operation with the competent national authorities of the occupied territory.

1

Each Party should submit to the Committee a list of cultural property for which it intends to request the granting of enhanced protection.

2

The Party which has jurisdiction or control over the cultural property may request that it be included in the List to be established in accordance with Article 27 sub-paragraph 1b). This request shall include all necessary information related to the criteria mentioned in Article 10. The Committee may invite a Party to request that cultural property be included in the List.

3

Other Parties, the International Committee of the Blue Shield and other non-governmental organisations with relevant expertise may recommend specific cultural property to the Committee. In such cases, the Committee may decide to invite a Party to request inclusion of that cultural property in the List.

4

Neither the request for inclusion of cultural property situated in a territory, sovereignty or jurisdiction over which is claimed by more than one State, nor its inclusion, shall in any way prejudice the rights of the parties to the dispute.

5

Upon receipt of a request for inclusion in the List, the Committee shall inform all Parties of the request. Parties may submit representations regarding such a request to the Committee within sixty days. These representations shall be made only on the basis of the criteria mentioned in Article 10. They shall be specific and related to facts. The Committee shall consider the representations, providing the Party requesting inclusion with a reasonable opportunity to respond before taking the decision. When such representations are before the Committee, decisions for inclusion in the List shall be taken, notwithstanding Article 26, by a majority of four-fifths of its members present and voting.

6

In deciding upon a request, the Committee should ask the advice of governmental and non-governmental organisations, as well as of individual experts.

7

A decision to grant or deny enhanced protection may only be made on the basis of the criteria mentioned in Article 10.

8

In exceptional cases, when the Committee has concluded that the Party requesting inclusion of cultural property in the List cannot fulfil the criteria of Article 10 sub-paragraph b), the Committee may decide to grant enhanced protection, provided that the requesting Party submits a request for international assistance under Article 32.

9

Upon the outbreak of hostilities, a Party to the conflict may request, on an emergency basis, enhanced protection of cultural property under its jurisdiction or control by communicating this request to the Committee. The Committee shall transmit this request immediately to all Parties to the conflict. In such cases the Committee will consider representations from the Parties concerned on an expedited basis. The decision to grant provisional enhanced protection shall be taken as soon as possible and, notwithstanding Article 26, by a majority of four-fifths of its members present and voting. Provisional enhanced protection may be granted by the Committee pending the outcome of the regular procedure for the granting of enhanced protection, provided that the provisions of Article 10 sub-paragraphs a) and c) are met.

10

Enhanced protection shall be granted to cultural property by the Committee from the moment of its entry in the List.

11

The Director-General shall, without delay, send to the Secretary-General of the United Nations and to all Parties notification of any decision of the Committee to include cultural property on the List.

1

Cultural property under enhanced protection shall only lose such protection:

• a)

  if such protection is suspended or cancelled in accordance with Article 14; or

• b)

  if, and for as long as, the property has, by its use, become a military objective.

2

In the circumstances of sub-paragraph 1b), such property may only be the object of attack if:

• a)

  the attack is the only feasible means of terminating the use of the property referred to in sub-paragraph 1b);

• b)

  all feasible precautions are taken in the choice of means and methods of attack, with a view to terminating such use and avoiding, or in any event minimising, damage to the cultural property;

• c)

  unless circumstances do not permit, due to requirements of immediate self-defence:

  • (i)

    the attack is ordered at the highest operational level of command;

  • (ii)

    effective advance warning is issued to the opposing forces requiring the termination of the use referred to in sub-paragraph 1b); and

  • (iii)

    reasonable time is given to the opposing forces to redress the situation.

1

Where cultural property no longer meets any one of the criteria in Article 10 of this Protocol, the Committee may suspend its enhanced protection status or cancel that status by removing that cultural property from the List.

2

In the case of a serious violation of Article 12 in relation to cultural property under enhanced protection arising from its use in support of military action, the Committee may suspend its enhanced protection status. Where such violations are continuous, the Committee may exceptionally cancel the enhanced protection status by removing the cultural property from the List.

3

The Director-General shall, without delay, send to the Secretary-General of the United Nations and to all Parties to this Protocol notification of any decision of the Committee to suspend or cancel the enhanced protection of cultural property.

4

Before taking such a decision, the Committee shall afford an opportunity to the Parties to make their views known.

1

Any person commits an offence within the meaning of this Protocol if that person intentionally and in violation of the Convention or this Protocol commits any of the following acts:

• a)

  making cultural property under enhanced protection the object of attack;

• b)

  using cultural property under enhanced protection or its immediate surroundings in support of military action;

• c)

  extensive destruction or appropriation of cultural property protected under the Convention and this Protocol;

• d)

  making cultural property protected under the Convention and this Protocol the object of attack;

• e)

  theft, pillage or misappropriation of, or acts of vandalism directed against cultural property protected under the Convention.

2

Each Party shall adopt such measures as may be necessary to establish as criminal offences under its domestic law the offences set forth in this Article and to make such offences punishable by appropriate penalties. When doing so, Parties shall comply with general principles of law and international law, including the rules extending individual criminal responsibility to persons other than those who directly commit the act.

1

Without prejudice to paragraph 2, each Party shall take the necessary legislative measures to establish its jurisdiction over offences set forth in Article 15 in the following cases:

• a)

  when such an offence is committed in the territory of that State;

• b)

  when the alleged offender is a national of that State;

• c)

  in the case of offences set forth in Article 15 sub-paragraphs a) to c), when the alleged offender is present in its territory.

2

With respect to the exercise of jurisdiction and without prejudice to Article 28 of the Convention:

• a)

  this Protocol does not preclude the incurring of individual criminal responsibility or the exercise of jurisdiction under national and international law that may be applicable, or affect the exercise of jurisdiction under customary international law;

• b)

  except in so far as a State which is not Party to this Protocol may accept and apply its provisions in accordance with Article 3 paragraph 2, members of the armed forces and nationals of a State which is not Party to this Protocol, except for those nationals serving in the armed forces of a State which is a Party to this Protocol, do not incur individual criminal responsibility by virtue of this Protocol, nor does this Protocol impose an obligation to establish jurisdiction over such persons or to extradite them.

1

The Party in whose territory the alleged offender of an offence set forth in Article 15 sub-paragraphs 1 a) to c) is found to be present shall, if it does not extradite that person, submit, without exception whatsoever and without undue delay, the case to its competent authorities, for the purpose of prosecution, through proceedings in accordance with its domestic law or with, if applicable, the relevant rules of international law.

2

Without prejudice to, if applicable, the relevant rules of international law, any person regarding whom proceedings are being carried out in connection with the Convention or this Protocol shall be guaranteed fair treatment and a fair trial in accordance with domestic law and international law at all stages of the proceedings, and in no cases shall be provided guarantees less favorable to such person than those provided by international law.

1

The offences set forth in Article 15 sub-paragraphs 1 a) to c) shall be deemed to be included as extraditable offences in any extradition treaty existing between any of the Parties before the entry into force of this Protocol. Parties undertake to include such offences in every extradition treaty to be subsequently concluded between them.

2

When a Party which makes extradition conditional on the existence of a treaty receives a request for extradition from another Party with which it has no extradition treaty, the requested Party may, at its option, consider the present Protocol as the legal basis for extradition in respect of offences as set forth in Article 15 sub-paragraphs 1 a) to c).

3

Parties which do not make extradition conditional on the existence of a treaty shall recognise the offences set forth in Article 15 sub-paragraphs 1 a) to c) as extraditable offences between them, subject to the conditions provided by the law of the requested Party.

4

If necessary, offences set forth in Article 15 sub-paragraphs 1 a) to c) shall be treated, for the purposes of extradition between Parties, as if they had been committed not only in the place in which they occurred but also in the territory of the Parties that have established jurisdiction in accordance with Article 16 paragraph 1.

1

Parties shall afford one another the greatest measure of assistance in connection with investigations or criminal or extradition proceedings brought in respect of the offences set forth in Article 15, including assistance in obtaining evidence at their disposal necessary for the proceedings.

2

Parties shall carry out their obligations under paragraph 1 in conformity with any treaties or other arrangements on mutual legal assistance that may exist between them. In the absence of such treaties or arrangements, Parties shall afford one another assistance in accordance with their domestic law.

1

For the purpose of extradition, offences set forth in Article 15 sub-paragraphs 1 a) to c), and for the purpose of mutual legal assistance, offences set forth in Article 15 shall not be regarded as political offences nor as offences connected with political offences nor as offences inspired by political motives. Accordingly, a request for extradition or for mutual legal assistance based on such offences may not be refused on the sole ground that it concerns a political offence or an offence connected with a political offence or an offence inspired by political motives.

2

Nothing in this Protocol shall be interpreted as imposing an obligation to extradite or to afford mutual legal assistance if the requested Party has substantial grounds for believing that the request for extradition for offences set forth in Article 15 sub-paragraphs 1 a) to c) or for mutual legal assistance with respect to offences set forth in Article 15 has been made for the purpose of prosecuting or punishing a person on account of that person's race, religion, nationality, ethnic origin or political opinion or that compliance with the request would cause prejudice to that person's position for any of these reasons.

1

This Protocol shall apply in the event of an armed conflict not of an international character, occurring within the territory of one of the Parties.

2

This Protocol shall not apply to situations of internal disturbances and tensions, such as riots, isolated and sporadic acts of violence and other acts of a similar nature.

3

Nothing in this Protocol shall be invoked for the purpose of affecting the sovereignty of a State or the responsibility of the government, by all legitimate means, to maintain or re-establish law and order in the State or to defend the national unity and territorial integrity of the State.

4

Nothing in this Protocol shall prejudice the primary jurisdiction of a Party in whose territory an armed conflict not of an international character occurs over the violations set forth in Article 15.

5

Nothing in this Protocol shall be invoked as a justification for intervening, directly or indirectly, for any reason whatever, in the armed conflict or in the internal or external affairs of the Party in the territory of which that conflict occurs.

6

The application of this Protocol to the situation referred to in paragraph 1 shall not affect the legal status of the parties to the conflict.

7

UNESCO may offer its services to the parties to the conflict.

1

The Meeting of the Parties shall be convened at the same time as the General Conference of UNESCO, and in co-ordination with the Meeting of the High Contracting Parties, if such a meeting has been called by the Director-General.

2

The Meeting of the Parties shall adopt its Rules of Procedure.

3

The Meeting of the Parties shall have the following functions:

• a)

  to elect the Members of the Committee, in accordance with Article 24 paragraph 1;

• b)

  to endorse the Guidelines developed by the Committee in accordance with Article 27 sub-paragraph 1a);

• c)

  to provide guidelines for, and to supervise the use of the Fund by the Committee;

• d)

  to consider the report submitted by the Committee in accordance with Article 27 sub-paragraph 1d);

• e)

  to discuss any problem related to the application of this Protocol, and to make recommendations, as appropriate.

4

At the request of at least one-fifth of the Parties, the Director-General shall convene an Extraordinary Meeting of the Parties.

1

The Committee for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict is hereby established. It shall be composed of twelve Parties which shall be elected by the Meeting of the Parties.

2

The Committee shall meet once a year in ordinary session and in extra-ordinary sessions whenever it deems necessary.

3

In determining membership of the Committee, Parties shall seek to ensure an equitable representation of the different regions and cultures of the world.

4

Parties members of the Committee shall choose as their representatives persons qualified in the fields of cultural heritage, defence or international law, and they shall endeavour, in consultation with one another, to ensure that the Committee as a whole contains adequate expertise in all these fields.

1

A Party shall be elected to the Committee for four years and shall be eligible for immediate re-election only once.

2

Notwithstanding the provisions of paragraph 1, the term of office of half of the members chosen at the time of the first election shall cease at the end of the first ordinary session of the Meeting of the Parties following that at which they were elected. These members shall be chosen by lot by the President of this Meeting after the first election.

1

The Committee shall adopt its Rules of Procedure.

2

A majority of the members shall constitute a quorum. Decisions of the Committee shall be taken by a majority of two-thirds of its members voting.

3

Members shall not participate in the voting on any decisions relating to cultural property affected by an armed conflict to which they are parties.

1

The Committee shall have the following functions:

• a)

  to develop Guidelines for the implementation of this Protocol;

• b)

  to grant, suspend or cancel enhanced protection for cultural property and to establish, maintain and promote the International List of Cultural Property under Enhanced Protection;

• c)

  to monitor and supervise the implementation of this Protocol and promote the identification of cultural property under enhanced protection;

• d)

  to consider and comment on reports of the Parties, to seek clarifications as required, and prepare its own report on the implementation of this Protocol for the Meeting of the Parties;

• e)

  to receive and consider requests for international assistance under Article 32;

• f)

  to determine the use of the Fund;

• g)

  to perform any other function which may be assigned to it by the Meeting of the Parties.

2

The functions of the Committee shall be performed in co-operation with the Director-General.

3

The Committee shall co-operate with international and national governmental and non-governmental organizations having objectives similar to those of the Convention, its First Protocol and this Protocol. To assist in the implementation of its functions, the Committee may invite to its meetings, in an advisory capacity, eminent professional organizations such as those which have formal relations with UNESCO, including the International Committee of the Blue Shield (ICBS) and its constituent bodies. Representatives of the International Centre for the Study of the Preservation and Restoration of Cultural Property (Rome Centre) (ICCROM) and of the International Committee of the Red Cross (ICRC) may also be invited to attend in an advisory capacity.

1

A Fund is hereby established for the following purposes:

• a)

  to provide financial or other assistance in support of preparatory or other measures to be taken in peacetime in accordance with, inter alia, Article 5, Article 10 sub-paragraph b) and Article 30; and

• b)

  to provide financial or other assistance in relation to emergency, provisional or other measures to be taken in order to protect cultural property during periods of armed conflict or of immediate recovery after the end of hostilities in accordance with, inter alia,Article 8 sub-paragraph a).

2

The Fund shall constitute a trust fund, in conformity with the provisions of the financial regulations of UNESCO.

3

Disbursements from the Fund shall be used only for such purposes as the Committee shall decide in accordance with the guidelines as defined in Article 23 sub-paragraph 3c). The Committee may accept contributions to be used only for a certain programme or project, provided that the Committee shall have decided on the implementation of such programme or project.

4

The resources of the Fund shall consist of:

• a)

  voluntary contributions made by the Parties;

• b)

  contributions, gifts or bequests made by:

  • (i)

    other States;

  • (ii)

    UNESCO or other organizations of the United Nations system;

  • (iii)

    other intergovernmental or non-governmental organizations; and

  • (iv)

    public or private bodies or individuals;

• c)

  any interest accruing on the Fund;

• d)

  funds raised by collections and receipts from events organized for the benefit of the Fund; and

• e)

  all other resources authorized by the guidelines applicable to the Fund.

1

The Parties shall endeavour by appropriate means, and in particular by educational and information programmes, to strengthen appreciation and respect for cultural property by their entire population.

2

The Parties shall disseminate this Protocol as widely as possible, both in time of peace and in time of armed conflict.

3

Any military or civilian authorities who, in time of armed conflict, assume responsibilities with respect to the application of this Protocol, shall be fully acquainted with the text thereof. To this end the Parties shall, as appropriate:

• a)

  incorporate guidelines and instructions on the protection of cultural property in their military regulations;

• b)

  develop and implement, in cooperation with UNESCO and relevant governmental and non-governmental organizations, peacetime training and educational programmes;

• c)

  communicate to one another, through the Director-General, information on the laws, administrative provisions and measures taken under sub-paragraphs a) and b);

• d)

  communicate to one another, as soon as possible, through the Director-General, the laws and administrative provisions which they may adopt to ensure the application of this Protocol.

1

A Party may request from the Committee international assistance for cultural property under enhanced protection as well as assistance with respect to the preparation, development or implementation of the laws, administrative provisions and measures referred to in Article 10.

2

A party to the conflict, which is not a Party to this Protocol but which accepts and applies provisions in accordance with Article 3, paragraph 2, may request appropriate international assistance from the Committee.

3

The Committee shall adopt rules for the submission of requests for international assistance and shall define the forms the international assistance may take.

4

Parties are encouraged to give technical assistance of all kinds, through the Committee, to those Parties or parties to the conflict who request it.

1

A Party may call upon UNESCO for technical assistance in organizing the protection of its cultural property, such as preparatory action to safeguard cultural property, preventive and organizational measures for emergency situations and compilation of national inventories of cultural property, or in connection with any other problem arising out of the application of this Protocol. UNESCO shall accord such assistance within the limits fixed by its programme and by its resources.

2

Parties are encouraged to provide technical assistance at bilateral or multilateral level.

3

UNESCO is authorized to make, on its own initiative, proposals on these matters to the Parties.

1

The Protecting Powers shall lend their good offices in all cases where they may deem it useful in the interests of cultural property, particularly if there is disagreement between the Parties to the conflict as to the application or interpretation of the provisions of this Protocol.

2

For this purpose, each of the Protecting Powers may, either at the invitation of one Party, of the Director-General, or on its own initiative, propose to the Parties to the conflict a meeting of their representatives, and in particular of the authorities responsible for the protection of cultural property, if considered appropriate, on the territory of a State not party to the conflict. The Parties to the conflict shall be bound to give effect to the proposals for meeting made to them. The Protecting Powers shall propose for approval by the Parties to the conflict a person belonging to a State not party to the conflict or a person presented by the Director-General, which person shall be invited to take part in such a meeting in the capacity of Chairman.

1

In a conflict where no Protecting Powers are appointed the Director-General may lend good offices or act by any other form of conciliation or mediation, with a view to settling the disagreement.

2

At the invitation of one Party or of the Director-General, the Chairman of the Committee may propose to the Parties to the conflict a meeting of their representatives, and in particular of the authorities responsible for the protection of cultural property, if considered appropriate, on the territory of a State not party to the conflict.

1

The Parties shall translate this Protocol into their official languages and shall communicate these official translations to the Director-General.

2

The Parties shall submit to the Committee, every four years, a report on the implementation of this Protocol.

1

This Protocol shall be subject to ratification, acceptance or approval by High Contracting Parties which have signed this Protocol, in accordance with their respective constitutional procedures.

2

The instruments of ratification, acceptance or approval shall be deposited with the Director-General.

1

This Protocol shall be open for accession by other High Contracting Parties from 1 January 2000.

2

Accession shall be effected by the deposit of an instrument of accession with the Director-General.

1

This Protocol shall enter into force three months after twenty instruments of ratification, acceptance, approval or accession have been deposited.

2

Thereafter, it shall enter into force, for each Party, three months after the deposit of its instrument of ratification, acceptance, approval or accession.

1

Each Party may denounce this Protocol.

2

The denunciation shall be notified by an instrument in writing, deposited with the Director-General.

3

The denunciation shall take effect one year after the receipt of the instrument of denunciation. However, if, on the expiry of this period, the denouncing Party is involved in an armed conflict, the denunciation shall not take effect until the end of hostilities, or until the operations of repatriating cultural property are completed, whichever is the later.

1

 Naast de bepalingen die in vredestijd van toepassing zijn, is dit Protocol van toepassing op situaties bedoeld in artikel 18, eerste en tweede lid, van het Verdrag en in artikel 22, eerste lid.

2

 Indien een van de partijen bij een gewapend conflict niet door dit Protocol gebonden is, blijven de Partijen bij dit Protocol hierdoor gebonden in hun wederzijdse betrekkingen. Voorts zijn zij door dit Protocol gebonden in hun betrekkingen tot een Staat die partij is bij het conflict en die niet door het Protocol gebonden is, indien deze laatste de bepalingen van dit Protocol aanvaardt en voor zolang hij deze toepast.

1

 Onverminderd de bepalingen van de artikelen 4 en 5 het Verdrag dient een Partij die het grondgebied van een andere Partij geheel of gedeeltelijk bezet houdt, met betrekking tot het bezette gebied te verbieden en te voorkomen dat:

• a.

  onrechtmatige uitvoer, andere verplaatsing of overdracht van de eigendom van cultuurgoederen plaatsvindt;

• b.

  archeologische opgravingen plaatsvinden, behoudens wanneer dit absoluut noodzakelijk is om cultuurgoederen veilig te stellen, te registreren of in stand te houden;

• c.

  wijziging of verandering van het gebruik van cultuurgoederen plaatsvindt, met het oogmerk cultureel, historisch of wetenschappelijk bewijs te maskeren of te vernietigen.

2

 Archeologische opgravingen, wijzigingen of verandering van het gebruik van cultuurgoederen in bezet gebied dienen, tenzij de omstandigheden zulks niet toelaten, plaats te vinden in nauwe samenwerking met de bevoegde nationale autoriteiten van het bezette gebied.

1

 Elke Partij dient het Comité een lijst van cultuurgoederen in te dienen voor welke zij van plan is om verlening van verhoogde bescherming te verzoeken.

2

 De Partij die rechtsmacht of zeggenschap uitoefent over een cultuurgoed kan verzoeken dat het wordt opgenomen in de overeenkomstig artikel 27, eerste lid, letter b, op te stellen Lijst. Dit verzoek dient alle benodigde informatie met betrekking tot de in artikel 10 vermelde criteria te omvatten. Het Comité kan een Partij uitnodigen te verzoeken om opneming van cultuurgoederen in de Lijst.

3

 Andere Partijen, het Internationale Comité van het Blauwe Schild en andere niet-gouvernementele organisaties met relevante deskundigheid kunnen specifieke cultuurgoederen aan het Comité aanbevelen. In dergelijke gevallen kan het Comité besluiten een Partij uit te nodigen te verzoeken om opneming van dat culturele goed in de Lijst.

4

 Noch het verzoek om opneming van een cultuurgoed dat zich op een grondgebied bevindt, waarover de soevereiniteit of de rechtsmacht door meer dan één Staat wordt opgeëist, noch de opneming van een dergelijk goed, doet op enigerlei wijze afbreuk aan de rechten van de partijen bij het geschil.

5

 Na ontvangst van een verzoek om opneming in de Lijst, brengt het Comité alle Partijen van het verzoek op de hoogte. De Partijen kunnen binnen zestig dagen hun bezwaren met betrekking tot een dergelijk verzoek indienen bij het Comité. Deze bezwaren mogen uitsluitend gebaseerd zijn op de in artikel 10 vermelde criteria. De bezwaren moeten specifiek zijn en betrekking hebben op feiten. Het Comité neemt de bezwaren in behandeling, waarbij het de Partij die om opneming verzoekt, redelijke gelegenheid biedt een antwoord te geven alvorens het zijn besluit neemt. Wanneer dergelijke bezwaren aan het Comité zijn voorgelegd, moet een besluit ten aanzien van de opneming in de Lijst, onverminderd artikel 26, worden genomen met een meerderheid van vier vijfde van de aanwezige en hun stem uitbrengende leden van het Comité.

6

 Bij het besluit over een verzoek dient het Comité het advies in te winnen van gouvernementele en niet-gouvernementele organisaties, alsmede van individuele deskundigen.

7

 Een besluit tot verlening of weigering van verhoogde bescherming kan alleen worden genomen op basis van de in artikel 10 genoemde criteria.

8

 In uitzonderlijke gevallen, wanneer het Comité tot de conclusie is gekomen dat de Partij die om opneming van cultuurgoederen in de Lijst heeft verzocht, niet kan voldoen aan de criteria van artikel 10, letter b, kan het Comité besluiten verhoogde bescherming toe te kennen, mits de verzoekende Partij een verzoek om internationale bijstand uit hoofde van artikel 32 indient.

9

 Zodra de vijandelijkheden aanvangen kan een Partij bij het conflict, op grond van een noodgeval, verzoeken om verhoogde bescherming van cultuurgoederen die onder haar rechtsmacht of zeggenschap staan, door een verzoek bij het Comité in te dienen. Het Comité brengt dit verzoek onverwijld ter kennis van alle partijen bij het conflict. In dergelijke gevallen bestudeert het Comité de bezwaren van de betrokken partijen met spoed. Het besluit tot toekenning van voorlopige verhoogde bescherming wordt zo snel mogelijk genomen en, onverminderd artikel 26, met een meerderheid van vier vijfde van de aanwezige en hun stem uitbrengende leden van het Comité. Het Comité kan de verhoogde bescherming voorlopig toekennen, in afwachting van de uitkomst van de reguliere procedure voor de toekenning van verhoogde bescherming, mits wordt voldaan aan de bepalingen van artikel 10, letters a en c.

10

 Verhoogde bescherming wordt door het Comité aan een cultuurgoed toegekend vanaf het moment dat het in de Lijst is opgenomen.

11

 De Directeur-Generaal zendt de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties en alle Partijen onverwijld een kennisgeving van een besluit van het Comité tot opneming van cultuurgoederen in de Lijst.

1

 Cultuurgoederen onder verhoogde bescherming verliezen deze bescherming uitsluitend:

• a.

  indien deze bescherming wordt geschorst of opgeheven in overeenstemming met artikel 14; of

• b.

  indien, en zolang als, het goed door het gebruik ervan een militair doel is geworden.

2

 In de omstandigheden als bedoeld in het eerste lid, letter b, mag een dergelijk goed uitsluitend het voorwerp van een aanval vormen indien:

• a.

  de aanval de enige praktisch uitvoerbare wijze is om een einde te maken aan het in het eerste lid, letter b, bedoelde gebruik van het goed;

• b.

  alle praktisch uitvoerbare voorzorgen zijn getroffen bij de keuze van de middelen en -methoden voor de aanval, met het oog op het beëindigen van een dergelijk gebruik en het voorkomen, of in elk geval zoveel mogelijk beperken, van schade aan het culturele goed;

• c.

  tenzij de omstandigheden zulks niet toelaten, vanwege de noodzaak van onmiddellijke zelfverdediging:

  • i.

    bevel tot aanvallen gegeven wordt op het hoogste operationele bevelsniveau;

  • ii.

    aan de strijdkrachten van de tegenstander een doeltreffende vroegtijdige waarschuwing wordt gegeven waarin zij worden gemaand tot beëindiging van het in het eerste lid, letter b, bedoelde gebruik; en

  • iii.

    aan de strijdkrachten van de tegenstander een redelijke termijn wordt verleend om de situatie te herstellen.

1

 Wanneer een cultuurgoed niet langer aan een van de in artikel 10 van dit Protocol genoemde criteria voldoet, kan het Comité de verhoogde bescherming ervan schorsen of opheffen door het culturele goed van de Lijst te verwijderen.

2

 In geval van ernstige schending van artikel 12 met betrekking tot cultuurgoederen onder verhoogde bescherming als gevolg van het gebruik ervan ter ondersteuning van militair optreden, kan het Comité de verhoogde bescherming ervan schorsen. Wanneer deze schendingen voortdurend zijn, kan het Comité de bescherming van het genoemde goed bij wijze van uitzondering opheffen door het van de Lijst te verwijderen.

3

 De Directeur-Generaal zendt de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties en alle Partijen bij dit Protocol onverwijld een kennisgeving van elk besluit van het Comité tot schorsing of opheffing van de verhoogde bescherming van cultuurgoederen.

4

 Alvorens een dergelijk besluit te nemen, stelt het Comité de Partijen in de gelegenheid hun mening kenbaar te maken.

1

 Hij die opzettelijk en in strijd met het Verdrag of met dit Protocol één van de volgende handelingen verricht, begaat een strafbaar feit in het kader van dit Protocol:

• a.

  een cultuurgoed onder verhoogde bescherming het voorwerp van een aanval maken;

• b.

  een cultuurgoed onder verhoogde bescherming of de onmiddellijke omgeving daarvan gebruiken ter ondersteuning van militair optreden;

• c.

  het op grote schaal vernietigen of zich toe-eigenen van cultuurgoederen onder bescherming van het Verdrag en van dit Protocol;

• d.

  een cultuurgoed onder bescherming van het Verdrag en van dit Protocol het voorwerp van een aanval maken;

• e.

  diefstal, plundering of ontvreemding van, of daden van vandalisme gericht tegen cultuurgoederen onder bescherming van het Verdrag.

2

 Elke Partij neemt de nodige maatregelen teneinde de in dit artikel bedoelde strafbare feiten in haar nationale recht aan te merken als misdrijven en op dergelijke strafbare feiten passende straffen te stellen. Hierbij eerbiedigen de Partijen de algemene rechtsbeginselen en het internationale recht, met inbegrip van de regels die de individuele strafrechtelijke aansprakelijkheid uitbreiden tot andere personen dan de rechtstreekse daders.

1

 Onverminderd het tweede lid treft elke Partij de nodige wettelijke maatregelen om haar rechtsmacht ten aanzien van de in artikel 15 bedoelde strafbare feiten in de volgende gevallen te vestigen:

• a.

  wanneer een dergelijk strafbaar feit is gepleegd op het grondgebied van die Staat;

• b.

  wanneer de vermoedelijke dader een onderdaan is van die Staat;

• c.

  in geval van strafbare feiten bedoeld in artikel 15, letters a tot en met c, wanneer de vermoedelijke dader zich op het grondgebied van die Staat bevindt.

2

 Ten aanzien van de uitoefening van rechtsmacht en onverminderd artikel 28 van het Verdrag:

• a.

  laat dit Protocol de individuele strafrechtelijke aansprakelijkheid de uitoefening van rechtsmacht uit hoofde van mogelijk van toepassing zijnd nationaal en internationaal recht onverlet, en doet het geen afbreuk aan de uitoefening van rechtsmacht uit hoofde van het internationaal gewoonterecht;

• b.

  kunnen leden van de strijdkrachten en onderdanen van een Staat die geen Partij is bij dit Protocol, behoudens gevallen waarin een Staat die geen Partij is bij dit Protocol de bepalingen ervan, overeenkomstig artikel 3, tweede lid, aanvaardt en toepast, en behoudens ten aanzien van onderdanen die dienen bij de strijdkrachten van een Staat die wel Partij is bij dit Protocol, niet individueel strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld uit hoofde van dit Protocol, noch behelst dit Protocol enige verplichting tot vestiging van rechtsmacht over dergelijke personen of tot hun uitlevering.

1

 De Partij op het grondgebied waarvan de vermoedelijke dader van een van de in artikel 15, eerste lid, letters a tot en met c, genoemde strafbare feiten wordt aangetroffen, legt, indien zij deze persoon niet uitlevert, de zaak zonder enige uitzondering en zonder onnodige vertraging, voor aan haar bevoegde autoriteiten, voor vervolging in overeenstemming met haar nationale recht of, in voorzover van toepassing, met de desbetreffende regels van internationaal recht.

2

 Onverminderd de desbetreffende regels van internationaal recht, voorzover van toepassing, wordt een ieder ten aanzien van wie een procedure plaatsvindt in verband met het Verdrag of dit Protocol, in alle fasen van de procedure, een eerlijke behandeling en een eerlijk proces gewaarborgd in overeenstemming met nationaal en internationaal recht en worden hem in geen geval minder gunstige waarborgen toegekend dan die welke in het internationale recht zijn voorzien.

1

 De in artikel 15, eerste lid, letters a tot en met c, genoemde strafbare feiten worden geacht te vallen onder de uitleveringsdelicten in elk tussen de Partijen bestaand uitleveringsverdrag dat is gesloten vóór de inwerkingtreding van dit Protocol. De Partijen verplichten zich ertoe bedoelde strafbare feiten op te nemen in ieder uitleveringsverdrag dat in een later stadium tussen hen wordt gesloten.

2

 Indien een Partij die uitlevering afhankelijk stelt van het bestaan van een verdrag, een verzoek om uitlevering ontvangt van een andere Partij waarmee zij geen uitleveringsverdrag heeft, kan de aangezochte Partij, indien zij dit verkiest, dit Protocol beschouwen als een juridische grondslag voor uitlevering ten aanzien van de strafbare feiten omschreven in artikel 15, eerste lid, letters a tot en met c.

3

 Partijen die uitlevering niet afhankelijk stellen van het bestaan van een verdrag, erkennen de in artikel 15, eerste lid, letters a tot en met c, omschreven strafbare feiten als uitleveringsdelicten, onverminderd de voorwaarden waarin het recht van de aangezochte Partij voorziet.

4

 Voor uitlevering tussen Partijen worden de in artikel 15, eerste lid, letters a tot en met c, omschreven strafbare feiten indien nodig beschouwd als niet alleen begaan op de plaats waar zij zijn gepleegd maar ook op het grondgebied van de Partijen die hun rechtsmacht hebben gevestigd overeenkomstig artikel 16, eerste lid.

1

 De Partijen verlenen elkaar de ruimst mogelijke rechtshulp met betrekking tot onderzoeken, bij strafzaken en bij uitleveringsprocedures ten aanzien van de in artikel 15 omschreven strafbare feiten, met inbegrip van rechtshulp ter verkrijging van bewijs in hun bezit dat nodig is voor de procedure.

2

 De Partijen komen hun verplichtingen uit hoofde van het eerste lid na in overeenstemming met de verdragen en regelingen inzake wederzijdse rechtshulp die tussen hen bestaan. Indien dergelijke verdragen of regelingen ontbreken, verlenen de Partijen elkaar rechtshulp overeenkomstig hun nationale recht.

1

 Ten behoeve van uitlevering en wederzijdse rechtshulp zullen de strafbare feiten omschreven in respectievelijk artikel 15, eerste lid, letters a tot en met c, en artikel 15, niet worden beschouwd als politieke delicten, noch als met politieke delicten samenhangende delicten, noch als delicten ingegeven door politieke motieven. Dienovereenkomstig mag een verzoek om uitlevering of om wederzijdse rechtshulp op basis van dergelijke delicten niet worden geweigerd op grond van het enkele feit dat het een politiek delict, een met een politiek delict samenhangend delict of een delict ingegeven door politieke motieven betreft.

2

 Niets in dit Protocol mag zo worden uitgelegd dat het verplicht tot uitlevering of het verlenen van wederzijdse rechtshulp in gevallen waarin de aangezochte Partij ernstige redenen heeft om aan te nemen dat het verzoek om uitlevering voor in artikel 15, eerste lid, letters a tot en met c, omschreven strafbare feiten of om wederzijdse rechtshulp met betrekking tot in artikel 15 genoemde strafbare feiten, is gedaan met de bedoeling een persoon te vervolgen of te bestraffen op grond van zijn ras, godsdienst, nationaliteit, etnische afkomst of politieke overtuiging, of dat inwilliging van het verzoek de positie van de betrokkene om één van deze redenen ongunstig zou kunnen beïnvloeden.

1

 Dit Protocol is van toepassing in geval van een gewapend conflict van niet-internationale aard dat zich voordoet op het grondgebied van een van de Partijen.

2

 Dit Protocol is niet van toepassing op situaties van interne ongeregeldheden en spanningen, zoals rellen, op zichzelf staande en sporadische daden van geweld en andere handelingen van soortgelijke aard.

3

 Geen enkele bepaling van dit Protocol wordt ingeroepen met het oog op de aantasting van de soevereiniteit van een Staat of de verantwoordelijkheid van de regering om, met alle wettige middelen, de rechtsorde in de Staat te handhaven of te herstellen of de nationale eenheid en territoriale integriteit van de Staat te verdedigen.

4

 Geen enkele bepaling van dit Protocol doet afbreuk aan de primaire rechtsmacht van een Partij op het grondgebied waarvan een gewapend conflict van niet-internationale aard zich voordoet ten aanzien van de in artikel 15 genoemde schendingen.

5

 Geen enkele bepaling van dit Protocol wordt ingeroepen ter rechtvaardiging van, rechtstreeks of onrechtstreeks ingrijpen, om welke reden dan ook, in het gewapend conflict of in de interne of externe aangelegenheden van de Partij op het grondgebied waarvan dat conflict zich voordoet.

6

 De toepassing van dit Protocol op de in het eerste lid vermelde situatie is niet van invloed op de rechtspositie van de partijen bij het conflict.

7

 De UNESCO kan haar diensten aanbieden aan de partijen bij het conflict.

1

 De Vergadering van de Partijen wordt gelijktijdig met de Algemene Conferentie van de UNESCO bijeengeroepen, en wordt gecoördineerd met de Vergadering van de Hoge Verdragsluitende Partijen, indien deze door de Directeur-Generaal van de UNESCO bijeen is geroepen.

2

 De Vergadering van de Partijen neemt haar eigen huishoudelijk reglement aan.

3

 De Vergadering van de Partijen heeft de volgende taken:

• a.

  het kiezen van de leden van het Comité, in overeenstemming met artikel 24, eerste lid;

• b.

  het goedkeuren van de door het Comité overeenkomstig artikel 27, eerste lid, letter a, ontwikkelde Richtlijnen;

• c.

  het verschaffen van richtlijnen voor, en het toezicht houden op het gebruik van het Fonds door het Comité;

• d.

  het bestuderen van het door het Comité in overeenstemming met artikel 27, eerste lid, letter d, ingediende rapport;

• e.

  het bespreken van elk probleem dat verband houdt met de toepassing van dit Protocol, en, waar toepasselijk, het doen van aanbevelingen.

4

 Op verzoek van ten minste een vijfde van de Partijen, roept de Directeur-Generaal een Buitengewone Vergadering van de Partijen bijeen.

1

 Hierbij wordt het Comité voor de bescherming van cultuurgoederen in geval van een gewapend conflict in het leven geroepen. Het Comité is samengesteld uit twaalf Partijen die door de Vergadering van de Partijen worden gekozen.

2

 Het Comité komt eenmaal per jaar in gewone zitting, en telkens wanneer het dit nodig acht, in buitengewone zittingen bijeen.

3

 Bij de vaststelling van de samenstelling van het Comité streven de Partijen naar een billijke vertegenwoordiging van de verschillende regio’s en culturen van de wereld.

4

 De Partijen die lid zijn van het Comité kiezen voor hun vertegenwoordiging personen die gekwalificeerd zijn op het terrein van cultureel erfgoed, defensie of internationaal recht, en zij streven er in onderling overleg naar te waarborgen dat het Comité in zijn geheel de nodige deskundigheid op al deze terreinen omvat.

1

 Een Partij wordt tot lid van het Comité gekozen voor een termijn van vier jaar en is slechts eenmaal onmiddellijk opnieuw verkiesbaar.

2

 Onverminderd de bepalingen van het eerste lid, loopt de ambtstermijn van de helft van de gedurende de eerste verkiezing gekozen leden af aan het einde van de eerste gewone zitting van de Vergadering van de Partijen die volgt op die gedurende welke zij zijn gekozen. Deze leden worden gekozen door middel van loting door de Voorzitter van deze Vergadering na de eerste verkiezing.

1

 Het Comité neemt zijn eigen huishoudelijk reglement aan.

2

 Het quorum wordt gevormd door een meerderheid van de leden. Besluiten van het Comité worden genomen met een meerderheid van twee derde van de hun stem uitbrengende leden.

3

 De leden nemen niet deel aan de stemming over besluiten die betrekking hebben op cultuurgoederen die worden bedreigd door een gewapend conflict waarbij zij partij zijn.

1

 Het Comité heeft de volgende taken:

• a.

  het ontwikkelen van Richtlijnen voor de uitvoering van dit Protocol;

• b.

  het toekennen, schorsen of opheffen van verhoogde bescherming van cultuurgoederen en het opstellen, bijhouden en het propageren van de Lijst van cultuurgoederen onder verhoogde bescherming;

• c.

  het volgen en toezien op de uitvoering van dit Protocol en het bevorderen van de identificatie van cultuurgoederen onder verhoogde bescherming;

• d.

  het bezien en becommentariëren van de rapporten van de Partijen, het, indien nodig, vragen om opheldering, en het opstellen van zijn eigen rapport inzake de uitvoering van dit Protocol ten behoeve van de Vergadering van de Partijen;

• e.

  het ontvangen en in overweging nemen van verzoeken om internationale bijstand ingevolge artikel 32;

• f.

  het vaststellen van het gebruik van het Fonds;

• g.

  het uitvoeren van alle andere taken die hem door de Vergadering van Partijen zouden kunnen worden opgedragen.

2

 Het Comité verricht zijn taken in samenwerking met de Directeur-Generaal.

3

 Het Comité werkt samen met internationale en nationale gouvernementele en niet-gouvernementele organisaties die doeleinden hebben die vergelijkbaar zijn met die van het Verdrag, met het eerste Protocol daarvan en met dit Protocol. Teneinde het te helpen bij de uitvoering van zijn taken, kan het Comité vooraanstaande professionele organisaties uitnodigen, in een adviserende hoedanigheid, zijn vergaderingen bij te wonen, zoals die welke formele betrekkingen met de UNESCO hebben, in het bijzonder het Internationale Comité van het Blauwe Schild en de organisaties waaruit dit is samengesteld. Vertegenwoordigers van het International Centre for the Study of the Preservation and Restauration of Cultural Property (Centrum van Rome) (ICCROM) en van het Internationaal Comité van het Rode Kruis kunnen eveneens uitgenodigd worden een vergadering in een adviserende hoedanigheid bij te wonen.

1

 Hierbij wordt een Fonds ingesteld dat de volgende doelen heeft:

• a.

  het verstrekken van financiële of andere bijstand ter ondersteuning van voorbereidende of andere maatregelen die in vredestijd moeten worden getroffen in overeenstemming met, onder andere, artikel 5, artikel 10, letter b, en artikel 30; en

• b.

  het verstrekken van financiële of andere bijstand met betrekking tot nood-, voorlopige of andere maatregelen die moeten worden getroffen teneinde cultuurgoederen te beschermen gedurende perioden van gewapend conflict of van onmiddellijk herstel na beëindiging van de vijandelijkheden, in overeenstemming met, onder andere, artikel 8, letter a.

2

 Het Fonds is, in overeenstemming met de bepalingen van het financieel reglement van de UNESCO, een trustfonds.

3

 Betalingen uit het Fonds worden uitsluitend gebruikt voor de doelen die het Comité vaststelt, overeenkomstig de in artikel 23, derde lid, letter c, gedefinieerde richtlijnen. Het Comité kan bijdragen aanvaarden die uitsluitend dienen te worden gebruikt voor een bepaald programma of project, op voorwaarde dat het Comité besloten heeft tot uitvoering van een dergelijk programma of project.

4

 De middelen van het Fonds bestaan uit:

• a.

  door de Partijen gedane vrijwillige bijdragen;

• b.

  bijdragen, schenkingen of legaten door:

  • i.

    andere Staten;

  • ii.

    de UNESCO of andere organisaties van de Verenigde Naties;

  • iii.

    andere intergouvernementele of niet-gouvernementele organisaties; en

  • iv.

    publieke of private lichamen of particulieren;

• c.

  alle aan het Fonds toekomende renten;

• d.

  opbrengsten van collectes en ontvangsten uit ten behoeve van het Fonds georganiseerde manifestaties;

• e.

  alle andere door de op het Fonds van toepassing zijnde richtlijnen toegestane middelen.

1

 De Partijen spannen zich ervoor in, door middel van geschikte middelen, en met name door middel van onderwijs- en informatieprogramma’s, de waardering voor en eerbiediging van cultuurgoederen door hun gehele bevolking te vergroten.

2

 De Partijen verspreiden dit Protocol zo breed mogelijk, zowel in vredestijd als tijdens een gewapend conflict.

3

 Militaire of civiele autoriteiten die, tijdens een gewapend conflict, verantwoordelijkheden dragen ten aanzien van de toepassing van dit Protocol, dienen volledig vertrouwd te zijn met de inhoud ervan. Hiertoe dragen de Partijen, naargelang van het geval, zorg voor:

• a.

  het opnemen van richtlijnen en instructies inzake de bescherming van cultuurgoederen in hun militaire voorschriften;

• b.

  het ontwikkelen en uitvoeren, in samenwerking met de UNESCO en relevante gouvernementele en niet-gouvernementele organisaties, van opleidings- en onderwijsprogramma’s in vredestijd;

• c.

  het elkaar, door tussenkomst van de Directeur-Generaal, doen toekomen van informatie met betrekking tot de wetten, bestuurlijke bepalingen en maatregelen genomen ingevolge de letters a en b;

• d.

  het elkaar, zo snel mogelijk, door tussenkomst van de Directeur-Generaal, mededelen van de wetten en bestuurlijke bepalingen die zij aannemen om de toepassing van dit Protocol te waarborgen.

1

 Een Partij kan het Comité om internationale bijstand ten behoeve van cultuurgoederen onder verhoogde bescherming verzoeken alsmede om bijstand bij de voorbereiding, ontwikkeling of uitvoering van de in artikel 10 bedoelde wetten, bestuurlijke bepalingen en maatregelen.

2

 Een partij bij het conflict, die geen Partij is bij dit Protocol, maar die, in overeenstemming met artikel 3, tweede lid, de bepalingen ervan aanvaardt en toepast, kan het Comité om passende internationale bijstand verzoeken.

3

 Het Comité neemt regels aan voor de indiening van verzoeken om internationale bijstand en stelt vast welke vormen de internationale bijstand kan aannemen.

4

 De Partijen worden aangemoedigd die Partijen of partijen bij het conflict welke daarom verzoeken, door tussenkomst van het Comité, alle vormen van technische bijstand toe te kennen.

1

 Een Partij kan een beroep doen op de UNESCO voor technische bijstand met betrekking tot het organiseren van de bescherming van haar cultuurgoederen, zoals voorzorgen voor het veiligstellen van cultuurgoederen, preventieve en organisatorische maatregelen voor noodsituaties en samenstelling van nationale inventarislijsten van cultuurgoederen, of met betrekking tot ieder ander probleem, voortvloeiende uit de toepassing van dit Protocol. De UNESCO verleent deze medewerking binnen de grenzen van haar programma en haar middelen.

2

 De Partijen worden aangemoedigd op bilateraal of multilateraal niveau technische bijstand te verlenen.

3

 De UNESCO is bevoegd uit eigen beweging voorstellen op dit gebied te doen aan de Partijen.

1

 De beschermende mogendheden verlenen hun goede diensten in alle gevallen waarin zij dit wenselijk kunnen achten in het belang van cultuurgoederen, in het bijzonder wanneer er verschil van mening is tussen de partijen bij het conflict met betrekking tot de toepassing of de uitlegging van de bepalingen van dit Protocol.

2

 Te dien einde kan elk van de beschermende mogendheden op uitnodiging van een Partij, van de Directeur-Generaal of uit eigen beweging, aan de partijen bij het conflict een bijeenkomst van hun vertegenwoordigers voorstellen, en in het bijzonder van de autoriteiten belast met de bescherming van cultuurgoederen, zonodig op het grondgebied van een Staat die geen partij is bij het conflict. De partijen bij het conflict zijn gehouden gevolg te geven aan de hun gedane voorstellen tot het houden van een bijeenkomst. De beschermende mogendheden leggen aan de partijen bij het conflict een voorstel ter goedkeuring voor betreffende een persoon, behorende tot een staat die geen partij is bij het conflict, of een persoon voorgesteld door de Directeur-Generaal, die uitgenodigd zal worden aan deze bijeenkomst deel te nemen in de hoedanigheid van voorzitter.

1

 In gevallen van een conflict waarbij geen beschermende mogendheden zijn aangewezen, kan de Directeur-Generaal zijn goede diensten toekennen of door middel van elke andere vorm van verzoening of bemiddeling optreden teneinde het geschil te beslechten.

2

 Op uitnodiging van een Partij of van de Directeur-Generaal, kan de voorzitter van het Comité de partijen bij het conflict een bijeenkomst van hun vertegenwoordigers voorstellen, en in het bijzonder van de autoriteiten belast met de bescherming van cultuurgoederen, zonodig op het grondgebied van een Staat die geen partij is bij het conflict.

1

 De Partijen vertalen dit Protocol in hun officiële talen en doen deze officiële vertalingen aan de Directeur-Generaal toekomen.

2

 De Partijen leggen iedere vier jaar een rapport inzake de uitvoering van dit Protocol aan het Comité voor.

1

 Dit Protocol dient te worden bekrachtigd, aanvaard of goedgekeurd door de Hoge Verdragsluitende Partijen die dit Protocol hebben ondertekend, in overeenstemming met hun onderscheiden grondwettelijke procedures.

2

De akten van bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring worden nedergelegd bij de Directeur-Generaal.

1

 Dit Protocol staat vanaf 1 januari 2000 open voor toetreding door andere Hoge Verdragsluitende Partijen.

2

 Toetreding vindt plaats door middel van de nederlegging van een akte van toetreding bij de Directeur-Generaal.

1

 Dit Protocol treedt in werking drie maanden nadat 20 akten van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding zijn nedergelegd.

2

 Daarna treedt het ten aanzien van elke Partij in werking, drie maanden na de nederlegging van haar akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding.

1

 Elke Partij kan dit Protocol opzeggen.

2

 De opzegging wordt medegedeeld door middel van een schriftelijke akte, welke wordt nedergelegd bij de Directeur-Generaal.

3

 De opzegging wordt van kracht een jaar na ontvangst van de akte van opzegging. Indien echter de opzeggende Partij op het ogenblik dat deze termijn afloopt, betrokken is bij een gewapend conflict, heeft de opzegging geen gevolg zolang de vijandelijkheden niet zijn beëindigd of zolang de terugvoering van cultuurgoederen naar het gebied van herkomst niet is voltooid, naar gelang van wat het laatst plaatsvindt.