Economische Partnerschapsovereenkomst tussen de CARIFORUM-staten, enerzijds, en de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, anderzijds

1

Op producten van oorsprong uit de Cariforum-staten die in de EG worden ingevoerd, en vice versa, worden geen uitvoerrechten geheven.

2

In afwijking van lid 1 schaffen de in bijlage I genoemde overeenkomstsluitende Cariforum-staten de uitvoerrechten op de in die bijlage genoemde producten binnen drie jaar na ondertekening van deze overeenkomst af.

1

Producten van oorsprong uit de EG worden bij invoer in de Cariforum-staten niet onderworpen aan hogere douanerechten dan die welke zijn vermeld in bijlage III.

2

Producten van oorsprong uit de EG worden bij invoer in de Cariforum-staten vrijgesteld van alle douanerechten in de zin van artikel 11, met uitzondering van die welke zijn vermeld in bijlage III.

3

Tot tien jaar na de ondertekening van deze overeenkomst kunnen de Cariforum-staten douanerechten in de zin van artikel 11, met uitzondering van die welke zijn vermeld in bijlage III, blijven toepassen op de invoer van producten van oorsprong uit de EG, mits deze rechten al op de datum van ondertekening van deze overeenkomst op deze producten van toepassing waren en dezelfde rechten ook gelden voor soortgelijke producten die uit alle andere landen worden ingevoerd.

4

De overeenkomstsluitende Cariforum-staten behoeven in de eerste zeven jaar na de ondertekening van deze overeenkomst nog niet te beginnen met de gefaseerde afschaffing van de in lid 2 bedoelde douanerechten, met uitzondering van die welke worden vermeld in bijlage III. Dit proces gaat gepaard met steun bij de noodzakelijke belastinghervorming als bedoeld in artikel 22.

5

Met het oog op de transparantie worden dergelijke rechten binnen zes maanden na de datum van ondertekening van deze overeenkomst gemeld aan het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG. Ook de afschaffing ervan wordt onverwijld aan het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG gemeld.

6

In geval van ernstige problemen in verband met de invoer van een bepaald product, kan het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG in gemeenschappelijk overleg het tijdschema voor de vermindering en afschaffing van douanerechten wijzigen. Een wijziging kan er niet toe leiden dat de in het schema voor het betrokken product genoemde tijdsduur waarvan wijziging is gevraagd, wordt verlengd tot na de maximale overgangsperiode voor vermindering of afschaffing van het recht voor dat product, zoals voorzien in bijlage III.

Indien het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG binnen dertig dagen na een verzoek om wijziging van het tijdschema geen besluit heeft genomen, kunnen de Cariforumstaten het tijdschema voorlopig opschorten voor een periode van maximaal een jaar.

1

Wat de onder dit hoofdstuk vallende aangelegenheden betreft, kent de EG de Cariforum-staten in voorkomend geval een gunstiger behandeling toe wanneer die toepasselijk wordt doordat de EG na de ondertekening van deze overeenkomst partij wordt bij een vrijhandelsovereenkomst met derde partijen.

2

Wat de onder dit hoofdstuk vallende aangelegenheden betreft, kennen de Cariforum-staten of elke overeenkomstsluitende Cariforum-staat de EG in voorkomend geval een gunstiger behandeling toe wanneer die toepasselijk wordt doordat de Cariforum-staten of een overeenkomstsluitende Cariforum-staat na de ondertekening van deze overeenkomst partij worden/wordt bij een vrijhandelsovereenkomst met een belangrijke handelsmacht.

3

De bepalingen van dit hoofdstuk worden niet zo uitgelegd dat de EG of een overeenkomstsluitende Cariforum-staat verplicht is tot een uitbreiding tot de andere partij van preferentiële behandelingen die van toepassing zijn als gevolg van het feit dat de EG of een overeenkomstsluitende Cariforumstaat op de datum van ondertekening van deze overeenkomst partij is bij een vrijhandelsovereenkomst met derde partijen.

4

Voor de toepassing van dit artikel wordt onder „belangrijke handelsmacht” verstaan elk ontwikkeld land of elk land of gebied dat in het jaar vóór de inwerkingtreding van de in lid 2 bedoelde vrijhandelsovereenkomst een aandeel van meer dan één (1) procent in de mondiale uitvoer van goederen had, of elke groep landen die individueel, collectief of via een vrijhandelsovereenkomst in het jaar vóór de inwerkingtreding van de in lid 2 bedoelde vrijhandelsovereenkomst een aandeel van meer dan anderhalf (1,5) procent in de mondiale uitvoer van goederen had³⁾Voor deze berekening wordt gebruikgemaakt van officiële WTO-gegevens over leidende exporteurs in de mondiale handel in goederen (met uitzondering van de intra-EU-handel). .

5

Wanneer een overeenkomstsluitende Cariforum-staat partij wordt bij een vrijhandelsovereenkomst met een derde partij, als bedoeld in lid 2, en die vrijhandelsovereenkomst de derde partij een gunstiger behandeling toekent dan die welke de overeenkomstsluitende Cariforum-staat de EG uit hoofde van deze overeenkomst toekent, treden de partijen hierover in overleg. De partijen kunnen beslissen of de betrokken overeenkomstsluitende Cariforum-staat de EG de gunstiger behandeling uit de vrijhandelsovereenkomst mag ontzeggen. De Gezamenlijke Raad Cariforum-EG kan de nodige maatregelen treffen om de bepalingen van deze overeenkomst aan te passen.

1

De partijen zijn het erover eens dat administratieve samenwerking essentieel is voor de tenuitvoerlegging van en de controle op de preferentiële behandeling die op grond van deze titel wordt verleend, en zij benadrukken hun vastberadenheid om onregelmatigheden en fraude in douane- en aanverwante aangelegenheden te bestrijden.

2

Wanneer een partij of een overeenkomstsluitende Cariforum-staat op basis van objectieve informatie tot de conclusie is gekomen dat geen administratieve medewerking is verleend en/of dat zich onregelmatigheden of gevallen van fraude hebben voorgedaan, kan de betrokken partij of overeenkomstsluitende Cariforum-staat de preferentiële regeling ten aanzien van de betrokken producten overeenkomstig dit artikel tijdelijk schorsen.

3

Voor de toepassing van dit artikel wordt onder het niet verlenen van administratieve medewerking onder meer verstaan:

• a.

  het herhaaldelijk niet nakomen van de verplichting om de oorsprong van het betrokken product of de betrokken producten te controleren;

• b.

  het herhaaldelijk weigeren de controle achteraf van het bewijs van oorsprong uit te voeren en/of de resultaten daarvan mee te delen, of onnodige vertraging daarbij;

• c.

  het herhaaldelijk weigeren van toestemming voor missies in het kader van de administratieve samenwerking ter controle van de echtheid van documenten of de juistheid van gegevens die van belang zijn voor het verlenen van een preferentiële behandeling, of onnodige vertraging daarbij.

Voor de toepassing van dit artikel kunnen onregelmatigheden of fraude onder meer worden vastgesteld wanneer de invoer van goederen snel stijgt, zonder dat daarvoor een bevredigende verklaring is, die invoer de gebruikelijke productie- en uitvoercapaciteit van de andere partij te boven gaat, en de stijging in verband kan worden gebracht met objectieve informatie betreffende onregelmatigheden of fraude.

4

Voor een tijdelijke schorsing moet aan de volgende voorwaarden zijn voldaan:

• a.

  de partij of de overeenkomstsluitende Cariforum-staat die op grond van objectieve informatie tot de conclusie is gekomen dat geen administratieve medewerking is verleend en/of dat zich onregelmatigheden of gevallen van fraude hebben voorgedaan, stelt het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG onverwijld in kennis van zijn conclusies en van de objectieve informatie, en pleegt in het kader van het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG op basis van alle relevante informatie en objectief vastgestelde conclusies overleg, teneinde een voor beide partijen aanvaardbare oplossing te vinden;

• b.

  wanneer de partijen als hierboven beschreven overleg hebben gepleegd in het kader van het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG en het niet binnen drie maanden na de kennisgeving eens zijn geworden over een aanvaardbare oplossing, kan de betrokken partij of overeenkomstsluitende Cariforum-staat de preferentiële regeling voor het betrokken product of de betrokken producten tijdelijk schorsen. Het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG wordt van een tijdelijke schorsing onverwijld in kennis gesteld;

• c.

  tijdelijke schorsingen op grond van dit artikel blijven beperkt tot wat nodig is ter bescherming van de financiële belangen van de betrokken partij of overeenkomstsluitende Cariforum-staat. Zij zijn beperkt tot zes maanden, waarna verlenging mogelijk is. Tijdelijke schorsingen worden onmiddellijk na goedkeuring ervan gemeld aan het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG. Binnen het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG vindt hierover periodiek overleg plaats, met name om tot beëindiging ervan te komen zodra de omstandigheden die aanleiding gaven tot toepassing ervan, niet meer gelden.

5

Tegelijk met de kennisgeving aan het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG overeenkomstig lid 4, onder a), publiceert de betrokken partij of overeenkomstsluitende Cariforum-staat in haar officiële publicatieblad een kennisgeving voor importeurs. In deze kennisgeving wordt voor het betrokken product aangegeven dat op grond van objectieve informatie is geconcludeerd dat geen administratieve medewerking is verleend en/of dat er sprake is van onregelmatigheden of fraude.

1

De partijen erkennen het belang van samenwerking om de belastingdiensten te versterken en de belastinginning te verbeteren.

2

Behoudens artikel 7 komen de partijen overeen op de volgende terreinen samen te werken, onder meer door ondersteuning te bevorderen:

• a.

  technische bijstand op het gebied van belastinghervormingen, zodat er een verschuiving mogelijk is van tarieven en andere rechten en heffingen naar andere vormen van indirecte belastingen, en

• b.

  institutionele en capaciteitsopbouw ten behoeve van de onder a) bedoelde maatregelen.

1

Behoudens het bepaalde in dit artikel staat geen enkele bepaling in deze overeenkomst de EG of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten, individueel of collectief, in de weg om in overeenstemming met de desbetreffende WTO-overeenkomsten antidumpingmaatregelen of compenserende maatregelen vast te stellen. Voor de toepassing van dit artikel wordt de oorsprong vastgesteld in overeenstemming met de niet-preferentiële oorsprongsregels van de partijen of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten.

2

Alvorens definitieve antidumpingrechten of compenserende rechten op te leggen voor uit Cariforum-staten ingevoerde producten, overweegt de EG de mogelijkheid van constructieve oplossingen als bedoeld in de desbetreffende WTO-overeenkomsten.

3

Wanneer namens twee of meer overeenkomstsluitende Cariforum-staten door een regionale of subregionale instantie een antidumpingmaatregel of een compenserende maatregel is opgelegd, is er een enkele instantie voor de rechterlijke toetsing, met inbegrip van een hogere voorziening.

4

Een overeenkomstsluitende Cariforum-staat past geen antidumpingmaatregel of compenserende maatregel toe op een product wanneer dit binnen de werkingssfeer van een regionale of subregionale maatregel ten aanzien van hetzelfde product valt.

Evenzo zien de Cariforum-staten erop toe dat een regionale of subregionale maatregel ten aanzien van een product niet van toepassing is op een overeenkomstsluitende Cariforum-staat die een dergelijke maatregel op hetzelfde product toepast.

5

De EG stelt de overeenkomstsluitende Cariforum-staten van uitvoer in kennis van de ontvangst van een terdege gedocumenteerde klacht voordat zij een onderzoek opent.

6

Dit artikel is van toepassing op alle onderzoeken die na de inwerkingtreding van deze overeenkomst worden geopend.

7

Dit artikel is niet onderworpen aan de bepalingen in deze overeenkomst over geschillenbeslechting.

1

Behoudens het bepaalde in dit artikel staat geen enkele bepaling in deze overeenkomst de overeenkomstsluitende Cariforum-staten en de EG in de weg om maatregelen te nemen overeenkomstig artikel XIX van de Algemene Overeenkomst inzake tarieven en handel 1994, de Overeenkomst inzake vrijwaringsmaatregelen en artikel 5 van de Overeenkomst inzake de landbouw, die een bijlage vormt bij de Overeenkomst van Marrakesh tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie. Voor de toepassing van dit artikel wordt de oorsprong vastgesteld in overeenstemming met de niet-preferentiële oorsprongsregels van de partijen of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten.

2

Gezien de algemene ontwikkelingsdoelstellingen van deze overeenkomst en de kleine omvang van de economieën van de Cariforum-staten, sluit de EG, in afwijking van lid 1, de invoer uit een Cariforum-staat uit van maatregelen die zij neemt uit hoofde van artikel XIX van de GATT 1994, de WTO-Overeenkomst inzake vrijwaringsmaatregelen en artikel 5 van de Overeenkomst inzake de landbouw.

3

Lid 2 geldt voor een periode van vijf jaar, te beginnen op de datum van inwerkingtreding van de overeenkomst. Uiterlijk 120 dagen voor het eind van deze periode beoordeelt de Gezamenlijke Raad Cariforum-EG de werking van deze bepalingen in het licht van de ontwikkelingsbehoeften van de Cariforum-staten, teneinde te kunnen vaststellen of de toepassing ervan moet verlengd.

4

Lid 1 is niet onderworpen aan de bepalingen in deze overeenkomst over geschillenbeslechting.

1

Niettegenstaande artikel 24 kan een partij, na alternatieve oplossingen te hebben onderzocht, vrijwaringsmaatregelen van beperkte duur vaststellen die afwijken van artikel 15 of 16, naargelang van het geval, op de voorwaarden van en in overeenstemming met de procedures in dit artikel.

2

De in lid 1 bedoelde vrijwaringsmaatregelen kunnen worden getroffen wanneer een product dat van oorsprong is uit een van de partijen op het grondgebied van de andere partij wordt ingevoerd in dermate toegenomen hoeveelheden en onder zodanige omstandigheden dat:

• a.

  zij op het grondgebied van de invoerende partij ernstige schade veroorzaken of dreigen te veroorzaken voor binnenlandse producenten van soortgelijke of rechtstreeks concurrerende producten, of

• b.

  zij leiden tot of dreigen te leiden tot verstoring van een economische sector, met name wanneer hierdoor grote sociale problemen of moeilijkheden ontstaan die tot een ernstige verslechtering van de economische situatie van de invoerende partij kunnen leiden, of

• c.

  zij verstoring van de markten voor soortgelijke of rechtstreeks concurrerende landbouwproducten⁴⁾Voor de toepassing van dit artikel wordt onder landbouwproducten verstaan de producten die vallen onder bijlage I van de WTO-overeenkomst inzake de landbouw. of van de mechanismen tot regeling van die markten veroorzaken of dreigen te veroorzaken.

3

De in dit artikel bedoelde vrijwaringsmaatregelen mogen niet verder reiken dan wat nodig is om de in lid 2 bedoelde ernstige schade of verstoringen te verhelpen of te voorkomen. De vrijwaringsmaatregelen van de invoerende partij mogen alleen uit één of meer van de volgende maatregelen bestaan:

• a.

  schorsing van de verdere verlaging van het invoerrecht op het betrokken product, zoals voorzien in deze overeenkomst,

• b.

  verhoging van het douanerecht op het betrokken product tot een niveau dat het voor andere WTO-leden geldende recht niet overschrijdt, en

• c.

  invoering van tariefcontingenten voor het betrokken product.

4

Onverminderd de leden 1 tot en met 3 kan de EG, wanneer een product van oorsprong uit één of meer overeenkomstsluitende Cariforum-staten wordt ingevoerd in dermate toegenomen hoeveelheden en onder zodanige omstandigheden dat hierdoor voor één of meer ultraperifere gebieden van de EG een van de in lid 2, onder a), b) of c), genoemde situaties ontstaat of dreigt te ontstaan, volgens de in de leden 6 tot en met 9 neergelegde procedures toezicht- of vrijwaringsmaatregelen nemen die beperkt zijn tot het gebied of de gebieden in kwestie.

5

• a.

  Onverminderd de leden 1 tot en met 3 kan een overeenkomstsluitende Cariforum-staat, wanneer een product van oorsprong uit de EG wordt ingevoerd in dermate toegenomen hoeveelheden en onder zodanige omstandigheden dat hierdoor voor die overeenkomstsluitende Cariforum-staat een van de in lid 2, onder a), b) of c), genoemde situaties ontstaat of dreigt te ontstaan, volgens de in de leden 6 tot en met 9 neergelegde procedures toezicht- of vrijwaringsmaatregelen nemen die beperkt zijn tot zijn grondgebied.

• b.

  Een overeenkomstsluitende Cariforum-staat kan vrijwaringsmaatregelen nemen wanneer een product van oorsprong uit de EG op zijn grondgebied wordt ingevoerd in dermate toegenomen hoeveelheden en onder zodanige omstandigheden dat hierdoor voor een opkomende industrie die soortgelijke of rechtstreeks concurrerende producten vervaardigt, verstoringen ontstaan of dreigen te ontstaan. Deze bepaling geldt slechts voor een periode van tien jaar vanaf de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst. Maatregelen moeten worden genomen volgens de in de leden 6 tot en met 9 neergelegde procedure.

6

• a.

  De in dit artikel bedoelde vrijwaringsmaatregelen worden slechts zolang gehandhaafd als nodig is om ernstige schade of verstoringen als omschreven in de leden 2, 4 en 5 te vermijden of te verhelpen.

• b.

  De in dit artikel bedoelde vrijwaringsmaatregelen worden niet langer dan twee jaar toegepast. Wanneer de omstandigheden die de instelling van vrijwaringsmaatregelen rechtvaardigden, blijven bestaan, kunnen deze maatregelen worden verlengd voor nog eens maximaal twee jaar. Wanneer de Cariforum-staten of een overeenkomstsluitende Cariforum-staat een vrijwaringsmaatregel toepast, of wanneer de EG een maatregel toepast die beperkt is tot één of meer van haar ultraperifere gebieden, kunnen deze maatregelen evenwel voor een periode van niet meer dan vier jaar worden toegepast en, wanneer de omstandigheden die de instelling van vrijwaringsmaatregelen rechtvaardigden, blijven bestaan, kan deze periode worden verlengd met nog eens vier jaar.

• c.

  In dit artikel bedoelde vrijwaringsmaatregelen die langer dan één jaar van kracht blijven, bevatten duidelijke elementen die geleidelijk leiden tot beëindiging van die maatregelen, uiterlijk aan het einde van de vastgestelde periode.

• d.

  Ten aanzien van de invoer van een product waartegen al eerder vrijwaringsmaatregelen zijn genomen, mogen gedurende een periode van ten minste één jaar na het verstrijken van deze maatregelen niet opnieuw vrijwaringsmaatregelen als bedoeld in dit artikel worden genomen.

7

Voor de tenuitvoerlegging van de leden 1 tot en met 6 gelden de volgende bepalingen:

• a.

  wanneer een partij van oordeel is dat een van de in de leden 2, 4 en 5 bedoelde omstandigheden zich voordoet, verwijst zij de aangelegenheid onmiddellijk voor onderzoek naar het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG;

• b.

  het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG kan elke aanbeveling doen die nodig is om in de gerezen omstandigheden uitkomst te bieden. Indien het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG daartoe geen aanbeveling heeft gedaan, of indien er binnen 30 dagen nadat de aangelegenheid aan het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG werd voorgelegd geen bevredigende oplossing is bereikt, kan de invoerende partij overeenkomstig dit artikel passende maatregelen vaststellen om de problemen op te lossen;

• c.

  alvorens een in dit artikel bedoelde maatregel te nemen, of, in de gevallen waarin lid 8 van toepassing is, zo spoedig mogelijk, verstrekt de betrokken partij of overeenkomstsluitende Cariforum-staat het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG alle informatie ter zake die nodig is voor een grondig onderzoek van de situatie, teneinde een oplossing te zoeken die voor alle betrokken partijen aanvaardbaar is;

• d.

  bij de keuze van vrijwaringsmaatregelen krachtens dit artikel moet voorrang worden gegeven aan maatregelen die het functioneren van deze overeenkomst het minst verstoren;

• e.

  alle krachtens dit artikel genomen maatregelen worden onmiddellijk ter kennis van het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG gebracht en in dat comité op gezette tijden aan een onderzoek onderworpen, in het bijzonder met het doel een tijdschema vast te stellen voor de afschaffing ervan zodra de omstandigheden dat toelaten.

8

Wanneer wegens uitzonderlijke omstandigheden onmiddellijk actie moet worden ondernomen, kan de betrokken invoerende partij, of dit nu de EG is, de Cariforum-staten of een overeenkomstsluitende Cariforum-staat, voorlopig de in de leden 3, 4 en/of 5 bedoelde maatregelen nemen zonder de eisen van lid 7 in acht te nemen. Een dergelijke actie mag worden gehandhaafd voor een periode van maximaal 180 dagen, wanneer de maatregelen door de EG zijn genomen, of van maximaal 200 dagen, wanneer de maatregelen door de Cariforum-staten of een overeenkomstsluitende Cariforum-staat zijn genomen of wanneer de door de EG genomen maatregelen beperkt zijn tot het grondgebied van één of meer ultraperifere gebieden. De duur van een voorlopige maatregel wordt meegerekend als deel van de initiële periode en van eventuele verlengingen als bedoeld in de lid 6. Wanneer voorlopige maatregelen worden genomen, wordt rekening gehouden met de belangen van alle betrokken partijen. De betrokken invoerende partij stelt de andere betrokken partij in kennis en verwijst de aangelegenheid onmiddellijk voor onderzoek naar het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG.

9

Indien een invoerende partij de invoer van een product onderwerpt aan een administratieve procedure die ten doel heeft snel informatie te verschaffen over de tendens van handelsstromen die aanleiding kunnen geven tot de in dit artikel bedoelde problemen, stelt zij het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG daarvan onverwijld in kennis.

10

De WTO-bepalingen over geschillenbeslechting zijn niet van toepassing op krachtens dit artikel vaststelde vrijwaringsmaatregelen.

1

Ingevoerde producten van oorsprong worden direct noch indirect aan hogere interne belastingen of andere interne heffingen van die aard onderworpen dan die welke direct of indirect op soortgelijke binnenlandse producten van toepassing zijn. Bovendien passen de partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten ook anderszins geen interne belastingen of andere interne heffingen toe om soortgelijke binnenlandse producten te beschermen.

2

Ingevoerde producten van oorsprong worden, wat de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en vereisten met betrekking tot hun verkoop, aanbieding tot verkoop, aankoop, vervoer, distributie of gebruik op de interne markt betreft, niet minder gunstig behandeld dan soortgelijke binnenlandse producten. Het bepaalde in dit lid vormt geen beletsel voor de toepassing van differentiële binnenlandse vervoerstarieven die uitsluitend berusten op de economische exploitatie van het vervoersmiddel en niet op de oorsprong van het product.

3

De partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten voeren geen interne kwantitatieve regelingen inzake menging, be- of verwerking of gebruik van producten in specifieke hoeveelheden of verhoudingen in die direct of indirect vereisen dat een specifieke hoeveelheid of een specifiek percentage van een onder de regeling vallend product uit het binnenland afkomstig moet zijn; evenmin handhaven zij dergelijke regelingen. Bovendien mag een partij of een overeenkomstsluitende Cariforum-staat niet op andere wijze interne kwantitatieve regelingen toepassen om de binnenlandse productie te beschermen.

4

Het bepaalde in dit artikel vormt geen beletsel voor de toekenning van subsidies aan uitsluitend nationale producenten, met inbegrip van betalingen aan nationale producenten uit de opbrengsten van interne belastingen of heffingen die overeenkomstig dit artikel worden geheven en van subsidies in de vorm van aankopen van binnenlandse producten door de overheid.

5

Het bepaalde in dit artikel is niet van toepassing op wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen, procedures of praktijken inzake overheidsopdrachten, die uitsluitend onder de bepalingen in titel IV, hoofdstuk 3, vallen.

6

Dit artikel doet geen afbreuk aan artikel 23.

1

De partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten voeren geen nieuwe programma's voor uitvoersubsidies in, noch verhogen zij bestaande uitvoersubsidies voor landbouwproducten die voor het grondgebied van de andere partij bestemd zijn⁵⁾Voor de toepassing van lid 1 worden wijzigingen van subsidiebetalingen uit hoofde van bestaande subsidieprogramma's als gevolg van gewijzigde marktomstandigheden niet aangemerkt als nieuw subsidieprogramma of verhoging van een subsidie. .

2

Ten aanzien van in lid 3 gedefinieerde producten waarvoor de Cariforum-staten zich hebben verbonden de douanerechten af te schaffen, verplicht de EG zich ertoe alle bestaande subsidies op de uitvoer van de desbetreffende producten naar het grondgebied van de Cariforum-staten geleidelijk af te schaffen. De wijze waarop deze geleidelijke afschaffing plaatsvindt, wordt vastgesteld door het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG.

3

Dit artikel is van toepassing op producten die vallen onder bijlage I bij de WTO-overeenkomst inzake de landbouw.

4

Dit artikel doet geen afbreuk aan de toepassing door de Cariforum-staten van artikel 9, lid 4, van de WTO-overeenkomst inzake de landbouw en artikel 27 van de WTO-overeenkomst inzake subsidies en compenserende maatregelen.

1

De partijen erkennen het belang van de douane en van handelsbevordering in het zich ontwikkelende mondiale handelsstelsel en voor de ontwikkeling van de intra-Cariforum-handel en de handel tussen de partijen.

2

De partijen komen overeen de samenwerking op dit gebied te bevorderen teneinde ervoor te zorgen dat de wetgeving en procedures ter zake, alsook de bestuurlijke capaciteit van de desbetreffende diensten, voldoen aan de doelstellingen van een effectieve controle en de stimulering van handelsbevordering en helpen bij de bevordering van de ontwikkeling en de regionale integratie van de Cariforum-staten.

3

De partijen erkennen dat bij de tenuitvoerlegging van dit hoofdstuk legitieme doelstellingen van openbaar beleid, met inbegrip van die met betrekking tot de veiligheid en de fraudebestrijding, op generlei wijze in het gedrang mogen komen.

1

Met het oog op de naleving van de bepalingen in deze titel en om doeltreffend in te spelen op de in artikel 29 genoemde doelstellingen, nemen de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten de volgende maatregelen:

• a.

  uitwisseling van informatie over douanewetgeving en -procedures;

• b.

  ontwikkeling van gemeenschappelijke initiatieven op onderling overeengekomen gebieden;

• c.

  waar mogelijk vaststelling van gemeenschappelijke standpunten over douaneaangelegenheden bij internationale organisaties als de WTO en de Werelddouaneorganisatie (WDO);

• d.

  bevordering van samenwerking tussen instanties met vergelijkbare functies.

2

De partijen verlenen elkaar administratieve bijstand op douanegebied overeenkomstig de bepalingen in protocol II.

1

De EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten zijn het erover eens dat internationale instrumenten en normen op douane- en handelsgebied, met inbegrip van de materieelrechtelijke elementen van de herziene Overeenkomst van Kyoto inzake de vereenvoudiging en harmonisatie van douaneprocedures, het „Framework of Standards to Secure and Facilitate Global Trade” van de WDO, het gegevensmodel van de WDO en het GS-verdrag het uitgangspunt voor hun respectieve wet- en regelgeving en procedures op handels- en douanegebied moeten zijn.

2

De EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten zijn het erover eens dat hun respectieve wet- en regelgeving en procedures op handels- en douanegebied moeten worden gebaseerd op:

• a.

  de noodzaak de handel te beschermen en te bevorderen door handhaving en inachtneming van wettelijke vereisten en de noodzaak extra faciliteiten te verlenen aan handelaren die de voorschriften zeer goed naleven;

• b.

  de noodzaak erop toe te zien dat de eisen voor de marktdeelnemers redelijk zijn, niet discrimineren, waarborgen tegen fraude bieden en niet leiden tot de toepassing van buitensporige straffen voor geringe inbreuken op douanevoorschriften of procedurele eisen;

• c.

  de noodzaak een enkel administratief document of elektronisch equivalent daarvan toe te passen in respectievelijk de EG en Cariforum. De Cariforum-staten blijven inspanningen ter zake doen, teneinde hieraan in een vroeg stadium na de inwerkingtreding van deze overeenkomst te voldoen. Drie jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst zal de situatie gezamenlijk worden onderzocht;

• d.

  de noodzaak moderne douanetechnieken toe te passen, zoals een risicobeoordeling, vereenvoudigde procedures bij in- en uitvoer, controles na vrijgave van de goederen en objectieve procedures voor toegelaten handelaren. De procedures moeten transparant, doeltreffend en eenvoudig zijn, teneinde de kosten te verminderen en de betrouwbaarheid voor de marktdeelnemers te vergroten;

• e.

  de noodzaak erop toe te zien dat de eisen en procedures die van toepassing zijn op de in- en uitvoer en op goederen in doorvoer niet discriminerend zijn, hoewel zendingen wel verschillend mogen worden behandeld op grond van objectieve criteria voor de risicobeoordeling;

• f.

  de noodzaak te zorgen voor transparantie. Hiertoe komen de partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten overeen een systeem van bindende voorschriften over douaneaangelegenheden, en met name over de tariefclassificatie en de oorsprongsregels, in te voeren, in overeenstemming met de voorschriften die in hun respectieve wetgeving zijn neergelegd;

• g.

  de noodzaak systemen, met inbegrip van die welke zijn gebaseerd op informatietechnologie, geleidelijk verder te ontwikkelen, teneinde de elektronische uitwisseling van gegevens tussen handelaren, douanediensten en hiermee verbonden instanties te vergemakkelijken;

• h.

  de noodzaak doorvoer te vergemakkelijken;

• i.

  transparante en niet-discriminerende voorschriften met betrekking tot het verlenen van vergunningen aan douane-expediteurs, en het niet-verplicht stellen van het beroep op onafhankelijke douane-expediteurs;

• j.

  de noodzaak verplichte inspecties vóór verzending of vergelijkbare maatregelen te vermijden, zonder afbreuk te doen aan hun rechten en verplichtingen uit hoofde van de WTO-overeenkomst inzake inspecties vóór verzending. De partijen bespreken de kwestie binnen het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG en kunnen vervolgens overeenkomen af te zien van de mogelijkheid gebruik te maken van verplichte inspecties vóór verzending of van vergelijkbare maatregelen.

3

Om de werkmethoden te verbeteren en ervoor te zorgen dat hun optreden niet-discriminerend, transparant, doeltreffend, integer en verantwoordelijk is, nemen de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten de volgende maatregelen:

• a.

  verdere stappen op weg naar vermindering, vereenvoudiging en standaardisering van gegevens en documentatie;

• b.

  waar mogelijk vereenvoudiging van eisen en formaliteiten, teneinde goederen snel vrij te geven en in te klaren;

• c.

  zorgen voor doeltreffende, snelle, niet-discriminerende en gemakkelijk toegankelijke procedures die de uitoefening van het recht van beroep tegen administratieve maatregelen, uitspraken en besluiten van de douane betreffende de in-, uit- en doorvoer van goederen mogelijk maken. Eventuele heffingen moeten in overeenstemming zijn met de kosten van de beroepsprocedures;

• d.

  erop toezien dat de strengste normen op het gebied van integriteit worden nageleefd, door toepassing van maatregelen overeenkomstig de beginselen van de desbetreffende internationale overeenkomsten en instrumenten.

1

In de handel tussen de partijen is op de voorschriften inzake de douanewaarde de Overeenkomst inzake de toepassing van artikel VII van de GATT (1994) van toepassing.

2

De partijen werken samen aan een gemeenschappelijke aanpak van kwesties met betrekking tot de douanewaarde.

1

De partijen bevorderen waar mogelijk regionale integratie op douanegebied en streven naar de ontwikkeling van regionale douanewetgeving, -procedures en -eisen, in overeenstemming met de internationale normen ter zake.

2

Het in artikel 36 bedoelde Speciaal Comité voor douanesamenwerking en handelsbevordering houdt permanent toezicht op de tenuitvoerlegging van dit artikel.

1

De partijen erkennen het belang van samenwerking op het gebied van maatregelen inzake douane en handelsbevordering, teneinde de doelstellingen van deze overeenkomst te verwezenlijken.

2

Behoudens artikel 7 komen de partijen overeen op de volgende terreinen samen te werken, onder meer door ondersteuning te bevorderen:

• a.

  toepassing van moderne douanetechnieken, zoals risicobeoordeling, bindende uitspraken vooraf, vereenvoudigde procedures voor de binnenkomst en de vrijgave van goederen, controles na de vrijgave en methoden voor de controle van bedrijfsboekhoudingen;

• b.

  invoering van procedures en praktijken die, voor zover dit haalbaar is, in overeenstemming zijn met internationale instrumenten en normen op het gebied van douane en handel, met inbegrip van WTO-voorschriften en instrumenten en normen van de WDO, zoals de herziene Overeenkomst van Kyoto inzake de vereenvoudiging en harmonisatie van douaneprocedures en het „Framework of Standards to Secure and Facilitate Global Trade” van de WDO;

• c.

  automatisering van douane- en andere handelsprocedures.

1

De partijen komen overeen een Speciaal Comité voor douanesamenwerking en handelsbevordering op te richten dat bestaat uit vertegenwoordigers van de partijen. Dit comité komt bijeen op een datum en met een agenda die vooraf door de partijen in onderling overleg zijn vastgesteld. Het voorzitterschap van dit comité rouleert jaarlijks tussen de partijen. Het comité brengt verslag uit aan het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG.

2

Het comité heeft onder meer de volgende taken:

• a.

  het uitoefenen van toezicht op de tenuitvoerlegging en het beheer van de bepalingen van dit hoofdstuk;

• b.

  het uitvoeren van de in protocol I vermelde taken en functies;

• c.

  het bieden van een forum voor overleg tussen de partijen over de in protocol II neergelegde verplichtingen;

• d.

  het verbeteren van de samenwerking en de dialoog tussen de partijen op het gebied van de tariefaangelegenheden, douanewetgeving en -procedures, wederzijdse administratieve bijstand in douanezaken, oorsprongsregels en administratieve samenwerking;

• e.

  het bespreken van vraagstukken met betrekking tot technische bijstand.

1

De partijen zijn het erover eens dat de basisdoelstelling van deze overeenkomst de duurzame ontwikkeling en de uitroeiing van armoede in de Cariforum-staten is, alsmede de geleidelijke, harmonieuze integratie van deze economieën in de wereldeconomie. Op het gebied van landbouw en visserij draagt deze overeenkomst bij aan een toename van het concurrentievermogen van de productie en verwerking van en de handel in landbouw- en visserijproducten, zowel in de traditionele als in de niet-traditionele sector, tussen de partijen, in overeenstemming met het duurzame beheer van natuurlijke hulpbronnen.

2

De partijen erkennen het economische en sociale belang voor de Cariforum-staten van activiteiten die verband houden met de visserij en het gebruik van de levende rijkdommen van de zee, en de noodzaak die voordelen zoveel mogelijk te benutten voor factoren als voedselzekerheid, werkgelegenheid, verlichting van armoede, inkomsten aan deviezen en sociale stabiliteit van de visserijgemeenschappen.

3

De partijen erkennen dat de visserij en de mariene ecosystemen van de Cariforum-staten een rijke biologische diversiteit hebben, maar complex en fragiel zijn, en dat daarmee bij de exploitatie ervan rekening moet worden gehouden door een doeltreffende instandhouding en een doeltreffend beheer van de visbestanden en de daarmee verbonden ecosystemen, op basis van gedegen wetenschappelijk advies en op het voorzorgsbeginsel, zoals dat is gedefinieerd in de Gedragscode voor een verantwoorde visserij van de FAO.

4

De partijen erkennen dat het waarborgen van de voedselzekerheid en het bieden van meer middelen van bestaan van essentieel belang zijn voor de uitroeiing van armoede en het streven naar een duurzame ontwikkeling. Bijgevolg erkennen zij de noodzaak belangrijke verstoringen van de markten voor landbouw- en visserijproducten en voedingsmiddelen in de Cariforum-staten te voorkomen.

5

De partijen komen overeen ten volle rekening te houden met de diversiteit van de economische, sociale en milieukenmerken en -behoeften en met de ontwikkelingsstrategieën van de Cariforum-staten.

1

De partijen erkennen dat de verwijdering van belemmeringen van de handel tussen de partijen, zoals beoogd in deze overeenkomst, grote uitdagingen kan meebrengen voor de Cariforum-producenten in de sectoren landbouw, voeding en visserij en voor de consumenten, en zij komen overeen met elkaar over deze onderwerpen te beraadslagen.

2

Wanneer naleving van de bepalingen in deze overeenkomst aanleiding geeft tot problemen met de beschikbaarheid van of de toegang tot voedingsmiddelen en andere producten die van wezenlijk belang zijn voor de voedselzekerheid van een overeenkomstsluitende Cariforum-staat en wanneer deze situatie tot grote moeilijkheden voor die staat leidt of dreigt te leiden, kan deze in overeenstemming met artikel 25, lid 7, onder b) tot en met d), en de leden 8 en 9, passende maatregelen nemen.

1

De partijen komen overeen ervaringen, informatie en goede praktijken uit te wisselen en overleg te plegen over alle onderwerpen die verband houden met het nastreven van de doelstellingen van dit hoofdstuk en van belang zijn voor de handel tussen de partijen.

2

De partijen zijn het erover eens dat dialoog bijzonder nuttig is op de volgende gebieden:

• a.

  de uitwisseling van informatie over de productie en de consumptie van en de handel in landbouwproducten en over de marktontwikkelingen voor landbouw- en visserijproducten;

• b.

  de bevordering van investeringen in de sectoren landbouw, voeding en visserij in de Cariforum-staten, met inbegrip van kleinschalige activiteiten;

• c.

  de uitwisseling van informatie over het beleid en de wet- en regelgeving op het gebied van landbouw, plattelandsontwikkeling en visserij;

• d.

  een discussie over de veranderingen in het beleid en de institutionele veranderingen die nodig zijn om de omschakeling van de landbouw- en de visserijsector te onderbouwen, en over de opstelling en uitvoering van regionaal beleid op het gebied van landbouw, voedselvoorziening, plattelandsontwikkeling en visserij met het oog op de regionale integratie;

• e.

  de uitwisseling van meningen over nieuwe technologieën en over beleid en maatregelen ter bevordering van kwaliteit.

1

De partijen verbinden zich ertoe vooraf overleg te plegen over ontwikkelingen van het handelsbeleid die van invloed kunnen zijn op de concurrentiepositie van traditionele landbouwproducten, zoals bananen, rum, rijst en suiker, op de EG-markt.

2

De EG streeft ernaar om binnen het multilaterale handelssysteem voor deze producten van oorsprong uit de Cariforumstaten zo lang dit haalbaar is een beduidende preferentiële toegang te handhaven en erop toe te zien dat elke onvermijdelijke vermindering van de preferentie over een zo lang mogelijke periode wordt gespreid.

1

De partijen erkennen het belang van de sectoren landbouw, voeding en visserij voor de economie van de Cariforum-staten, en van samenwerking ter bevordering van de omschakeling van deze sectoren, met het doel hun concurrentievermogen te verbeteren en hun capaciteit om toegang tot kwalitatief ontwikkelde markten te verkrijgen, te vergroten, en eventueel een bijdrage te leveren aan de duurzame ontwikkeling van de Cariforum-staten. Zij erkennen de noodzaak de aanpassing van de sectoren landbouw, voeding en visserij en de plattelandseconomie aan de geleidelijke veranderingen die deze overeenkomst teweeg zal brengen, te vergemakkelijken en daarbij aandacht te besteden aan kleinschalige activiteiten.

2

Behoudens artikel 7 komen de partijen overeen op de volgende terreinen samen te werken, onder meer door ondersteuning te bevorderen:

• a.

  verbetering van het concurrentievermogen van de potentieel levensvatbare productie en verwerking van landbouw- en visserijproducten door innovatie, scholing, bevordering van netwerken en andere ondersteunende activiteiten, zowel voor de traditionele als voor de niet-traditionele exportsector;

• b.

  ontwikkeling van de capaciteit voor op de uitvoer gerichte marketing, met inbegrip van marktonderzoek, zowel wat de handel tussen Cariforum-staten als wat de handel tussen de partijen betreft, alsmede vaststelling van mogelijkheden tot verbetering van de marketinginfrastructuur en het vervoer en van de financierings- en samenwerkingsmogelijkheden voor producenten en handelaren;

• c.

  naleving en vaststelling van kwaliteitsnormen voor de productie en marketing van voedingsmiddelen, met inbegrip van normen inzake milieuvriendelijke en sociaal verantwoorde landbouwpraktijken en biologische en niet-genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen;

• d.

  bevordering van particuliere investeringen in en publiekprivate partnerschappen op het gebied van potentieel levensvatbare productie;

• e.

  verbetering van het vermogen van de marktdeelnemers uit de Cariforum-staten om de nationale, regionale en internationale technische, gezondheids- en kwaliteitsnormen voor vis en visserijproducten in acht te nemen;

• f.

  opbouw en versterking op regionaal niveau van de wetenschappelijke en technische capaciteiten van personen en instellingen met het oog op een duurzame handel in visserijproducten, met inbegrip van de aquicultuur;

• g.

  de in artikel 41 bedoelde dialoog.

1

De bepalingen van dit hoofdstuk zijn van toepassing op in de TBT-Overeenkomst van de WTO omschreven technische voorschriften, normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures, voor zover zij van invloed zijn op de handel tussen de partijen.

2

Voor de toepassing van dit hoofdstuk zijn de in de TBT-Overeenkomst van de WTO gebruikte definities van toepassing.

1

De partijen komen overeen bij de voorlopige toepassing van deze overeenkomst contactpunten aan te wijzen ten behoeve van de uitwisseling van informatie in het kader van dit hoofdstuk. Zij komen overeen om hun uitwisseling van informatie zoveel mogelijk via regionale contactpunten te doen plaatsvinden.

2

De partijen komen overeen hun communicatie en uitwisseling van informatie over kwesties die binnen de werkingssfeer van dit hoofdstuk vallen, te verbeteren, met name waar het gaat om mogelijkheden om de naleving van elkaars technische voorschriften, normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures te bevorderen en om onnodige belemmeringen voor het onderlinge goederenverkeer uit de weg te ruimen.

3

Wanneer er zich in verband met technische voorschriften, normen of conformiteitsbeoordelingsprocedures een bepaald probleem voordoet dat de handel tussen de partijen ongunstig kan beïnvloeden, stellen de partijen elkaar daarvan zo spoedig mogelijk in kennis en plegen zij daarover overleg om tot een wederzijds aanvaardbare oplossing te komen.

4

De partijen komen overeen elkaar schriftelijk in kennis te stellen van maatregelen die zijn of zullen worden getroffen om de invoer van goederen te beletten wegens een probleem in verband met de gezondheid, de veiligheid en het milieu; zij doen dit zodra dit redelijkerwijs mogelijk is nadat het besluit daartoe is genomen.

5

De partijen komen overeen producten aan te geven waarover zij informatie zullen uitwisselen, teneinde er gezamenlijk op toe te zien dat deze producten voldoen aan de vereiste technische voorschriften en normen om tot elkaars markt te kunnen worden toegelaten. Tot dergelijke informatie kunnen ook de vaststelling van de benodigde capaciteit en voorstellen om hierin te voorzien behoren.

1

De partijen erkennen het belang van samenwerking op het gebied van technische voorschriften, normen en conformiteitsbeoordeling om de doelstellingen van dit hoofdstuk te verwezenlijken.

2

Behoudens artikel 7 komen de partijen overeen op de volgende terreinen samen te werken, onder meer door ondersteuning te bevorderen:

• a.

  vaststelling van passende regelingen voor de uitwisseling van expertise, met inbegrip van een passende scholing waardoor wordt voorzien in een adequate en duurzame technische competentie van de instanties voor normalisatie, metrologie, accreditatie, markttoezicht en conformiteitsbeoordeling, met name van die in de Cariforum-regio;

• b.

  opbouw van expertisecentra binnen de Cariforum-staten voor de beoordeling van goederen die bestemd zijn voor de EG-markt;

• c.

  ontwikkeling van de capaciteit van ondernemingen, met name die uit de Cariforum-staten, om aan de regelgeving en marktvereisten te voldoen;

• d.

  ontwikkeling en vaststelling van geharmoniseerde technische voorschriften, normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures die gebaseerd zijn op de desbetreffende internationale normen.

1

De bepalingen van dit hoofdstuk zijn van toepassing op SPS-maatregelen in de zin van de SPS-Overeenkomst van de WTO, voor zover zij van invloed zijn op de handel tussen de partijen.

2

Voor de toepassing van dit hoofdstuk gelden de definities van de SPS-Overeenkomst van de WTO.

1

De partijen komen overeen om bij de voorlopige toepassing van deze overeenkomst bevoegde autoriteiten aan te wijzen voor de tenuitvoerlegging van de in dit hoofdstuk bedoelde maatregelen. De partijen stellen elkaar tijdig in kennis van alle belangrijke wijzigingen in de structuur, aard en organisatie van hun bevoegde autoriteiten, alsmede van de bevoegdheidsverdeling binnen deze autoriteiten.

2

De partijen komen overeen de informatie betreffende de tenuitvoerlegging van de in dit hoofdstuk bedoelde maatregelen zoveel mogelijk uit te wisselen via een regionale instantie, die de bevoegde autoriteiten vertegenwoordigt.

1

De partijen zijn het erover eens dat de samenwerking tussen de nationale en regionale SPS-autoriteiten, met inbegrip van de bevoegde autoriteiten, belangrijk is met het oog op de bevordering van zowel de intraregionale handel als de handel tussen de partijen, alsook van het algehele proces van regionale integratie in het kader van het Cariforum.

2

In dit verband zijn de partijen het eens over het belang van de vaststelling van de geharmoniseerde SPS-maatregelen zowel in de EG als tussen de Cariforum-staten, en verbinden zij zich ertoe om met het oog daarop samen te werken. Voorts komen de partijen overeen overleg te plegen over bilaterale afspraken over de erkenning van de gelijkwaardigheid van specifieke SPS-maatregelen.

3

De partijen komen overeen om, zolang de SPS-maatregelen niet zijn geharmoniseerd of de gelijkwaardigheid niet is erkend, overleg te plegen over mogelijkheden om de handel te vergemakkelijken en onnodige administratieve eisen te beperken.

1

De partijen komen overeen om hun communicatie en de uitwisseling van informatie te verbeteren over kwesties die binnen de werkingssfeer van dit hoofdstuk vallen en van invloed kunnen zijn op de handel tussen de partijen.

2

Indien er zich een bijzonder SPS-probleem voordoet dat van invloed kan zijn op de handel tussen de partijen, stellen de bevoegde autoriteiten van de partijen elkaar daarvan zo spoedig mogelijk in kennis en voeren zij daarover overleg, teneinde tot een wederzijds aanvaardbare oplossing te komen.

1

De partijen erkennen het belang van samenwerking op het gebied van SPS-maatregelen, teneinde de doelstellingen van deze overeenkomst te bereiken.

2

Behoudens artikel 7 komen de partijen overeen op de volgende terreinen samen te werken, onder meer door ondersteuning te bevorderen:

• a.

  versterking van de regionale integratie en verbetering van het toezicht op en de uitvoering en handhaving van SPS-maatregelen in overeenstemming met artikel 56, met inbegrip van scholings- en voorlichtingsacties voor met de regelgeving belast personeel. Met het oog op de verwezenlijking van deze doelstellingen kunnen publiekprivate partnerschappen worden ondersteund;

• b.

  invoering van passende regelingen voor de uitwisseling van expertise op het gebied van de gezondheid van dieren en planten en van de volksgezondheid, en organisatie van scholings- en voorlichtingsacties voor met de regelgeving belast personeel;

• c.

  verbetering van de capaciteit van ondernemingen, met name ondernemingen in de Cariforum-staten, om aan de regelgeving en marktvereisten te voldoen;

• d.

  samenwerking in de in artikel 52 genoemde internationale organisaties, waaronder de bevordering van deelname van vertegenwoordigers van de Cariforum-staten aan bijeenkomsten van deze organisaties.

1

De partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten bevestigen hun verbintenissen in het kader van de WTO-overeenkomst en stellen, met het oog op bevordering van de regionale integratie en een duurzame ontwikkeling van de overeenkomstsluitende Cariforum-staten en hun geleidelijke, harmonieuze integratie in de wereldeconomie, de noodzakelijke regelingen vast voor de gestage, wederzijdse en asymmetrische liberalisering van investeringen en van de handel in diensten en voor samenwerking op het gebied van de e-handel.

2

Geen enkele bepaling in deze titel wordt zo uitgelegd dat de privatisering van overheidsondernemingen vereist is of dat enigerlei verplichting ten aanzien van overheidsopdrachten wordt opgelegd.

3

De bepalingen van deze titel zijn niet van toepassing op door de partijen of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten verleende subsidies.

4

In overeenstemming met de bepalingen van deze titel behouden de partijen en de overeenkomstsluitende Cariforumstaten het recht nieuwe regelingen op te stellen en in te voeren om legitieme beleidsdoelstellingen te bereiken.

5

Deze titel is niet van toepassing op maatregelen betreffende natuurlijke personen die toegang zoeken tot de arbeidsmarkt van de EG of van de overeenkomstsluitende Cariforum-staten, of op maatregelen aangaande staatsburgerschap, verblijf of werk op permanente basis.

Geen enkele bepaling in deze titel belet de partijen of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten maatregelen toe te passen om de binnenkomst of het tijdelijke verblijf van natuurlijke personen op hun grondgebied te regelen, met inbegrip van maatregelen die nodige zijn om de integriteit van hun grenzen te beschermen, of om het ordelijke verkeer van natuurlijke personen over hun grenzen te waarborgen, mits deze maatregelen niet zo worden toegepast dat de voordelen die een partij op grond van een specifieke verbintenis toekomen, daardoor worden uitgehold of teniet gedaan.

1

De partijen erkennen dat economische integratie tussen de Cariforum-staten door de geleidelijke verwijdering van de resterende belemmeringen en de invoering van passende regelgeving voor investeringen en de handel in diensten, zal bijdragen tot de verdieping van het proces van hun regionale integratie en de verwezenlijking van de doelstellingen van deze overeenkomst.

2

De partijen erkennen voorts dat de in hoofdstuk 5 van deze titel opgenomen beginselen met betrekking tot de steun voor de geleidelijke liberalisering van investeringen en de handel in diensten tussen de partijen een nuttig kader vormen voor de verdere liberalisering van investeringen en de handel in diensten tussen de Cariforum-staten in de context van hun regionale integratie.

1

Wat de markttoegang via commerciële aanwezigheid betreft, geven de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten elkaars commerciële aanwezigheden en investeerders geen ongunstiger behandeling dan die waarin is voorzien in de in bijlage IV opgenomen specifieke verplichtingen.

2

In sectoren waarvoor verbintenissen betreffende markttoegang worden aangegaan, worden de volgende maatregelen door de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten niet gehandhaafd of genomen, noch op basis van een regionale onderverdeling, noch voor hun gehele grondgebied, tenzij in bijlage IV anders is bepaald:

• a.

  beperkingen van het aantal commerciële aanwezigheden in de vorm van numerieke quota, monopolies of exclusieve rechten, dan wel door middel van andere eisen aan de commerciële aanwezigheid, zoals een onderzoek naar de economische behoefte;

• b.

  beperkingen van de totale waarde van transacties of activa, in de vorm van een numerieke quota dan wel de eis van een onderzoek naar de economische behoefte;

• c.

  beperkingen van het totale aantal transacties of het totale volume van de output, in bepaalde numerieke eenheden uitgedrukt in de vorm van quota of de eis van een onderzoek naar de economische behoefte¹¹⁾Lid 2, onder a), b) en c), is niet van toepassing op maatregelen die de productie van een landbouwproduct beperken. ;

• d.

  beperkingen van de participatie van buitenlands kapitaal, uitgedrukt als een maximumpercentage voor buitenlands aandeelhouderschap of de totale waarde van individuele of totale buitenlandse investeringen;

• e.

  maatregelen die specifieke soorten commerciële aanwezigheid (dochteronderneming, filiaal, vertegenwoordiging)¹²⁾Elke partij of overeenkomstsluitende Cariforum-staat kan eisen dat in het geval van oprichting van een vennootschap onder haar of zijn eigen recht, investeerders een specifieke rechtsvorm moeten kiezen. Voor zover deze eis op niet-discriminerende wijze wordt toegepast, hoeft deze niet in de lijst van verbintenissen van een partij te worden gespecificeerd om door die partij te kunnen worden gehandhaafd of vastgesteld. of joint ventures voor de uitoefening van een economische activiteit door een investeerder van de andere partij vereisen dan wel deze juist beperkingen opleggen.

1

Wat de sectoren betreft waarvoor in bijlage IV verbintenissen inzake de markttoegang zijn opgenomen, en onder voorbehoud van de in die bijlage vermelde voorwaarden en kwalificaties, behandelen de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten elkaars commerciële aanwezigheden en investeerders niet ongunstiger dan hun eigen soortgelijke commerciële aanwezigheden en investeerders in verband met alle maatregelen die van invloed zijn op de commerciële aanwezigheid.

2

De EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten kunnen aan de verplichting in lid 1 voldoen door commerciële aanwezigheden en investeerders van de andere partij hetzij formeel op gelijke wijze als de eigen soortgelijke commerciële aanwezigheden en investeerders te behandelen hetzij formeel een verschillende behandeling te geven.

3

Een formeel gelijke of een formeel verschillende behandeling wordt als ongunstiger beschouwd indien deze de mededingingsvoorwaarden wijzigt ten gunste van commerciële aanwezigheden en investeerders van de EG of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten ten opzichte van soortgelijke commerciële aanwezigheden en investeerders van de andere partij.

4

Specifieke verbintenissen die op grond van dit artikel zijn aangegaan, worden niet zodanig uitgelegd dat de EG of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten verplicht zijn compensatie te bieden voor concurrentienadelen die inherent zijn aan de buitenlandse aard van de desbetreffende commerciële aanwezigheden en investeerders.

1

Ten aanzien van alle maatregelen in dit hoofdstuk die van invloed zijn op de commerciële aanwezigheid:

• a.

  geeft de EG commerciële aanwezigheden en investeerders van de overeenkomstsluitende Cariforum-staten een behandeling die niet ongunstiger is dan de meest gunstige behandeling die van toepassing is op soortgelijke commerciële aanwezigheden en investeerders uit derde landen waarmee zij na de ondertekening van deze overeenkomst een overeenkomst inzake economische integratie heeft gesloten;

• b.

  geven de overeenkomstsluitende Cariforum-staten commerciële aanwezigheden en investeerders van de EG een behandeling die niet ongunstiger is dan de meest gunstige behandeling die van toepassing is op soortgelijke commerciële aanwezigheden en investeerders uit belangrijke handelsmachten waarmee zij na de ondertekening van deze overeenkomst een overeenkomst inzake economische integratie hebben gesloten.

2

Wanneer een partij of een overeenkomstsluitende Cariforum-staat een regionale economische integratieovereenkomst sluit, waarbij een interne markt wordt opgericht of waarbij van de partijen wordt vereist dat zij hun wetgeving in belangrijke mate onderling aanpassen teneinde niet-discriminerende belemmeringen voor de commerciële aanwezigheid en de handel in diensten uit de weg ruimen, valt de behandeling die de betrokken partij of overeenkomstsluitende Cariforum-staat aan commerciële aanwezigheden en investeerders uit derde landen geeft in sectoren waarop de interne markt of de belangrijke onderlinge aanpassing van wetgeving van toepassing is, niet onder de bepalingen van lid 1¹³⁾Op het moment van ondertekening van deze overeenkomst worden de Europese Economische Ruimte, de pretoetredingsovereenkomsten met landen die tot de Europese Unie willen toetreden, de gemeenschappelijke markt en economie van de Caricom en de vrijhandelsovereenkomst tussen Caricom en de Dominicaanse Republiek geacht in hun geheel onder deze uitzondering te vallen. .

3

De in lid 1 neergelegde verplichtingen zijn niet van toepassing op de behandeling die wordt gegeven:

• a.

  in het kader van maatregelen met betrekking tot de erkenning van kwalificaties, vergunningen of prudentiële maatregelen in overeenstemming met artikel VII van de GATS of de bijlage betreffende financiële diensten daarbij,

• b.

  in het kader van een internationale overeenkomst of regeling die geheel of hoofdzakelijk betrekking heeft op belastingheffing, of

• c.

  in het kader van maatregelen waarop een in de in artikel II, lid 2, van de GATS bedoelde lijst opgenomen uitzondering op het meestbegunstigingsbeginsel van toepassing is.

4

Voor de toepassing van deze bepaling wordt onder „belangrijke handelsmacht” verstaan elk ontwikkeld land of elk land dat in het jaar vóór de inwerkingtreding van de in lid 1 bedoelde overeenkomst inzake economische integratie een aandeel van meer dan één (1) procent in de mondiale uitvoer van goederen had, of elke groep landen die individueel, collectief of via een overeenkomst inzake economische integratie handelend in het jaar vóór de inwerkingtreding van de in lid 1 bedoelde overeenkomst inzake economische integratie een aandeel van meer dan anderhalf (1,5) procent in de mondiale uitvoer van goederen had.¹⁴⁾Voor deze berekening wordt gebruikgemaakt van officiële WTO-gegevens over leidende exporteurs in de mondiale handel in goederen (met uitzondering van de intra-EU-handel).

5

Wanneer een overeenkomstsluitende Cariforum-staat partij wordt bij een overeenkomst inzake economische integratie met een derde partij als bedoeld in lid 1, onder b), en die overeenkomst erin voorziet dat de derde partij een gunstiger behandeling krijgt dan die welke de overeenkomstsluitende Cariforum-staat de EG uit hoofde van deze overeenkomst geeft, treden de partijen hierover in overleg. De partijen kunnen beslissen of de betrokken overeenkomstsluitende Cariforum-staat de EG de gunstiger behandeling uit hoofde van de overeenkomst inzake economische integratie mag ontzeggen. De Gezamenlijke Raad Cariforum-EG kan de nodige maatregelen nemen om de bepalingen van deze overeenkomst aan te passen.

1

Dit hoofdstuk is van toepassing op maatregelen van de partijen of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten, die van invloed zijn op de grensoverschrijdende dienstverlening met uitzondering van:

• a.

  audiovisuele diensten;

• b.

  nationale cabotage in het zeevervoer¹⁶⁾Nationale cabotage in het zeevervoer heeft betrekking op vervoersdiensten binnen een overeenkomstsluitende Cariforum-staat of binnen een lidstaat van de Europese Unie voor het vervoer van personen of goederen met begin- en eindpunt in die overeenkomstsluitende Cariforum-staat of die lidstaat. ;

• c.

  binnenlandse en internationale luchtvervoerdiensten, ongeacht of het gaat om lijndiensten of niet, en diensten die rechtstreeks verband houden met de uitoefening van verkeersrechten, andere dan:

  • i.

    reparatie en onderhoud van luchtvaartuigen waarbij het luchtvaartuig buiten dienst wordt gesteld;

  • ii.

    verkoop en marketing van luchtvervoersdiensten;

  • iii.

    geautomatiseerde boekingssystemen (CRS);

  • iv.

    andere aanverwante diensten die de exploitatie van luchtvaartuigen vergemakkelijken, zoals grondafhandelingsdiensten, verhuur van luchtvaartuigen met bemanning en luchthavenbeheer.

2

Voor de toepassing van dit hoofdstuk:

• a.

  wordt „grensoverschrijdende dienstverlening” gedefinieerd als het verlenen van een dienst:

  • i.

    vanaf het grondgebied van een partij naar het grondgebied van de andere partij (vorm van dienstverlening 1);

  • ii.

    op het grondgebied van een partij ten behoeve van een dienstafnemer van de andere partij (vorm van dienstverlening 2);

• b.

  omvatten „diensten” alle diensten in elke sector behalve bij de uitoefening van overheidsgezag verleende diensten;

• c.

  betekent „een bij de uitoefening van overheidsgezag verleende dienst” elke dienst die noch op commerciële basis, noch in concurrentie met één of meer dienstverleners wordt verleend;

• d.

  is een „dienstverlener” een natuurlijke of rechtspersoon die een dienst aanbiedt of verleent;

• e.

  wordt onder „dienstverlener van een partij” verstaan een in de EG of in een overeenkomstsluitende Cariforum-staat gevestigde natuurlijke of rechtspersoon die een dienst aanbiedt of verleent;

• f.

  omvat „verlening van een dienst” de productie, distributie, marketing, verkoop en levering van een dienst.

1

Wat de markttoegang via grensoverschrijdende dienstverlening betreft, geven de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staat diensten en dienstverleners van de andere partij geen ongunstiger behandeling dan die waarin is voorzien in de in bijlage IV opgenomen specifieke verbintenissen.

2

In sectoren waarvoor verbintenissen betreffende markttoegang worden aangegaan, worden de volgende maatregelen door de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten niet gehandhaafd of genomen, noch op basis van een regionale onderverdeling, noch voor hun gehele grondgebied, tenzij in bijlage IV anders is bepaald:

• a.

  beperkingen van het aantal dienstverleners in de vorm van numerieke quota, monopolies, exclusieve dienstverleners dan wel in de vorm van de eis van een onderzoek naar de economische behoefte;

• b.

  beperkingen van de totale waarde van transacties of activa in verband met diensten in de vorm van numerieke quota dan wel de eis van een onderzoek naar de economische behoefte;

• c.

  beperkingen van het totale aantal dienstentransacties of de totale hoeveelheid geleverde diensten, in bepaalde numerieke eenheden uitgedrukt in de vorm van quota of de eis van een onderzoek naar de economische behoefte.

1

Wat de sectoren betreft waarvoor in bijlage IV verbintenissen inzake de markttoegang zijn opgenomen, en onder voorbehoud van de in die bijlage vermelde voorwaarden en kwalificaties, behandelen de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten diensten en dienstverleners van de andere partij niet ongunstiger dan hun eigen soortgelijke diensten en dienstverleners in verband met alle maatregelen die van invloed zijn op de grensoverschrijdende dienstverlening.

2

De EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten kunnen aan de verplichting in lid 1 voldoen door diensten en dienstverleners van de andere partij hetzij formeel op gelijke wijze als de eigen soortgelijke diensten en dienstverleners te behandelen hetzij formeel een verschillende behandeling te geven.

3

Een formeel gelijke of een formeel verschillende behandeling wordt als ongunstiger beschouwd indien deze de mededingingsvoorwaarden wijzigt ten gunste van diensten of dienstverleners van de EG of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten ten opzichte van soortgelijke diensten of dienstverleners van de andere partij.

4

Specifieke verbintenissen die op grond van dit artikel zijn aangegaan, worden niet zodanig uitgelegd dat de EG of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten verplicht zijn compensatie te bieden voor aan concurrentienadelen die inherent zijn aan de buitenlandse aard van de desbetreffende commerciële diensten en dienstverleners.

1

Ten aanzien van alle maatregelen in dit hoofdstuk die van invloed zijn op de grensoverschrijdende dienstverlening:

• a.

  geeft de EG diensten en dienstverleners van de overeenkomstsluitende Cariforum-staten een behandeling die niet ongunstiger is dan de meest gunstige behandeling die van toepassing is op soortgelijke diensten en dienstverleners uit derde landen waarmee zij na de ondertekening van deze overeenkomst een overeenkomst inzake economische integratie heeft gesloten;

• b.

  geven de overeenkomstsluitende Cariforum-staten diensten en dienstverleners van de EG een behandeling die niet ongunstiger is dan de meest gunstige behandeling die van toepassing is op soortgelijke diensten en dienstverleners uit belangrijke handelsmachten waarmee zij na de ondertekening van deze overeenkomst een overeenkomst inzake economische integratie hebben gesloten.

2

Wanneer een partij of een overeenkomstsluitende Cariforum-staat een regionale economische integratieovereenkomst sluit, waarbij een interne markt wordt opgericht of waarbij van de partijen wordt vereist dat zij hun wetgeving in belangrijke mate onderling aanpassen teneinde niet-discriminerende belemmeringen voor de handel in diensten uit de weg ruimen, valt de behandeling die de betrokken partij of overeenkomstsluitende Cariforum-staat aan diensten en dienstverleners uit derde landen toekent in sectoren waarop de interne markt of de belangrijke onderlinge aanpassing van wetgeving van toepassing is, niet onder de bepalingen van lid 1¹⁷⁾Op het moment van ondertekening van deze overeenkomst worden de Europese Economische Ruimte, de pretoetredingsovereenkomsten met landen die tot de Europese Unie willen toetreden, de gemeenschappelijke markt en economie van de Caricom en de vrijhandelsovereenkomst tussen Caricom en de Dominicaanse Republiek geacht in hun geheel onder deze uitzondering te vallen. .

3

De in lid 1 neergelegde verplichtingen zijn niet van toepassing op de behandeling die wordt gegeven:

• a.

  in het kader van maatregelen met betrekking tot de erkenning van kwalificaties, vergunningen of prudentiële maatregelen in overeenstemming met artikel VII van de GATS of de bijlage betreffende financiële diensten daarbij,

• b.

  in het kader van een internationale overeenkomst of regeling die geheel of hoofdzakelijk betrekking heeft op belastingheffing, of

• c.

  in het kader van maatregelen waarop een in de in artikel II, lid 2, van de GATS bedoelde lijst opgenomen uitzondering op het meestbegunstigingsbeginsel van toepassing is.

4

Voor de toepassing van deze bepaling wordt onder „belangrijke handelsmacht” verstaan elk ontwikkeld land of elk land dat in het jaar vóór de inwerkingtreding van de in lid 1 bedoelde overeenkomst inzake economische integratie een aandeel van meer dan één (1) procent in de mondiale uitvoer van goederen had, of elke groep landen die individueel, collectief of via een overeenkomst inzake economische integratie handelend in het jaar vóór de inwerkingtreding van de in lid 1 bedoelde overeenkomst inzake economische integratie een aandeel van meer dan anderhalf (1,5) procent in de mondiale uitvoer van goederen had¹⁸⁾Voor deze berekening wordt gebruikgemaakt van officiële WTO-gegevens over leidende exporteurs in de mondiale handel in goederen (met uitzondering van de intra-EU-handel). .

5

Wanneer een overeenkomstsluitende Cariforum-staat partij wordt bij een overeenkomst inzake economische integratie met een derde partij als bedoeld in lid 1, onder b), en die overeenkomst erin voorziet dat de derde partij een gunstiger behandeling krijgt dan die welke de overeenkomstsluitende Cariforum-staat de EG uit hoofde van deze overeenkomst geeft, treden de partijen hierover in overleg. De partijen kunnen besluiten of de betrokken overeenkomstsluitende Cariforumstaat de EG de gunstiger behandeling uit hoofde van de overeenkomst inzake economische integratie mag ontzeggen. De Gezamenlijke Raad Cariforum-EG kan de nodige maatregelen nemen om de bepalingen van deze overeenkomst aan te passen.

1

Dit hoofdstuk is van toepassing op maatregelen van de partijen of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten inzake de toegang tot en het tijdelijke verblijf op hun grondgebied van stafpersoneel, afgestudeerde stagiairs, verkopers van zakelijke diensten, dienstverleners op contractbasis, beoefenaars van een vrij beroep en tijdelijke bezoekers voor zaken, in overeenstemming met artikel 60, lid 5.

2

Voor de toepassing van dit hoofdstuk wordt verstaan onder:

• a.

  „stafpersoneel”: natuurlijke personen die werkzaam zijn bij een andere rechtspersoon uit de EG of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten dan een organisatie zonder winstoogmerk en die verantwoordelijk zijn voor het opzetten van dan wel een goed toezicht op en een goede administratie en exploitatie van een commerciële aanwezigheid.

  Tot het stafpersoneel behoren ook „zakelijke bezoekers” die verantwoordelijk zijn voor het opzetten van een commerciële aanwezigheid, en „binnen de onderneming overgeplaatste personen”.

  • –

    „Zakelijke bezoekers” zijn natuurlijke personen met een staffunctie die verantwoordelijk zijn voor het opzetten van een commerciële aanwezigheid. Zij verrichten geen directe transacties met het grote publiek en ontvangen geen beloning van een bron die is gevestigd in het gastland (EG of overeenkomstsluitende Cariforum-staat).

  • –

    „Binnen de onderneming overgeplaatste personen” zijn natuurlijke personen uit de EG of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten die ten minste één jaar werknemer of partner zijn bij een rechtspersoon en die tijdelijk zijn overgeplaatst naar een commerciële aanwezigheid op het grondgebied van de andere partij. De betrokken natuurlijke persoon moet tot een van de volgende categorieën behoren:

    • 1.

      Managers:

      Leden van het hoger leidinggevend personeel van een rechtspersoon die in de eerste plaats verantwoordelijk zijn voor het management van de commerciële aanwezigheid, onder het algemene toezicht van de raad van bestuur of van de aandeelhouders of daarmee gelijkgestelde personen vallen en voornamelijk van hen orders krijgen, zoals:

      • i.

        personen die leiding geven aan een commerciële aanwezigheid of een afdeling of onderafdeling daarvan;

      • ii.

        personen die belast zijn met het toezicht op de werkzaamheden van andere toezichthoudende, gespecialiseerde of leidinggevende werknemers;

      • iii.

        personen die persoonlijk bevoegd zijn werknemers in dienst te nemen en te ontslaan, of indienstneming of ontslag van werknemers of andere maatregelen in het kader van het personeelsbeleid aan te bevelen;

    • 2.

      Specialisten:

      binnen een rechtspersoon werkzame personen die beschikken over uitzonderlijke kennis die van wezenlijk belang is voor de productie, de onderzoeksuitrusting, technische procedés of het management van de commerciële aanwezigheid. Bij de beoordeling van deze kennis wordt niet alleen rekening gehouden met specifieke kennis met betrekking tot de commerciële aanwezigheid, maar ook met de vraag of de betrokkene in hoge mate gekwalificeerd is voor werkzaamheden of voor een beroep waarvoor specifieke technische kennis of het behoren tot een erkende beroepsgroep vereist is;

• b.

  „afgestudeerde stagiairs”: natuurlijke personen uit de EG of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten die al ten minste een jaar in dienst zijn bij een daar gevestigde rechtspersoon, een universitaire graad hebben en tijdelijk zijn overgeplaatst naar een commerciële aanwezigheid of naar de moedermaatschappij van de rechtspersoon op het grondgebied van de andere partij, met het oog op de ontwikkeling van hun carrière of om een opleiding te krijgen in zakelijke technieken of methoden¹⁹⁾Van de ontvangende commerciële aanwezigheid kan worden verlangd dat zij vooraf ter goedkeuring een opleidingsprogramma voor de volledige duur van het verblijf voorlegt, om aan te tonen dat het verblijf bedoeld is om een opleiding te geven. Voor Spanje, Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk en Hongarije moet de opleiding gerelateerd zijn aan de behaalde universitaire graad. ;

• c.

  „verkopers van zakelijke diensten”: natuurlijke personen uit de EG of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten die als vertegenwoordiger van een daar gevestigde dienstverlener tijdelijk toegang wensen te krijgen tot het grondgebied van de andere partij om onderhandelingen te voeren over de verkoop van diensten of om overeenkomsten aan te gaan over de verkoop van diensten ten behoeve van die dienstverlener. Zij verkopen niet rechtstreeks aan het grote publiek en ontvangen geen beloning van een bron die is gevestigd in het gastland (EG of overeenkomstsluitende Cariforum-staat);

• d.

  „dienstverleners op contractbasis”: natuurlijke personen uit de EG of uit de overeenkomstsluitende Cariforum-staten die in dienst zijn bij een daar gevestigde rechtspersoon die geen commerciële aanwezigheid op het grondgebied van de andere partij heeft en een bonafide contract (anders dan via een uitzendbureau als bedoeld in CPC 872) heeft gesloten voor de verlening van diensten aan een eindverbruiker op het grondgebied van laatstgenoemde partij, waarvoor de tijdelijke aanwezigheid van zijn werknemers aldaar vereist is om het dienstverleningscontract uit te voeren;

• e.

  „beoefenaars van een vrij beroep”: natuurlijke personen uit de EG of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten die daar als zelfstandige dienstverlener gevestigd zijn, geen commerciële aanwezigheid op het grondgebied van de andere partij hebben en een degelijk („bona fide”) contract (anders dan via een uitzendbureau als bedoeld in CPC 872) hebben gesloten voor de verlening van diensten aan een eindverbruiker op het grondgebied van laatstgenoemde partij, waarvoor de tijdelijke aanwezigheid van zijn werknemers aldaar vereist is om het dienstverleningscontract uit te voeren²⁰⁾Het onder d) en e) bedoelde dienstencontract moet in overeenstemming zijn met de wet- en regelgeving en de eisen van de partij of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten waar het contract wordt uitgevoerd. ;

• f.

  „kwalificaties”: diploma's, certificaten en andere bewijsmiddelen (van een officiële kwalificatie), afgegeven door een in de wet- of regelgeving of in administratieve bepalingen aangewezen autoriteit, waarbij de succesvolle afsluiting van een beroepsopleiding wordt geattesteerd.

1

Voor elke overeenkomstig hoofdstuk 2 van deze titel geliberaliseerde sector staan de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten, behoudens de in bijlage IV opgenomen voorbehouden, investeerders van de andere partij toe in hun commerciële aanwezigheden natuurlijke personen van die andere partij in dienst te hebben, mits die werknemers behoren tot het stafpersoneel dan wel afgestudeerd stagiair zijn, zoals gedefinieerd in artikel 80. De toegang en het tijdelijke verblijf van stafpersoneel en afgestudeerde stagiairs geldt voor een periode van ten hoogste drie jaar voor binnen de onderneming overgeplaatste personen, negentig dagen binnen een periode van twaalf maanden voor zakelijke bezoekers en één jaar voor afgestudeerde stagiairs.

2

Voor elke overeenkomstig hoofdstuk 2 van deze titel geliberaliseerde sector worden, tenzij anderszins bepaald in bijlage IV, de maatregelen die de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten niet mogen handhaven of vaststellen voor hetzij een bepaalde regio hetzij hun gehele grondgebied beschreven als beperking van het totale aantal natuurlijke personen dat een investeerder als stafpersoneel of als afgestudeerde stagiair in een bepaalde sector in dienst mag hebben, in de vorm van een maximaal aantal of van een eis van een onderzoek naar de economische behoefte, en als discriminerende beperking.

1

De EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten bevestigen hun respectieve verplichtingen in verband met de verbintenissen die zij in het kader van de GATS zijn aangegaan ten aanzien van de toegang en het tijdelijke verblijf van dienstverleners op contractbasis en beoefenaars van een vrij beroep.

2

Onverminderd lid 1 staat de EG, onder de hieronder en in bijlage IV genoemde voorwaarden, toe dat dienstverleners op contractbasis uit de overeenkomstsluitende Cariforum-staten door middel van de aanwezigheid van natuurlijke personen op het grondgebied van haar lidstaten diensten verlenen in de volgende subsectoren:

• 1.

  juridisch advies op het gebied van internationaal publiekrecht en buitenlands recht (d.w.z. niet-EU-recht);

• 2.

  accountants en boekhouders;

• 3.

  belastingconsulenten;

• 4.

  architecten;

• 5.

  stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten;

• 6.

  ingenieurs;

• 7.

  ingenieurs: geïntegreerde diensten;

• 8.

  artsen en tandartsen;

• 9.

  dierenartsen;

• 10.

  verloskundigen;

• 11.

  verpleegkundigen, fysiotherapeuten en paramedisch personeel;

• 12.

  diensten in verband met computers;

• 13.

  onderzoeks- en ontwikkelingswerk;

• 14.

  reclame;

• 15.

  markt- en opinieonderzoek;

• 16.

  advies op het gebied van bedrijfsbeheer;

• 17.

  diensten in verband met advies op het gebied van bedrijfsbeheer;

• 18.

  technische testen en toetsen;

• 19.

  aanverwante wetenschappelijke en technische adviezen;

• 20.

  onderhoud en reparatie van werktuigen en transportmiddelen, met name in het kader van servicecontracten na verkoop of lease;

• 21.

  chef-koks;

• 22.

  mannequins;

• 23.

  vertalers en tolken;

• 24.

  inspectie van bouwterreinen;

• 25.

  hoger onderwijs (alleen particulier gefinancierde diensten);

• 26.

  milieudiensten;

• 27.

  reisbureaus en reisorganisatoren;

• 28.

  toeristengidsen;

• 29.

  amusement, behalve audiovisuele diensten.

Onverminderd lid 1 staan de overeenkomstsluitende Cariforumstaten onder de hieronder en in bijlage IV genoemde voorwaarden toe dat dienstverleners op contractbasis uit de EG door middel van de aanwezigheid van natuurlijke personen op het grondgebied van hun lidstaten diensten verlenen.

Op de verbintenissen van de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten zijn de volgende voorwaarden van toepassing:

• a.

  de natuurlijke personen moeten voor het verlenen van een dienst tijdelijk zijn aangetrokken als werknemer van een rechtspersoon die een dienstencontract heeft gesloten voor een periode van ten hoogste twaalf maanden;

• b.

  de natuurlijke personen die het grondgebied van de andere partij binnenkomen, moeten de desbetreffende diensten al ten minste gedurende het jaar onmiddellijk voorafgaande aan de datum van indiening van het verzoek om toegang tot dat grondgebied als werknemer van de rechtspersoon die de diensten verleent, aanbieden. Bovendien moeten zij op de datum van indiening van het verzoek om toegang tot het grondgebied van de andere partij ten minste drie jaar beroepservaring²¹⁾Verkregen na het bereiken van de meerderjarigheid. hebben in de economische sector waarop het contract betrekking heeft;

• c.

  met uitzondering in het geval van mannequins, chef-koks en dienstverleners op het gebied van amusement, behalve van audiovisuele diensten, moeten natuurlijke personen die het grondgebied van de andere partij binnenkomen, in het bezit zijn van i) een universitaire graad of een kwalificatie waarmee hun kennis op een gelijkwaardig niveau wordt aangetoond²²⁾Wanneer de graad of de kwalificatie niet is behaald op het grondgebied van de partij waar de dienst wordt verleend, mag die partij beoordelen of die graad of die kwalificatie gelijkwaardig is aan een universitaire graad die op zijn grondgebied vereist is. en ii) kwalificaties voor de uitoefening van het beroep wanneer dit vereist is om een activiteit te kunnen uitoefenen overeenkomstig de wet- of regelgeving of de eisen van de EG of van de overeenkomstsluitende Cariforum-staat waar de dienst wordt verleend;

• d.

  de natuurlijke persoon ontvangt gedurende zijn verblijf op het grondgebied van de andere partij geen andere beloning voor de dienstverlening dan die welke door de dienstverlener op contractbasis wordt betaald;

• e.

  de toegang van natuurlijke personen tot en hun tijdelijke verblijf op het grondgebied van de betrokken partij geldt voor een cumulatieve periode van niet meer dan zes maanden of, voor Luxemburg, vijfentwintig weken, gedurende een periode van twaalf maanden of voor de looptijd van het contract, afhankelijk van wat korter is;

• f.

  de in het kader van dit artikel verleende toegang betreft uitsluitend de dienst waarop het contract betrekking heeft, en geeft geen recht op het voeren van de beroepstitel van de partij op het grondgebied waarvan de dienst wordt verleend;

• g.

  het aantal personen dat bij het dienstverleningscontract betrokken is, mag niet groter zijn dan noodzakelijk voor de uitvoering van het contract, zoals kan worden bepaald door de wet- en regelgeving en de eisen van de partij op het grondgebied waarvan de dienst wordt verleend;

• h.

  andere in bijlage IV gespecificeerde discriminerende beperkingen, waaronder die met betrekking tot het aantal natuurlijke personen in de vorm van een onderzoek naar de economische behoefte.

3

Onverminderd lid 1 staat de EG, onder de hieronder en in bijlage IV genoemde voorwaarden, toe dat beoefenaars van een vrij beroep uit de overeenkomstsluitende Cariforum-staten op het grondgebied van haar lidstaten diensten verlenen in de volgende subsectoren:

• 1.

  juridisch advies op het gebied van internationaal publiekrecht en buitenlands recht (d.w.z. niet-EU-recht);

• 2.

  architecten;

• 3.

  stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten;

• 4.

  ingenieurs;

• 5.

  ingenieurs: geïntegreerde diensten;

• 6.

  diensten in verband met computers;

• 7.

  onderzoeks- en ontwikkelingswerk;

• 8.

  markt- en opinieonderzoek;

• 9.

  advies op het gebied van bedrijfsbeheer;

• 10.

  diensten in verband met advies op het gebied van bedrijfsbeheer;

• 11.

  vertalers en tolken.

Onverminderd lid 1 staan de overeenkomstsluitende Cariforumstaten onder de hieronder en in bijlage IV genoemde voorwaarden toe dat beoefenaars van een vrij beroep uit de EG op het grondgebied van hun lidstaten diensten verlenen.

Op de verbintenissen van de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten zijn de volgende voorwaarden van toepassing:

• a.

  de natuurlijke personen moeten voor het verlenen van een dienst tijdelijk zijn aangetrokken als op het grondgebied van de andere partij gevestigde zelfstandige en een dienstencontract hebben gesloten voor een periode van ten hoogste twaalf maanden;

• b.

  natuurlijke personen die het grondgebied van de andere partij binnenkomen, moeten op de datum van indiening van het verzoek om toegang tot dat grondgebied ten minste zes jaar beroepservaring hebben in de economische sector waarop het contract betrekking heeft;

• c.

  natuurlijke personen die het grondgebied van de andere partij binnenkomen, moeten in het bezit zijn van i) een universitaire graad of een kwalificatie waarmee hun kennis op een gelijkwaardig niveau wordt aangetoond²³⁾Wanneer de graad of de kwalificatie niet is behaald op het grondgebied van de partij waar de dienst wordt verleend, mag die partij beoordelen of die graad of die kwalificatie gelijkwaardig is aan een universitaire graad die op zijn grondgebied vereist is. en ii) kwalificaties voor de uitoefening van het beroep wanneer dit vereist is om een activiteit te kunnen uitoefenen overeenkomstig de wet- of regelgeving of de eisen van de EG of van de overeenkomstsluitende Cariforum-staat waar de dienst wordt verleend;

• d.

  de toegang van natuurlijke personen tot en hun tijdelijke verblijf op het grondgebied van de betrokken partij geldt voor een cumulatieve periode van niet meer dan zes maanden of, voor Luxemburg, vijfentwintig weken, gedurende een periode van twaalf maanden of voor de looptijd van het contract, afhankelijk van wat korter is;

• e.

  de in het kader van dit artikel verleende toegang heeft uitsluitend betrekking op de dienst waarop het contract betrekking heeft, en geeft geen recht op het voeren van de beroepstitel van de partij op het grondgebied waarvan de dienst wordt verleend;

• f.

  andere in bijlage IV gespecificeerde discriminerende beperkingen, waaronder die met betrekking tot het aantal natuurlijke personen in de vorm van een onderzoek naar de economische behoefte.

1

De EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten streven, in overeenstemming met hun respectieve wetgeving, naar vergemakkelijking van de toegang van tijdelijke bezoekers voor zaken uit de EG of uit de overeenkomstsluitende Cariforumstaten, naargelang van het geval, tot hun grondgebied en van hun verblijf aldaar wanneer dezen de volgende activiteiten wensen uit te oefenen:

• a.

  onderzoek en ontwerp: technische, wetenschappelijke en statistische onderzoekers namens een op het grondgebied van de andere partij gevestigde onderneming;

• b.

  marketingonderzoek: personeel dat onderzoek, waaronder marktonderzoek, doet en analyses maakt namens een op het grondgebied van de andere partij gevestigde onderneming;

• c.

  opleidingsseminars: personeel van een onderneming in de EG of in de overeenkomstsluitende Cariforum-staten die het grondgebied van de andere partij binnenkomen om een opleiding te krijgen in technieken en arbeidspraktijken die worden gebruikt door ondernemingen of organisaties op het grondgebied van die partij, mits de ontvangen opleiding beperkt is tot waarneming, het vertrouwd worden en klassikaal onderricht;

• d.

  beurzen en tentoonstellingen: personeel dat op een beurs reclame maakt voor zijn onderneming of voor de producten of diensten van die onderneming;

• e.

  verkoop: vertegenwoordigers en agenten die bestellingen opnemen of onderhandelen over contracten voor een op het grondgebied van de andere partij gevestigde onderneming, maar die geen goederen afleveren;

• f.

  inkoop: inkopers voor een onderneming dan wel bestuurders of toezichthoudend personeel die betrokken zijn bij een handelstransactie op het grondgebied van de andere partij;

• g.

  personeel op het gebied van toerisme (vertegenwoordigers van hotels of van reisbureaus, gidsen of reisorganisaties) dat een toerismecongres bijwoont of daaraan deelneemt,

  mits zij geen goederen of diensten aan het grote publiek verkopen of hun goederen en diensten niet zelf leveren, niet op eigen naam een beloning ontvangen van een bron binnen de EG of binnen de overeenkomstsluitende Cariforum-staat waar zij tijdelijk verblijven, en geen diensten leveren in het kader van een contract dat is gesloten tussen een rechtspersoon zonder commerciële aanwezigheid in de EG of de overeenkomstsluitende Cariforum-staat waar de tijdelijke bezoekers voor zaken verblijven en een consument in de EG of de overeenkomstsluitende Cariforum-staat.

2

Wanneer de toegang tot en het tijdelijke verblijf op het desbetreffende grondgebied wordt toegestaan, geldt dit voor ten hoogste 90 dagen gedurende een periode van twaalf maanden.

1

De partijen erkennen dat elektronische handel de handelsmogelijkheden in vele sectoren verruimt en komen overeen de ontwikkeling van hun onderlinge elektronische handel te bevorderen, met name door samenwerking op het gebied van de vraagstukken die in het kader van de bepalingen in deze titel door de elektronische handel worden opgeworpen.

2

De partijen zijn het erover eens dat de ontwikkeling van de elektronische handel volledig in overeenstemming moet zijn met de hoogste internationale normen inzake gegevensbescherming, teneinde ervoor te zorgen dat de gebruikers vertrouwen in de elektronische handel hebben.

3

De partijen komen overeen leveringen via elektronische middelen te beschouwen als leveringen van diensten in de zin van hoofdstuk 3 van deze titel, waarover geen douanerechten verschuldigd zijn.

1

De partijen onderhouden een dialoog over regelgevingskwesties in verband met de elektronische handel, onder meer over de volgende onderwerpen:

• a.

  erkenning van aan het grote publiek afgegeven certificaten voor elektronische handtekeningen en bevordering van grensoverschrijdende certificeringsdiensten;

• b.

  aansprakelijkheid van dienstverleners die als tussenpersoon optreden bij de doorgifte of de opslag van informatie;

• c.

  behandeling van ongevraagde elektronische commerciële communicatie;

• d.

  consumentenbescherming op het gebied van de elektronische handel;

• e.

  andere kwesties die van belang zijn voor de ontwikkeling van de elektronische handel.

2

Deze samenwerking kan de vorm aannemen van de uitwisseling van informatie over de wetgeving van de partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten met betrekking tot deze kwesties en de tenuitvoerlegging van die wetgeving.

1

De partijen erkennen het belang van technische samenwerking en bijstand in aanvulling op de liberalisering van diensten en investeringen, ter ondersteuning van de inspanningen van de overeenkomstsluitende Cariforum-staten om hun dienstverleningscapaciteit te versterken, ter bevordering van de uitvoering van de verbintenissen die zij in het kader van deze titel zijn aangegaan en om de doelstellingen van deze overeenkomst te bereiken.

2

Behoudens artikel 7 komen de partijen overeen samen te werken, onder meer door ondersteuning te verlenen voor technische bijstand, opleiding en opbouw van capaciteit op, onder meer, de volgende terreinen:

• a.

  verbetering van het vermogen van dienstverleners uit de overeenkomstsluitende Cariforum-staten om informatie te verzamelen over en zich te houden aan de regelgeving en de normen van de EG op communautair, nationaal en subnationaal niveau;

• b.

  verbetering van de uitvoercapaciteit van dienstverleners uit de overeenkomstsluitende Cariforum-staten, met speciale aandacht voor de marketing van toeristische en culturele diensten, de behoeften van kleine en middelgrote ondernemingen, franchising en het voeren van onderhandelingen over overeenkomsten over wederzijdse erkenning;

• c.

  bevordering van de interactie en de dialoog tussen dienstverleners uit de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten;

• d.

  behandeling van kwaliteits- en normkwesties voor de sectoren waarvoor de overeenkomstsluitende Cariforumstaten in het kader van deze overeenkomst verbintenissen zijn aangegaan ten aanzien van hun binnenlandse en regionale markt en van de handel tussen de partijen, teneinde hun deelname aan de ontwikkeling en vaststelling van normen voor duurzaam toerisme te verzekeren;

• e.

  ontwikkeling en tenuitvoerlegging van regelgeving voor specifieke dienstensectoren op regionaal Cariforum-niveau en in de overeenkomstsluitende Cariforum-staten voor sectoren waarvoor zij in het kader van deze overeenkomst verbintenissen zijn aangegaan;

• f.

  instelling van mechanismen voor de bevordering van investeringen en joint ventures tussen dienstverleners uit de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten, en uitbreiding van de capaciteiten van instanties voor investeringsbevordering in de overeenkomstsluitende Cariforumstaten.

1

De partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten zorgen ervoor dat zij binnen 5 jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst over wetgeving ter bestrijding van onder hun rechtsbevoegdheid vallend concurrentiebeperkend gedrag beschikken en de in artikel 125, lid 1, bedoelde instanties hebben opgericht.

2

Bij de inwerkingtreding van de wetgeving en de oprichting van de in lid 1 bedoelde instanties geven de partijen uitvoering aan artikel 128. De partijen komen voorts overeen de werking van dit hoofdstuk te beoordelen na een op de tenuitvoerlegging van artikel 128 volgende periode van zes jaar waarin wederzijds vertrouwen tussen hun mededingingsautoriteiten moet worden opgebouwd.

1

Elke mededingingsautoriteit kan de andere mededingingsautoriteiten in kennis stellen van haar bereidheid tot samenwerking bij de rechtshandhaving. Deze samenwerking belet de partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten niet om autonoom besluiten te nemen.

2

Om de daadwerkelijke toepassing van hun respectieve mededingingswetgeving te bevorderen, kunnen de mededingingsautoriteiten informatie uitwisselen, voor zover deze niet vertrouwelijk is. Alle uitwisseling van informatie is onderworpen aan de in elke partij en in de overeenkomstsluitende Cariforumstaten toepasselijke vertrouwelijkheidsnormen.

3

Elke mededingingsautoriteit kan de andere mededingingsautoriteiten in kennis stellen van informatie waarover zij beschikt en waaruit blijkt dat op het grondgebied van de andere partij binnen de werkingssfeer van dit hoofdstuk vallende concurrentiebeperkende praktijken plaatsvinden. De mededingingsautoriteit van elke partij beslist in overeenstemming met haar goede praktijken over de vorm waarin informatie wordt uitgewisseld. Elke mededingingsautoriteit kan ook in de volgende gevallen de andere mededingingsautoriteiten in kennis stellen van door haar uitgevoerde rechtshandhavingsprocedures:

• i.

  de onderzochte activiteit vindt volledig of voor een aanzienlijk deel plaats binnen de rechtsbevoegdheid van een van de andere mededingingsautoriteiten;

• ii.

  de maatregel die waarschijnlijk zal worden vastgesteld, leidt tot een verbod van gedragingen op het grondgebied van de andere partij of de overeenkomstsluitende Cariforumstaten;

• iii.

  bij de onderzochte activiteit gaat het om gedragingen waarvan wordt vermoed dat zij door de andere partij of door een van de overeenkomstsluitende Cariforum-staten worden vereist, aangemoedigd of goedgekeurd.

1

Geen enkele bepaling van deze overeenkomst belet een partij of een overeenkomstsluitende Cariforum-staat om in overeenstemming met hun respectieve wetgeving publieke of private monopolies aan te wijzen of te handhaven.

2

Met betrekking tot overheidsondernemingen en ondernemingen met speciale of exclusieve rechten zien de partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten erop toe dat na de datum van inwerkingtreding van deze overeenkomst geen maatregelen worden vastgesteld of gehandhaafd die de handel in goederen of diensten tussen de partijen in die mate verstoren dat zij in strijd zijn met de belangen van de partijen, en dat de bedoelde ondernemingen zijn onderworpen aan de mededingingsregels, voor zover de toepassing van die regels de jure of de facto geen belemmering vormt voor de uitvoering van de hun opgedragen taken.

3

In afwijking van lid 2 komen de partijen overeen dat overheidsondernemingen die in de overeenkomstsluitende Cariforum-staten overeenkomstig de respectieve regelgeving onderworpen zijn aan specifieke sectorale voorschriften, niet gebonden zijn door of vallen onder de bepalingen van dit artikel.

4

De partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten passen, zonder afbreuk te doen aan hun verplichtingen uit hoofde van de WTO-Overeenkomst, alle commerciële staatsmonopolies geleidelijk aan, zodat er uiterlijk aan het eind van het vijfde jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst, wat de voorwaarden voor de aan- en verkoop van goederen en diensten betreft, geen discriminatie meer bestaat tussen goederen en diensten van oorsprong uit de EG en die van oorsprong uit de Cariforum-staten of tussen onderdanen van de lidstaten van de Europese Unie en die van de Cariforum-staten, tenzij een dergelijke discriminatie inherent is aan het bestaan van het desbetreffende monopolie.

5

Het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG wordt in kennis gesteld van de vaststelling van sectorale voorschriften in de zin van lid 3 en van de maatregelen die worden genomen ter uitvoering van lid 4.

1

De partijen zijn het eens over het belang van technische bijstand en capaciteitsopbouw om de tenuitvoerlegging van de verbintenissen uit hoofde van dit hoofdstuk te bevorderen en de doelstellingen van dit hoofdstuk te verwezenlijken en in het bijzonder om te waarborgen dat het mededingingsbeleid en de handhaving van de voorschriften doelmatig en degelijk zijn, met name tijdens de in artikel 127 genoemde periode voor het opbouwen van wederzijds vertrouwen.

2

Behoudens artikel 7 komen de partijen overeen op de volgende terreinen samen te werken, onder meer door ondersteuning te bevorderen:

• a.

  het efficiënt functioneren van de mededingingsautoriteiten van de Cariforum-staten;

• b.

  bijstand bij het opstellen van richtsnoeren, van handleidingen en, zo nodig, van wetgeving;

• c.

  terbeschikkingstelling van onafhankelijke deskundigen;

• d.

  het aanbieden van opleidingen voor bij de uitvoering en handhaving van het mededingingsbeleid betrokken stafpersoneel.

1

De partijen zijn het erover eens dat stimulering van innovatie en creativiteit het concurrentievermogen doet toenemen en een cruciaal element is voor hun economisch partnerschap en voor het bereiken van een duurzame ontwikkeling, het bevorderen van de onderlinge handel en het zorgen voor een geleidelijke integratie van de Cariforum-staten in de wereldeconomie.

2

Zij erkennen dat bescherming en handhaving van intellectuele eigendom een belangrijke rol speelt bij de stimulering van creativiteit, innovatie en het concurrentievermogen, en zijn vastbesloten te zorgen voor een toenemend beschermingsniveau dat past bij hun ontwikkelingsniveau.

1

De bepalingen in dit hoofdstuk zijn alleen van toepassing op de in bijlage 6 genoemde aanbestedende diensten voor opdrachten boven de in die bijlage genoemde drempels.

2

De partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten zien erop toe dat de in dit hoofdstuk bedoelde aanbestedende diensten hun opdrachten op transparante wijze en overeenkomstig de bepalingen in dit hoofdstuk en de bijlagen ter zake aanbesteden, waarbij zij elke in aanmerking komende leverancier uit de overeenkomstsluitende Cariforum-staten of de EG op dezelfde wijze en overeenkomstig het beginsel van een open en daadwerkelijke mededinging behandelen.

A. Steun voor de totstandbrenging van regionale aanbestedingsmarkten

• 1.

  De partijen erkennen het economische belang van de totstandbrenging van concurrentiegerichte regionale aanbestedingsmarkten.

• 2.
  • a.

    Voor alle maatregelen betreffende de hier bedoelde opdrachten streeft elk van de overeenkomstsluitende Cariforum-staten, met inbegrip van hun aanbestedende diensten, ernaar een in een overeenkomstsluitende Cariforum-staat gevestigde leverancier niet ongunstiger te behandelen dan een andere, ter plaatse gevestigde leverancier.

  • b.

    Voor alle maatregelen betreffende de hier bedoelde opdrachten:

    • i.

      streven de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten, met inbegrip van hun aanbestedende diensten, ernaar niet tegen een op het grondgebied van een van de partijen gevestigde leverancier te discrimineren omdat de goederen of diensten die door die leverancier voor een bepaalde opdracht worden aangeboden, afkomstig zijn van het grondgebied van een van de partijen;

    • ii.

      behandelen de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten, met inbegrip van hun aanbestedende diensten, een ter plaatse gevestigde leverancier niet ongunstiger dan een andere ter plaatse gevestigde leverancier wegens de mate waarin deze verbonden is met of eigendom is van marktdeelnemers of onderdanen van een overeenkomstsluitende Cariforumstaat of de EG.

• 3.

  Ten aanzien van alle maatregelen betreffende de hier bedoelde opdrachten behandelt elk van de partijen, met inbegrip van hun aanbestedende diensten, behoudens lid 4 goederen en diensten van de andere partij en leveranciers uit de andere partij die goederen of diensten van het grondgebied van een van de partijen aanbieden, niet ongunstiger dan zij binnenlandse goederen, diensten en leveranciers behandelen.

• 4.

  De partijen zijn pas verplicht de in lid 3 bedoelde behandeling te geven wanneer de Gezamenlijke Raad Cariforum-EG een besluit ter zake heeft genomen. In dat besluit kan worden gespecificeerd op welke opdrachten van elk van de partijen en onder welke voorwaarden de in lid 3 bedoelde behandeling van toepassing is.

B. Waarderingsregels

Aanbestedende diensten kiezen geen waarderingsmethode of splitsen een opdracht niet op om zich aan de toepassing van dit hoofdstuk te onttrekken. Bij de waardebepaling moet rekening worden gehouden met alle vormen van vergoeding, met inbegrip van alle premies, provisies, commissielonen en rente.

C. Uitzonderingen

• 1.

  Geen enkele bepaling in dit hoofdstuk wordt zo uitgelegd dat deze een overeenkomstsluitende Cariforum-staat of de EG belet maatregelen op te leggen of te handhaven ten aanzien van goederen of diensten van personen met een handicap, filantropische instellingen of gedetineerden.

• 2.

  Dit hoofdstuk is niet van toepassing op:

  • a.

    de verwerving of huur van grond, bestaande gebouwen of andere onroerende zaken of de rechten daarop;

  • b.

    niet-contractuele overeenkomsten of enige vorm van steun die een partij of een overeenkomstsluitende Cariforum-staat verschaft, met inbegrip van samenwerkingsovereenkomsten, subsidies, leningen, kapitaalinjecties, garanties en fiscale stimuleringsmaatregelen;

  • c.

    de aanbesteding of verwerving van diensten van belastingadviseurs of bewaarnemers, vereffenings- en managementdiensten voor officiële financiële instellingen of van diensten in verband met de verkoop, afbetaling en distributie van de overheidsschuld, met inbegrip van leningen, staatsobligaties, bankbiljetten en andere effecten;

  • d.

    de verwerving, ontwikkeling, productie of coproductie van programmamateriaal bestemd voor uitzendingen door omroeporganisaties, en overeenkomsten betreffende zendtijd;

  • e.

    arbitrage- en bemiddelingsdiensten;

  • f.

    arbeidsovereenkomsten voor werk bij de overheid;

  • g.

    diensten op het gebied van onderzoek en ontwikkeling;

  • h.

    de aanschaf van landbouwproducten ter ondersteuning van steunprogramma's voor de landbouw en voedselhulpprogramma's;

  • i.

    aanbestedingen binnen de overheid;

  • j.

    opdrachten die worden aanbesteed:

    • i.

      met het directe doel internationale bijstand, met inbegrip van ontwikkelingshulp, te verlenen;

    • ii.

      in het kader van een bijzondere procedure of krachtens een bijzondere voorwaarde van een internationale overeenkomst betreffende de legering van strijdkrachten of betreffende de gezamenlijke uitvoering van een project door een partij of een overeenkomstsluitende Cariforum-staat met een nietovereenkomstsluitende partij;

    • iii.

      ter ondersteuning van strijdkrachten die buiten het grondgebied van de partij of de betrokken overeenkomstsluitende Cariforum-staat zijn gelegerd;

    • iv.

      in het kader van een bijzondere procedure of krachtens een bijzondere voorwaarde van een internationale organisatie, of gefinancierd door een internationale subsidie, lening of andere vorm van steun, wanneer die procedure of voorwaarde niet in overeenstemming is met dit hoofdstuk.

1

Behoudens artikel 180, lid 4, publiceert elke partij of overeenkomstsluitende Cariforum-staat onverwijld in de daarvoor bestemde publicaties genoemd in bijlage VII, met inbegrip van officieel aangewezen elektronische media, alle wetten, voorschriften, rechterlijke uitspraken, algemene administratieve beschikkingen en procedures in verband met overheidsopdrachten waarop het bepaalde in dit hoofdstuk van toepassing is, alsmede de afzonderlijke overheidsopdrachten. Elke partij of overeenkomstsluitende Cariforum-staat publiceert op dezelfde wijze onverwijld alle wijzigingen van dergelijke maatregelen en stelt de andere partijen binnen een redelijke termijn van die wijzigingen in kennis.

2

De partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten zien erop toe dat hun aanbestedende diensten de mogelijkheden tot inschrijving op aanbestedingen van overheidsopdrachten effectief bekendmaken en verstrekken in aanmerking komende leveranciers alle informatie die zij nodig hebben om aan deze aanbestedingen deel te nemen. Elke partij creëert en onderhoudt een passende onlinefaciliteit om een effectieve bekendmaking van overheidsopdrachten te bevorderen.

• a.

  De aan leveranciers ter beschikking gestelde aanbestedingsstukken dienen alle informatie te bevatten die zij nodig hebben om geldige inschrijvingen te kunnen doen.

• b.

  Wanneer een dienst de volledige aanbestedingsstukken en ondersteunende documentatie niet kosteloos langs elektronische weg rechtstreeks toegankelijk maakt, verstrekt zij de aanbestedingsstukken onverwijld op verzoek van de in aanmerking komende leveranciers van de partijen.

3

Voor elke overheidsopdracht waarop het bepaalde in dit hoofdstuk van toepassing is, publiceren de aanbestedende diensten, behoudens andersluidende bepalingen, vooraf een bericht van aanbesteding. Elk bericht is toegankelijk gedurende het gehele tijdvak dat voor de aanbesteding van de desbetreffende opdracht is vastgesteld.

4

Ieder bericht van aanbesteding bevat ten minste de volgende gegevens:

• a.

  de naam, het adres, het faxnummer en het e-mailadres (indien beschikbaar) van de aanbestedende dienst en het adres waar alle documenten met betrekking tot de opdracht kunnen worden verkregen, indien dat een ander adres is;

• b.

  de gekozen aanbestedingsprocedure en de vorm van de opdracht;

• c.

  een omschrijving van de aanbestede opdracht alsmede de wezenlijke eisen waaraan in het kader van de opdracht moet worden voldaan;

• d.

  alle voorwaarden waaraan leveranciers moeten voldoen om aan de aanbesteding te mogen deelnemen;

• e.

  de termijnen voor de indiening van de inschrijvingen en in voorkomend geval alle termijnen voor de indiening van verzoeken om deelneming aan de aanbesteding;

• f.

  alle criteria die worden toegepast voor de gunning van de opdracht;

• g.

  indien mogelijk de betalingsvoorwaarden en andere voorwaarden.

5

De aanbestedende diensten worden aangemoedigd hun aanbestedingsplannen zo vroeg mogelijk in elk begrotingsjaar aan te kondigen. De aankondiging dient het onderwerp van de aanbesteding en de geplande datum van publicatie van het bericht van aanbesteding te bevatten.

6

Aanbestedende diensten op het gebied van de nutsbedrijven kunnen de aankondiging over hun aanbestedingsplannen als bericht van aanbesteding gebruiken, mits de aankondiging zoveel als mogelijk van de in lid 4 bedoelde informatie bevat alsmede een verklaring dat leveranciers hun belangstelling voor de opdracht bij de dienst bekend moeten maken.

1

Zonder afbreuk te doen aan de gebruikte methode voor de gunning van een specifieke overheidsopdracht, zien de aanbestedende diensten erop toe dat die methode in het bericht van aanbesteding of de aanbestedingsdocumenten wordt gespecificeerd.

2

De partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten zien erop toe dat hun wet- en regelgeving duidelijk voorschrijft onder welke voorwaarden aanbestedende diensten gebruik kunnen maken van onderhandse aanbestedingsprocedures. De aanbestedende diensten gebruiken die methoden niet om de deelneming aan de aanbesteding op niet-transparante wijze te beperken.

3

In het geval van een elektronische aanbesteding:

• a.

  ziet de aanbestedende dienst erop toe dat hiervoor algemeen beschikbare en interoperabele informatietechnologieproducten en software worden gebruikt, met inbegrip van die voor de authenticatie en encryptie van informatie;

• b.

  hanteert de aanbestedende dienst mechanismen die de integriteit van verzoeken om deelneming en inschrijvingen waarborgen en ongeoorloofde toegang voorkomen.

1

Bij aanbestedingsprocedures met voorafgaande selectie:

• a.

  publiceren de aanbestedende diensten een bericht van aanbesteding;

• b.

  nodigen zij in het bericht van aanbesteding de in aanmerking komende leveranciers uit een verzoek om deelneming in te dienen;

• c.

  selecteren zij de leveranciers die aan de aanbestedingsprocedure met voorafgaande selectie mogen deelnemen op eerlijke wijze;

• d.

  vermelden zij de termijn voor de indiening van een verzoek om deelneming.

2

De aanbestedende diensten erkennen als gekwalificeerde leverancier alle leveranciers die aan de voorwaarden voor deelneming aan een specifieke aanbestedingsprocedure voldoen, tenzij de aanbestedende dienst in het bericht of, wanneer deze openbaar toegankelijk zijn, in de aanbestedingsdocumenten vermeldt dat het aantal leveranciers dat tot de aanbesteding wordt toegelaten beperkt is, onder opgave van de objectieve criteria voor een dergelijke beperking.

3

Wanneer de aanbestedingsdocumenten niet vanaf de datum van publicatie van het in lid 1 bedoelde bericht van aanbesteding openbaar toegankelijk zijn, zien de aanbestedende diensten erop toe dat die documenten voor alle geselecteerde gekwalificeerde leveranciers op hetzelfde tijdstip beschikbaar zijn.

1

Bij een onderhandse aanbesteding kan een aanbestedende dienst besluiten artikel 168, artikel 169, leden 1 en 3, artikel 170, artikel 173, lid 1, en de artikelen 174, 175, 176 en 178 niet toe te passen.

2

Aanbestedende diensten kunnen hun overheidsopdrachten in de volgende gevallen gunnen door middel van een onderhandse aanbestedingsprocedure:

• a.

  wanneer er naar aanleiding van een openbare aanbestedingsprocedure of een aanbestedingsprocedure met voorafgaande selectie geen geschikte inschrijvingen zijn ingediend, mits de eisen van de oorspronkelijke aanbesteding niet aanzienlijk zijn gewijzigd;

• b.

  wanneer de opdracht om technische of artistieke redenen of om redenen van bescherming van exclusieve rechten slechts door een bepaalde leverancier kan worden uitgevoerd en er geen redelijk alternatief of substituut bestaat;

• c.

  wanneer wegens dwingende spoed, als gevolg van gebeurtenissen die door de aanbestedende dienst niet zijn voorzien, de producten of diensten niet tijdig konden worden verkregen door middel van een openbare aanbestedingsprocedure of een aanbestedingsprocedure met voorafgaande selectie;

• d.

  voor aanvullende leveringen van goederen of diensten door de oorspronkelijke leverancier, wanneer een verandering van leverancier de aanbestedende dienst ertoe zou verplichten uitrusting of diensten aan te besteden die niet voldoen aan de eis van verwisselbaarheid met bestaande uitrusting of diensten die in het kader van de aanvankelijke opdracht waren aanbesteed en wanneer dat onderscheid zou leiden tot aanzienlijk ongemak of een aanzienlijke toename van de kosten voor de aanbestedende dienst;

• e.

  wanneer een aanbestedende dienst prototypes of een nieuw product of een nieuwe dienst aanschaft die op haar verzoek tijdens de uitvoering van een specifieke opdracht inzake onderzoek, proefneming, studie of oorspronkelijke ontwikkeling ten behoeve van die opdracht zijn ontwikkeld;

• f.

  wanneer aanvullende diensten die niet in de aanvankelijke opdracht waren opgenomen, maar binnen de doelstellingen van de oorspronkelijke aanbestedingsstukken vallen, als gevolg van onvoorziene omstandigheden noodzakelijk zijn geworden om de daarin beschreven diensten te voltooien. De totale waarde van de met het oog op de aanvullende diensten geplaatste opdrachten mag evenwel niet meer bedragen dan 50% van het bedrag van de oorspronkelijke opdracht;

• g.

  voor nieuwe diensten die bestaan in de herhaling van soortgelijke diensten die overeenstemmen met een basisproject waarvoor een aanvankelijke opdracht was geplaatst na een openbare aanbestedingsprocedure of een procedure met voorafgaande selectie, en waarvoor de aanbestedende dienst in het bericht van aanbesteding had aangegeven dat gebruik zou kunnen worden gemaakt van een onderhandse procedure voor de plaatsing van opdrachten voor dergelijke nieuwe diensten;

• h.

  voor producten die op een goederenmarkt worden aangekocht;

• i.

  in het geval van opdrachten die worden gegund aan de winnaar van een ontwerpwedstrijd; indien er meerdere winnaars zijn, dienen alle prijswinnaars te worden uitgenodigd om deel te nemen aan de onderhandelingen als gespecificeerd in het bericht van aanbesteding of de aanbestedingsstukken;

• j.

  voor aankopen onder uitzonderlijk voordelige voorwaarden die alleen op zeer korte termijn ontstaan in het geval van ongebruikelijke verkopen, zoals bij liquidatie, curatele of faillissement, maar niet bij normale aankopen bij normale leveranciers.

1

In overeenstemming met de doelstellingen van dit hoofdstuk zien de aanbestedende diensten erop toe dat de technische specificaties die gelden voor of waarvan het de bedoeling is dat ze gelden voor aanbestedingen waarop de bepalingen van dit hoofdstuk van toepassing zijn, worden uiteengezet in het bericht van aanbesteding of in de aanbestedingsstukken.

2

Een aanbestedende dienst vraagt of aanvaardt geen advies dat kan worden gebruikt bij de voorbereiding of de goedkeuring van een technische specificatie voor een specifieke aanbesteding van een persoon die een commercieel belang bij de aanbesteding kan hebben, wanneer dat advies tot gevolg kan hebben dat concurrentie wordt uitgesloten.

3

Bij het voorschrijven van de technische specificaties van de goederen of diensten die het voorwerp van de aanbesteding zijn:

• a.

  specificeert de aanbestedende dienst de technische specificaties in voorkomend geval aan de hand van prestaties of functionele eisen en niet aan de hand van een design of van descriptieve normen;

• b.

  baseert de aanbestedende dienst de technische specificaties op internationale normen, wanneer deze bestaan, en anders op nationale technische voorschriften, erkende nationale normen of bouwvoorschriften.

4

Wanneer in de technische specificaties wordt uitgegaan van het design of van descriptieve kenmerken, voegt de aanbestedende dienst in voorkomend geval woorden als „of gelijkwaardig” aan de technische specificaties toe, en neemt hij inschrijvingen die aantoonbaar aan het vereiste design of aan de vereiste descriptieve kenmerken voldoen en die voor het beoogde doel geschikt zijn, in aanmerking.

5

Een aanbestedende dienst schrijft geen technische specificaties voor waarin vereisten inzake of verwijzingen naar bepaalde handelsmerken of handelsnamen, octrooien, auteursrechten, designs of typen, of naar een bepaalde oorsprong, producent of leverancier zijn opgenomen, tenzij er geen andere voldoende nauwkeurige of begrijpelijke manier is om de voorwaarden van de opdracht te beschrijven, en op voorwaarde dat woorden zoals „of gelijkwaardig” in de aanbestedingsstukken zijn opgenomen.

1

Voor aanbestedingen waarop het bepaalde in dit hoofdstuk van toepassing is, zien aanbestedende diensten erop toe dat alle voorwaarden en criteria voor deelneming aan een openbare aanbestedingsprocedure vooraf worden bekendgemaakt in het bericht van aanbesteding of in de aanbestedingsstukken. Er worden alleen voorwaarden en criteria opgenomen die van wezenlijk belang zijn om te waarborgen dat de potentiële leverancier de opdracht in kwestie kan uitvoeren.

2

De overeenkomstsluitende Cariforum-staten en de EG stellen de deelneming van een leverancier aan een aanbesteding niet afhankelijk van de voorwaarde dat aan de betrokken leverancier al eerder één of meer opdrachten zijn gegund door een instantie van de betrokken partij of staat of dat de leverancier al eerder werkzaamheden heeft verricht op het grondgebied van die partij. Dit lid is niet van toepassing op aanbestedingen van enquêtes naar en studies van maatschappelijke effecten.

3

De aanbestedende dienst baseert zijn oordeel over het financiële, commerciële en technische vermogen van een leverancier op de voorwaarden die hij vooraf in het bericht van aanbesteding of de aanbestedingsstukken heeft gespecificeerd.

4

Geen enkele bepaling in dit artikel belet de uitsluiting van een leverancier op gronden als faillissement, valse aangiften of een veroordeling voor een ernstig misdrijf.

5

Aanbestedende diensten mogen een lijst voor veelvuldig gebruik aanhouden op voorwaarde dat een bericht om belangstellende leveranciers uit te nodigen opneming in de lijst aan te vragen:

• a.

  jaarlijks wordt gepubliceerd, en

• b.

  voortdurend in een van de in bijlage VII genoemde passende media beschikbaar is, wanneer het bericht elektronisch wordt gepubliceerd.

6

De aanbestedende diensten zien erop toe dat leveranciers steeds kwalificatie kunnen aanvragen, door publicatie van een bericht om leveranciers uit te nodigen opneming in de lijst aan te vragen; dit bericht bevat de volgende informatie:

• a.

  een beschrijving van de goederen en diensten, of de categorieën goederen en diensten, waarvoor de lijst kan worden gebruikt;

• b.

  de voorwaarden voor deelneming waaraan leveranciers moeten voldoen en de methoden die de aanbestedende dienst zal gebruiken om te controleren of een leverancier aan de voorwaarden voldoet;

• c.

  de naam en het adres van de aanbestedende dienst en andere informatie die nodig is om contact met de dienst op te nemen en alle relevante documentatie in verband met de lijst te verkrijgen;

• d.

  de geldigheidsduur van de lijst en de wijze waarop deze wordt vernieuwd of beëindigd, of wanneer er geen geldigheidsduur is voorzien, een aanwijzing over de wijze waarop de beëindiging van het gebruik van de lijst wordt medegedeeld.

  De aanbestedende diensten nemen alle gekwalificeerde leveranciers binnen een redelijk korte termijn in de lijst op.

7

Wanneer een niet-erkende leverancier binnen de termijn een verzoek om deelneming indient, samen met alle vereiste documenten dienaangaande, onderzoekt een aanbestedende dienst, ongeacht of deze een lijst voor veelvuldig gebruik hanteert, het verzoek om deelneming van de leverancier en accepteert hij dit, tenzij de dienst, wegens de complexiteit van de aanbesteding, niet in staat is het onderzoek van het verzoek af te ronden. Aanbestedende diensten zien er ook op toe dat een leverancier die om opneming in de lijst heeft verzocht, tijdig in kennis wordt gesteld van het besluit dienaangaande.

8

Aanbestedende diensten op het gebied van nutsbedrijven kunnen een bericht waarbij leveranciers worden uitgenodigd om opneming in een lijst voor veelvuldig gebruik aan te vragen als bericht van aanbesteding gebruiken en kunnen verzoeken om deelneming van nog niet gekwalificeerde leveranciers van de aanbesteding uitsluiten om reden dat de aanbestedende dienst onvoldoende tijd heeft om de aanvraag te onderzoeken.

1

De overeenkomstsluitende Cariforum-staten en de EG kunnen erin voorzien dat hun aanbestedende diensten onderhandelingen aanknopen:

• a.

  in het kader van aanbestedingen waarbij zij in het bericht van aanbesteding die intentie te kennen hebben gegeven, of

• b.

  wanneer bij de beoordeling blijkt dat geen van de inschrijvingen duidelijk het voordeligst is volgens de in het bericht van aanbesteding of in de aanbestedingsstukken vermelde specifieke beoordelingscriteria.

2

Een aanbestedende dienst:

• a.

  ziet erop toe dat iedere uitsluiting van leveranciers tijdens onderhandelingen plaatsvindt in overeenstemming met de in het bericht van aanbesteding of in de aanbestedingsstukken neergelegde beoordelingscriteria, en

• b.

  stelt, wanneer de onderhandelingen zijn afgesloten, voor de resterende leveranciers een voor iedereen gelijke termijn vast om een nieuwe of herziene inschrijving in te dienen.

1

Bij de ontvangst en de opening van alle inschrijvingen die in openbare procedures en procedures met voorafgaande selectie zijn ingediend als reactie op een uitnodiging tot inschrijving door de aanbestedende diensten, worden procedures en voorwaarden in acht genomen die de eerlijkheid en de transparantie van de procedure waarborgen.

2

Tenzij een aanbestedende dienst besluit dat het niet in het openbaar belang is de opdracht te plaatsen, plaatst het de opdracht bij de leverancier van wie op basis van de ingediende informatie is vastgesteld dat hij volledig in staat is de opdracht op zich te nemen en van wie de inschrijving hetzij de laagste inschrijving was, hetzij de inschrijving waarvan op grond van de in het bericht van aanbesteding of in de aanbestedingsstukken neergelegde specifieke beoordelingscriteria is vastgesteld dat die het voordeligst is. Plaatsing geschiedt in overeenstemming met de criteria en essentiële eisen die zijn gespecificeerd in het bericht van aanbesteding of in de aanbestedingsstukken.

1

De partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten zien erop toe dat hun aanbestedende diensten de resultaten van procedures inzake overheidsopdrachten effectief verspreiden.

2

Aanbestedende diensten stellen de leveranciers onverwijld in kennis van besluiten aangaande de plaatsing van een opdracht; op verzoek doen zij dat schriftelijk. Zij stellen een uitgesloten leverancier op diens verzoek in kennis van de redenen voor de afwijzing van zijn inschrijving en van de relatieve voordelen van de inschrijving van de succesvolle leverancier.

3

Aanbestedende diensten kunnen besluiten bepaalde gegevens betreffende de plaatsing van de opdracht niet vrij te geven, indien vrijgave de toepassing van wettelijke bepalingen zou belemmeren of anderszins strijdig zou zijn met het algemeen belang, de legitieme commerciële belangen van leveranciers zou schaden dan wel de eerlijke mededinging tussen leveranciers in het gedrang zou brengen.

4

Behoudens artikel 180, lid 4, publiceert een aanbestedende dienst uiterlijk tweeënzeventig (72) dagen na de plaatsing van elke opdracht waarop het bepaalde in dit hoofdstuk van toepassing is, een bericht in het passende bedrukte of elektronische medium als opgenomen in de lijst in bijlage VII.

Wanneer alleen gebruik wordt gemaakt van een elektronisch medium, dient de informatie gedurende een redelijke termijn gemakkelijk toegankelijk te blijven. Het bericht moet ten minste de volgende gegevens bevatten:

• a.

  een beschrijving van de aangeschafte goederen of diensten;

• b.

  de naam en het adres van de aanbestedende dienst;

• c.

  de naam en het adres van de leverancier bij wie de opdracht is geplaatst;

• d.

  het bedrag van de geselecteerde inschrijving of de hoogste en de laagste offerte die bij de plaatsing van de opdracht in overweging zijn genomen;

• e.

  de datum van de plaatsing van de opdracht;

• f.

  de gebruikte aanbestedingsmethode, en in geval van een onderhandse aanbestedingsprocedure, een beschrijving van de omstandigheden die deze procedure rechtvaardigden.

1

Bij de vaststelling van termijnen die gelden voor aanbestedingen waarop het bepaalde in dit hoofdstuk van toepassing is, houden de aanbestedende diensten, in overeenstemming met hun eigen redelijke behoeften, rekening met factoren als de complexiteit van de beoogde aanbesteding en de normale duur voor het indienen van een inschrijving.

2

De partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten zien erop toe dat hun aanbestedende diensten bij het vaststellen van de termijn waarbinnen inschrijvingen of verzoeken om deelneming of kwalificatie worden ingewacht, naar behoren rekening houden met de tijd die nodig is voor de publicatie. Dergelijke termijnen en eventuele verlengingen ervan moeten voor alle belangstellende of deelnemende partijen gelijk zijn.

3

Aanbestedende diensten vermelden de termijnen die voor een specifieke aanbesteding van toepassing zijn, duidelijk in het bericht van aanbesteding en/of in de aanbestedingsstukken.

1

De partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten voorzien in transparante, snelle, onpartijdige en doeltreffende procedures om leveranciers de gelegenheid te bieden om in het kader van aanbestedingen waarin zij een legitiem commercieel belang hebben of hebben gehad, in beroep te gaan tegen binnenlandse maatregelen ter uitvoering van dit hoofdstuk.

Daartoe wordt door elke partij of overeenkomstsluitende Cariforum-staat ten minste één onpartijdige en van de aanbestedende diensten onafhankelijke administratieve of rechterlijke instantie opgericht, vastgesteld of aangewezen om een beroep door een leverancier in het kader van een aanbesteding waarop dit hoofdstuk van toepassing is, te ontvangen en te beoordelen.

2

Iedere leverancier krijgt voldoende tijd om een beroep voor te bereiden en in te dienen, te rekenen vanaf het tijdstip waarop de grond voor het beroep voor de leverancier bekend wordt of redelijkerwijs bekend had kunnen worden. Dit lid belet de partijen of de overeenkomstsluitende Cariforum-staten niet te eisen dat klagers hun klacht binnen een redelijke termijn indienen, mits de duur van die termijn vooraf is bekendgemaakt.

3

De aanbestedende diensten zien erop toe dat zij verzoeken om een heroverweging kunnen beantwoorden door een redelijk dossier aan te houden van elke aanbesteding waarop dit hoofdstuk van toepassing is.

4

Beroepsprocedures voorzien in doeltreffende en snelle voorlopige maatregelen om inbreuken op binnenlandse maatregelen ter uitvoering van dit hoofdstuk te corrigeren.

1

De overeenkomstsluitende Cariforum-staten krijgen twee jaar de tijd, te rekenen vanaf de inwerkingtreding van deze overeenkomst, om hun maatregelen in overeenstemming te brengen met de specifieke procedurele verplichtingen uit hoofde van dit hoofdstuk.

2

Wanneer uit een beoordeling door het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG aan het eind van de uitvoeringsperiode blijkt dat één of meer van de overeenkomstsluitende Cariforum-staten nog één jaar nodig heeft om hun maatregelen met de verplichtingen uit hoofde van dit hoofdstuk in overeenstemming te brengen, kan het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG de in lid 1 bedoelde uitvoeringsperiode voor de betrokken afzonderlijke overeenkomstsluitende Cariforum-staten met één jaar verlengen.

3

In afwijking van de leden 1 en 2 bedraagt de uitvoeringsperiode voor Antigua en Barbuda, Belize, het Gemenebest Dominica, Grenada, de Republiek Haïti, Saint Christopher en Nevis, Saint Lucia en Saint Vincent en de Grenadines vijf (5) jaar.

4

De eisen in artikel 168, lid 1 en de laatste zin van lid 2, artikel 170, lid 1, onder a), en artikel 177, lid 4, treden voor de overeenkomstsluitende Cariforum-staten pas in werking wanneer de vereiste capaciteit om die bepalingen ten uitvoer te leggen, is ontwikkeld, doch niet later dan 5 jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst.

1

De partijen erkennen het belang van samenwerking om de tenuitvoerlegging van de verbintenissen te bevorderen en de doelstellingen van dit hoofdstuk te bereiken.

2

Behoudens artikel 7 komen de partijen overeen op de volgende terreinen samen te werken, onder meer door ondersteuning te bevorderen en geschikte contactpunten op te richten:

• a.

  uitwisseling van ervaringen en van informatie over goede praktijken en de wet- en regelgeving;

• b.

  vaststelling en onderhoud van passende systemen en mechanismen om de naleving van de uit dit hoofdstuk voortvloeiende verplichtingen te bevorderen;

• c.

  inrichting van een onlinefaciliteit op regionaal niveau voor de doeltreffende verspreiding van informatie over aanbestedingsmogelijkheden, teneinde de bewustwording van alle ondernemingen met betrekking tot aanbestedingsprocedures te bevorderen.

1

De partijen herbevestigen dat de beginselen van een duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen en het milieu moeten worden toegepast en op ieder niveau van hun partnerschap moeten worden geïntegreerd, als onderdeel van hun primerende streven naar duurzame ontwikkeling, zoals neergelegd in de artikelen 1 en 2 van de Overeenkomst van Cotonou.

2

De partijen herinneren eraan dat artikel 32 van de Overeenkomst van Cotonou het milieu en de natuurlijke hulpbronnen behandelt als thematisch en algemeen vraagstuk en dat de in artikel 2 van de Overeenkomst van Cotonou genoemde grondbeginselen van inbreng, deelname, dialoog en differentiëring daarom buitengewoon belangrijk zijn.

3

De partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten zijn vastbesloten het milieu te behouden, te beschermen en te verbeteren, onder meer door multilaterale en regionale milieuovereenkomsten waarbij zij partij zijn.

4

De partijen herbevestigen hun verbintenis de ontwikkeling van de internationale handel op zodanige wijze te bevorderen dat wordt gezorgd voor een duurzaam en deugdelijk beheer van het milieu in overeenstemming met hun toezeggingen ter zake, waaronder de internationale verdragen waarbij zij partij zijn en met inachtneming van hun respectieve ontwikkelingsniveau.

5

De partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten zijn vastbesloten te streven naar bevordering van de handel in goederen en diensten die de partijen gunstig voor het milieu achten. Bij deze producten kan het gaan om milieutechnologieën, hernieuwbare en energie-efficiënte goederen en diensten en om goederen met een milieukeur.

1

In het bewustzijn dat de partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten het recht hebben regels vast te stellen om hun eigen binnenlandse beschermingsniveau voor milieu en volksgezondheid en hun eigen prioriteiten voor een duurzame ontwikkeling te verwezenlijken, en hun milieuwetgeving en -beleid dienovereenkomstig goed te keuren en te wijzigen, streven de partijen en de overeenkomstsluitende Cariforumstaten er elk voor zich naar dat hun milieu- en volksgezondheidswetgeving en -beleid voorziet in een hoog beschermingsniveau voor milieu en volksgezondheid en dit stimuleert, en streven zij ook naar een voortdurende verbetering van die wetgeving en dat beleid.

2

De partijen zijn het erover eens dat bij het opstellen en uitvoeren van maatregelen ter bescherming van het milieu en de volksgezondheid die van invloed zijn op de handel tussen de partijen, rekening wordt gehouden met de speciale behoeften en eisen van de Cariforum-staten.

3

Op voorwaarde dat de maatregelen niet worden toegepast op een manier die een willekeurige en onverdedigbare discriminatie tussen de partijen of een verborgen beperking van hun onderlinge handel zou betekenen, wordt geen enkele bepaling in deze overeenkomst zo uitgelegd dat de partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten geen maatregelen mogen goedkeuren of handhaven die in verband met het behoud van natuurlijke hulpbronnen of de bescherming van het milieu nodig zijn ter bescherming van het leven of de gezondheid van mensen, dieren of planten.

1

Behoudens artikel 184, lid 1, komen de partijen overeen de handel of de buitenlandse directe investeringen niet ter vergroting of handhaving van een concurrentievoordeel te stimuleren door:

• a.

  het door de binnenlandse milieu- en volksgezondheidswetgeving geboden beschermingsniveau te verlagen;

• b.

  afwijkingen van die wetgeving toe te staan of die wetgeving niet toe te passen.

2

De partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten verbinden zich ertoe geen regionale of nationale handels- of investeringsgerelateerde wetgeving of andere administratieve maatregelen in verband daarmee op zodanige wijze goed te keuren of toe te passen dat dit ten koste gaat van maatregelen ten gunste, ter bescherming of voor het behoud van het milieu of van natuurlijke hulpbronnen of ter bescherming van de volksgezondheid.

1

De partijen erkennen het belang van controle op en beoordeling van de gevolgen van de tenuitvoerlegging van deze overeenkomst op de duurzame ontwikkeling via hun bestaande participatieprocessen en participatieve instellingen en die welke in het kader van deze overeenkomst in het leven zijn geroepen.

2

De partijen raadplegen elkaar en het Raadgevend Comité Cariforum-EG over milieukwesties waarop de artikelen 183 tot en met 188 van toepassing zijn. De leden van het Raadgevend Comité Cariforum-EG kunnen de partijen mondeling of schriftelijk aanbevelingen doen inzake de verspreiding en uitwisseling van goede praktijken over kwesties die onder dit hoofdstuk vallen.

3

Ten aanzien van alle kwesties waarop de artikelen 183 tot en met 188 van toepassing zijn, kunnen de partijen overeenkomen bij de desbetreffende internationale organisaties advies te vragen over goede praktijken, het gebruik van doeltreffende beleidsinstrumenten om handelsgerelateerde uitdagingen op milieugebied het hoofd te bieden en de inventarisatie van belemmeringen voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van milieunormen in het kader van de multilaterale milieuovereenkomsten ter zake.

4

Een partij kan om overleg met de andere partij vragen over kwesties betreffende de interpretatie en de toepassing van de artikelen 183 tot en met 188. Dit overleg mag niet langer dan drie maanden duren. In het kader van deze procedure kan een partij de desbetreffende internationale instanties om onafhankelijk advies vragen. In dat geval wordt de duur van het overleg verlengd met nog eens drie maanden.

5

Indien de kwestie niet bevredigend wordt opgelost door overleg tussen de partijen overeenkomstig lid 3, kan elk van de partijen verzoeken een comité van deskundigen bijeen te roepen om de kwestie te onderzoeken.

6

Het comité van deskundigen bestaat uit drie leden met specifieke kennis over de onderwerpen waarop dit hoofdstuk betrekking heeft. De voorzitter is geen onderdaan van een van de partijen. Het comité van deskundigen legt de partijen binnen drie maanden nadat het werd samengesteld een verslag voor. Het verslag wordt ter beschikking gesteld van het Raadgevend Comité Cariforum-EG.

1

De partijen erkennen het belang van samenwerking over milieukwesties teneinde de doelstellingen van deze overeenkomst te verwezenlijken.

2

Behoudens artikel 7 komen de partijen overeen op de volgende terreinen samen te werken, onder meer door ondersteuning te bevorderen:

• a.

  technische bijstand aan producenten om te voldoen aan de relevante productnormen en andere normen die op de EG-markt van toepassing zijn;

• b.

  bevordering en ondersteuning van particuliere en openbare vrijwillige en marktgerichte regelingen, met inbegrip van relevante regelingen over etikettering en accreditatie;

• c.

  technische bijstand en opbouw van capaciteit, met name voor de overheidssector, in verband met de tenuitvoerlegging en naleving van multilaterale milieuovereenkomsten, met inbegrip van die met betrekking tot handelsgerelateerde aspecten;

• d.

  bevordering van de handel tussen de partijen in natuurlijke hulpbronnen, waaronder hout en producten van hout uit legale en duurzame bronnen;

• e.

  bijstand aan producenten bij de ontwikkeling en/of verbetering van de productie van goederen en diensten die volgens de partijen goed voor het milieu zijn;

• f.

  bevordering en ondersteuning van de publieke bewustmaking en van onderwijsprogramma's over milieugoederen en -diensten, teneinde de handel in die producten tussen de partijen te stimuleren.

1

De partijen herbevestigen hun gehechtheid aan de internationaal erkende fundamentele arbeidsnormen, zoals omschreven in de respectieve ILO-Verdragen, en met name aan de vrijheid van vakvereniging en het recht op collectieve onderhandelingen, de afschaffing van dwangarbeid, de uitbanning van de ergste vormen van kinderarbeid en non-discriminatie op het gebied van arbeid. Verder herbevestigen de partijen hun verplichtingen als lid van de ILO en hun verbintenissen in het kader van de Verklaring van de Internationale Arbeidsorganisatie over de fundamentele rechten en beginselen op het werk en de follow-up daarvan (1998).

2

De partijen herbevestigen dat zij veel waarden hechten aan de ministeriële verklaring van 2006 van de Economische en Sociale Raad van de VN over volledige werkgelegenheid en fatsoenlijk werk, door de ontwikkeling van de internationale handel te bevorderen op een wijze die de volledige en productieve werkgelegenheid en fatsoenlijk werk voor iedereen – mannen vrouwen en jongeren – ten goede komt.

3

De partijen erkennen de positieve rol die de fundamentele arbeidsnormen en fatsoenlijk werk kunnen hebben op de economische efficiëntie, innovatie en productiviteit, en zij benadrukken de waarde van een grotere politieke coherentie tussen het handelsbeleid enerzijds en de werkgelegenheid en het sociale beleid anderzijds.

4

De partijen zijn het overeen eens dat arbeidsnormen niet mogen worden gebruikt voor protectionistische handelsdoeleinden.

5

De partijen erkennen de voordelen van handel in eerlijke en ethische handelsproducten en het belang van de bevordering van de onderlinge handel in die producten.

1

In overeenstemming met artikel 191 erkennen de partijen het belang van controle op en beoordeling van de werking van de overeenkomst op fatsoenlijk werk en op andere gebieden van duurzame ontwikkeling via hun bestaande participatieprocessen en participatieve instellingen en die welke in het kader van deze overeenkomst in het leven zijn geroepen.

2

De partijen raadplegen elkaar en het Raadgevend Comité Cariforum-EG over sociale kwesties waarop de artikelen 191 tot en met 194 van toepassing zijn. De leden van het Raadgevend Comité Cariforum-EG kunnen de partijen mondeling of schriftelijk aanbevelingen doen over de verspreiding en uitwisseling van goede praktijken over kwesties die onder dit hoofdstuk vallen.

3

Ten aanzien van alle kwesties waarop de artikelen 191 tot en met 194 van toepassing zijn, kunnen de partijen overeenkomen bij de ILO advies te vragen over goede praktijken, het gebruik van doeltreffende beleidsinstrumenten om handelsgerelateerde sociale uitdagingen, zoals aanpassingen van de arbeidsmarkt, het hoofd te bieden en de inventarisatie van belemmeringen voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van fundamentele arbeidsnormen.

4

Een partij kan vragen om overleg met de andere partij over kwesties betreffende de interpretatie en de toepassing van de artikelen 191 tot en met 194. Dit overleg mag niet langer dan drie maanden duren. In het kader van deze procedure kan een partij de ILO om onafhankelijk advies vragen. In dat geval wordt de duur van het overleg verlengd met nog eens drie maanden.

5

Indien de kwestie door overleg tussen de partijen overeenkomstig lid 3 niet bevredigend wordt opgelost, kan elk van de partijen verzoeken een comité van deskundigen bijeen te roepen om de kwestie te onderzoeken.

6

Het comité van deskundigen bestaat uit drie leden met specifieke kennis over de onderwerpen waarop dit hoofdstuk betrekking heeft. De voorzitter is geen onderdaan van een van de partijen. Het comité van deskundigen legt de partijen binnen drie maanden nadat het werd samengesteld een verslag voor. Het verslag wordt ter beschikking gesteld van het Raadgevend Comité Cariforum-EG.

1

De partijen erkennen het belang van samenwerking in sociale en arbeidsaangelegenheden teneinde de doelstellingen van deze overeenkomst te verwezenlijken.

2

Behoudens artikel 7 komen de partijen overeen op de volgende terreinen samen te werken, onder meer door ondersteuning te bevorderen:

• a.

  uitwisseling van informatie over de respectieve sociale en arbeidswetgeving en het beleid, de regelgeving en andere maatregelen ter zake;

• b.

  de opstelling van nationale sociale en arbeidswetgeving en de versterking van bestaande wetgeving, alsmede van mechanismen voor de sociale dialoog, met inbegrip van maatregelen ter bevordering van het door de ILO vastgestelde programma voor fatsoenlijk werk;

• c.

  onderwijs- en bewustmakingsprogramma's, met inbegrip van opleiding en beleid voor de aanpassing van de arbeidsmarkt, alsmede bewustmaking over gezondheids- en veiligheidsverantwoordelijkheden, rechten van werknemers en verantwoordelijkheden van werkgevers;

• d.

  daadwerkelijke naleving van de nationale wetgeving en arbeidsregelgeving, met inbegrip van initiatieven op het gebied van opleiding en de opbouw van capaciteit voor arbeidsinspecteurs, en bevordering van maatschappelijk verantwoord ondernemen door voorlichting van het publiek en verslaglegging.

1

De partijen en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten erkennen:

• a.

  hun gemeenschappelijke belang bij de bescherming van de fundamentele rechten en vrijheden van natuurlijke personen, met name van hun recht op een persoonlijke levenssfeer, in verband met de verwerking van persoonsgegevens,

• b.

  het belang van de handhaving van doeltreffende regelingen voor de gegevensbescherming als middel om de belangen van consumenten te beschermen, om het vertrouwen van investeerders te stimuleren en om grensoverschrijdende stromen van persoonsgegevens te vereenvoudigen,

• c.

  dat persoonsgegevens op transparante en eerlijke wijze moeten worden verzameld en verwerkt, waarbij naar behoren rekening wordt gehouden met de betrokkene,

en komen overeen passende wet- en regelgeving vast te stellen en de voor de tenuitvoerlegging daarvan benodigde bestuurlijke capaciteit ter beschikking te stellen, met inbegrip van onafhankelijke toezichthoudende instanties, opdat overeenkomstig de bestaande hoge internationale normen een passend niveau van bescherming van natuurlijke personen bij de verwerking van persoonsgegevens wordt gewaarborgd³⁰⁾Hierbij gaat het om de in de volgende internationale overeenkomsten vastgestelde normen:i.Richtsnoeren voor de reglementering inzake digitale bestanden met persoonsgegevens, gewijzigd door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties op 20 november 1990.ii.Aanbeveling van de Raad van de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) betreffende richtsnoeren voor de bescherming van privacy en grensoverschrijdend verkeer van persoonsgegevens van 23 september 1980. .

2

De overeenkomstsluitende Cariforum-staten streven ernaar het bepaalde in lid 1 zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk zeven jaar na de inwerkingtreding van deze overeenkomst ten uitvoer te leggen.

1

De EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten stellen elkaar via het Handels- en ontwikkelingscomité Cariforum-EG op de hoogte van hun internationale verbintenissen jegens of afspraken met derde landen en van hun andere verplichtingen die voor de tenuitvoerlegging van dit hoofdstuk van belang kunnen zijn, en met name van afspraken die voorzien in de verwerking van persoonsgegevens, zoals het verzamelen en het bewaren ervan, de toegang ertoe en de doorgifte ervan aan derden.

2

Op verzoek van de EG of van de overeenkomstsluitende Cariforum-staten voeren de EG en de overeenkomstsluitende Cariforum-staten in dit verband overleg om eventuele problemen uit de weg te ruimen.

1

De partijen erkennen het belang van samenwerking voor de bevordering van de ontwikkeling van passende wettelijke, gerechtelijke en institutionele kaderregelingen en van een passend beschermingsniveau voor persoonsgegevens dat in overeenstemming is met de doelstellingen en beginselen van dit hoofdstuk.

2

Behoudens artikel 7 komen de partijen overeen op de volgende terreinen samen te werken, onder meer door ondersteuning te sterken:

• a.

  uitwisseling van informatie en expertise;

• b.

  bijstand bij het opstellen van wetgeving, richtsnoeren en handleidingen;

• c.

  aanbieden van scholing voor stafpersoneel;

• d.

  bijstand bij de vaststelling en werking van institutionele kaderregelingen ter zake;

• e.

  bijstand bij de uitwerking en tenuitvoerlegging van voor marktdeelnemers en consumenten bedoelde initiatieven om de naleving van de wet- en regelgeving ter zake te waarborgen, teneinde het vertrouwen van de investeerders en de burgers te bevorderen.